KITI YA KIYULU KENA VE

Mu mvu miayingi mono kwikilaka nde masolo masadilanga mu kusonga. Na nima mono bakaka diambu diankaka: masolo ma mfunu kuluta kasongangi ve. Mo kezabikisanga. Mo kekunatisanga kutombula meso ye kuvova, ‘mono mpe.’ Mukanda wau, nsimbulu yayi, kasonama ve mu kutunga lukumu. Lukumu luena lufioti. Yandi kezingaka na lutalu. Mono zolaka lufinama — ye lufinama kebutukanga kaka vava muntu kezabikisa fioti dya yandi mosi na kati kya disolo dya muntu wankaka.

Bantu bafwananga kuluta kina bayindulaka. Mavovo kesobana, bikalulu byesobana, kansi ngyuvu misialanga mimosi: boma, luzolo, kukondwa, luvuvamu, kiyekwa, kuvidisa, ntomba ya ntendulu. Yayi ye kuma kina disolo disonikwa na kisika kimosi dilenda bakwa na ndambu yankaka ya nza — ka mpo dyavova mfulu wa kanda, kansi mpo dyavova kikalulu kya bumuntu.

Vava mono yantikaka kukangisa bipwati bya baluvu byame, mono kayindulaka ve nsimbu. Mono kaka tombanga bakisa nki kesiala na nima ya kisalu, minzietolo, mimekolo, bantu bamweni. Kya siala fioti kuluta kina mono yindulaka. Ye kingi kuluta kina mono yindulaka — bikalulu, kinduku, malongi, nsinga wa kimonika ve vakati kya baluvu bina bikalanga thama.

Mbala zayingi bo keyuvula mono nki nsangu. Kieleka kena ve kaka mosi — konso ntangi ta kota na mwelo wankaka. Vo na masaba mama ngeye monene kima kya kwaku, buna mwelo wazibuka kale. Nge fwete lomba nswalu ve. Nge fwete songa kima ve. Nge fwete kaka sabuka. Kota vo ngeye kukiyibula ngeye mosi.