Kurudi Kutoka Mahali Pasipokuwepo

Zipo safari zinazoanza kwa kuondoka. Na nyingine zinazoanza kwa hasara. Hii ni ya aina ya pili. Kwa muda mrefu niliamini kwamba kurudi kulikuwa suala la kijiografia. Kuacha mahali. Kuvuka umbali. Kurudi mahali pa kuanzia. Ilikuwa tafsiri rahisi. Ya starehe. Pia ya makosa. Kadri miaka ilivyopita niligundua kwamba baadhi ya marejeo hayaelekezi mahali popote panapoonekana. Kwa sababu mahali pa kufikiwa hapapo tena. Au hapajawahi kuwepo. Au tumebadilika mno kuweza kupatambua. Hata hivyo hitaji la kurudi linabaki. Ni mojawapo ya hamu za kina zaidi za binadamu. Tunataka kurudi wakati mambo yalipoonekana rahisi zaidi. Wazi zaidi. Yenye mpangilio zaidi. Tunataka kurudi kwa watu tuliowapoteza. Kwa fursa zilizokosekana. Kwa maamuzi yasiyofanywa. Kwa nyakati ambazo maisha yalionekana bado wazi kwa uwezekano wote. Lakini muda haurudishi chochote. Si kazi yake. Muda hubadilisha. Kamwe haurudishi. Kumekuwa na miaka ambayo nilifukuzia marejeo yasiyowezekana. Nilifanya hivyo bila kujitambua. Nilijaribu kurejesha matoleo ya awali ya nafsi yangu. Kijana. Mtaalamu. Mwana. Mwanamume aliyeamini kujua alikokuwa akienda. Kila jaribio liliishia kwa namna ile ile. Kwa masikitiko. Kwa sababu mtu yule hakuwepo tena.

Na ilikuwa sahihi hivyo. Asubuhi moja nilielewa jambo lililobadilisha namna yangu ya kuutazama wakati uliopita. Sikutamani kweli kurudi nyuma. Nilitamani kurejesha hisia. Uhakika. Uzoefu wa karibu. Toleo la dunia ambamo maswali yalionekana machache kuliko majibu. Lakini maisha hayatoi safari za kwenda nyuma katika wakati. Yanatoa mabadiliko tu. Hapo ndipo nilipoanza kutazama kurudi kwa namna tofauti. Si kama mwendo kuelekea nilichokuwa. Bali kama kukaribia nilichokuwa nimekuwa. Tofauti ni kubwa mno. Tunapojaribu kurudi nyuma, tunapigana na muda. Tunapokubali kwenda mbele, tunaanza hatimaye kuuelewa. Watu wengi hutumia uhai wakitafuta nyumbani. Hufikiri kwamba ni mahali. Mji. Barabara. Taifa. Kisha inafika siku wanapogundua kwamba nyumbani ni hali ya roho. Na kwamba hakuna alama yoyote ya kijiografia inayoweza kuihakikisha. Katika maisha yangu nimevuka nchi nyingi. Tamaduni nyingi. Lugha nyingi. Kila mara niliacha kitu fulani. Kila mara nilikusanya kitu kingine. Bila kujitambua nilikuwa nakuwa hifadhi hai ya uzoefu. Msaiko ulioundwa kwa maeneo tofauti. Wakati fulani niliacha kujiuliza: “Ninamilikiwa wapi?” Na nilianza kujiuliza: “Ninabeba nini pamoja nami?” Swali la pili lilikuwa lenye manufaa zaidi sana. Kwa sababu umilikaji hubadilika.

Mipaka hubadilika. Ramani hubadilika. Tunachobeba ndani, badala yake, kinaendelea kusafiri. Nakumbuka usiku kadhaa ambao hisia ya kupotea mwelekeo ilikuwa kali kuliko kawaida. Usiku ambao kila kitu kilionekana mbali. Watu. Maeneo. Yakini. Hata mimi mwenyewe. Katika nyakati zile lilijitokeza jaribu la kale zaidi. Kurudi nyuma. Kufuta. Kurejesha. Kuanza upya kutoka nukta ya awali. Lakini kila mara uhalisia ulinionyesha ukweli ule ule. Hakuna nukta ya awali. Ipo tu nukta ya sasa. Na uamuzi wa kufanya nini nayo. Kadri muda ulivyopita nilijifunza kuutazama wakati uliopita si kama kituo cha kufikia bali kama maktaba. Mahali pa kutembelea. Si pa kuishi. Kwa sababu anayeishi katika wakati uliopita huacha polepole kuishi katika wa sasa. Na bila wakati wa sasa hakuna wa baadaye. Watu niliowapenda. Miji niliyoipitia. Fursa nilizozipoteza. Mafanikio. Kushindwa. Kila kitu kiliendelea kuwepo. Lakini katika umbo tofauti. Kama kurasa zilizokwisha kuandikwa. Za kusomwa tena. Si za kuandikwa upya. Ulikuwa ukombozi. Kwa sababu niliacha hatimaye kutafuta kisichoweza kurejeshwa. Na nilianza kuwekeza nguvu katika kile kilichoweza bado kujengwa.

Kwa kinaya ilikuwa ni wakati ule hasa ambapo wakati uliopita uliacha kunifukuzia. Nilipoacha kuutendea kama kituo cha kufikia. Kitu kama hicho kilitokea kwa watu. Wengi walikuwa wametoka katika maisha yangu. Baadhi kwa hiari. Wengine kwa lazima. Wengine tena kwa kazi tu ya muda. Mwanzoni nilizitafsiri kutokuwepo zile kama hasara. Kisha nilielewa kwamba uwepo fulani uliendelea kuwepo kwa namna tofauti. Katika mafunzo yaliyoachwa. Katika kumbukumbu. Katika tabia. Katika maamuzi yaliyoendelea kuniathiri. Hili pia lilikuwa kurudi. Si kwa watu. Kwa maana yao. Labda ukomavu uko hasa katika hili. Kuelewa kwamba hakuna kinachorudi katika umbo la asili. Lakini karibu kila kitu kinaweza kuendelea kuishi katika umbo jipya. Mwishoni niliacha kutafuta njia ya kurudi. Kwa sababu nilielewa jambo ambalo hakuna ramani iliyowahi kulionyesha. Sikuwa nikirudi kutoka mahali popote. Nilikuwa nikiwasili. Nikiwasili kwenye toleo la nafsi yangu lililojengwa kwa maondoko yote, hasara zote, mikutano yote na mabadiliko yote. Na hapo ndipo kitendawili kilipotatuka. Kurudi nilikokutafuta kwa miaka mingi hakukuelekeza kwenye wakati uliopita. Kulielekeza kwangu. Kwa hiyo kichwa cha kizingiti hiki ni sahihi. Si kwa sababu hakukuwepo kituo cha kufikia. Bali kwa sababu kituo hicho hakikuwa na anwani. Palikuwa mahali pasipo jiografia. Pasipo mipaka. Pasipo alama za ramani. Mahali nilipopita maisha yote bila kupatambua. Kurudi kutoka mahali pasipokuwepo. Kurudi kuelekea nilichokuwa nimekuwa.