WALANG TIYAK NA TIRAHAN

May sandaling huminto ang heograpiya bilang mapa at naging karanasan. Para sa akin, dahan-dahan itong nangyari — walang epikong tawag sa telepono, isang pinto lamang na bumukas, at sa likod nito ang mundo. Kapag umalis ka sa lugar na kinalakhan mo, ang unang bagay na mawawala sa iyo ay ang ilusyong ang paraan mong pamumuhay ang natural na paraan ng pamumuhay. Pagkatapos, matutuklasan mo ang ibang normalidad, ibang ritmo, lahat may parehong dignidad ng sa iyo.

Bawat bansa’y tila nagkukuwento ng ibang bersyon ng iisang tao. Nagbago ang mga wika, nagbago ang mga mukha, ngunit nanatiling pareho ang mga tanong: paano ka bumubuo ng pamilya, paano mo pinoprotektahan ang minamahal mo. Marami ang naniniwalang ang paglalakbay ay paggalaw. Hindi totoo iyon. Ang paglalakbay ay pagbabago ng pananaw.

Kapag matagal ka nang nakatira sa ibang bansa, nagbabago ang kahulugan ng salitang ‘tahanan.’ Hindi na ito nakapaloob sa isang adres o lungsod. Nagiging ito ang kaya mong dalhin — mga simulain, mga alaala, mga taong mahal mo. Natutunan kong mas kahawig ng tao ang kanilang kinatatakutan kaysa sa taglay nila, at doon sa mga pagkalitong ito nabubuo ang pinakatunay na ugnayan.

Sa huli, ang pinakamalaking pagbabago ay hindi ang paglipat mula sa isang bansa tungo sa iba. Ito’y ang paglipat mula sa makitid na pananaw tungo sa mas malawak. Nagpalit ng tirahan ang mundo. At ako ang bagong tirahan.