Geheue Is ‘n Plek

Vir baie jare het ek geglo geheue is ‘n argief, ‘n houer waarin feite, name, gesigte gestoor word. Toe het tyd my iets anders geleer: geheue stoor nie. Dit woon. Dit is nie ‘n argief nie. Dit is ‘n plek, met kamers, gange, deure — sommige dikwels oopgemaak, ander vir jare toe, totdat iets skielik hulle weer oopmaak.

Ek het lank genoeg geleef om mense te sien verdwyn, plekke te sien verander, hele wêrelde te sien oplos. En tog het iets oorgebly: geheue, nie as nostalgie nie, maar as kontinuïteit. Nostalgie kyk terug. Geheue verbind. Geheue kan ‘n gevangenis word, of ‘n biblioteek. Dit hang af van hoe ons dit gebruik. Ek wou nie in die verlede leef nie. Ek wou daarmee in gesprek tree.

Werklike geografie en innerlike geografie val selde saam — daar is stede waar ek jare gewoon het wat ek min onthou, en plekke wat vir ‘n paar dae deurkruis is wat binne-in my aanhou leef. Geheue meet nie tyd nie. Dit meet betekenis. Twee mense kan dieselfde gebeurtenis beleef en dit teenoorgesteld onthou, omdat hulle nie die feit onthou nie. Hulle onthou die betekenis.

Wanneer ek vandag terugkyk, sien ek nie ‘n opeenvolging van jare nie. Ek sien plekke — innerlike plekke, party lig, party moeilik, almal noodsaaklik. Geheue dien nie om terug te keer nie. Dit dien om te verstaan, om kontinuïteit te gee aan wat ons was. Geheue is ‘n plek waarin ek aanhou leef, saam met alles wat my gemaak het wie ek is.