ÌTÀN ÀWÙJỌ · Èdè Yorùbá · N. 01
Abẹ Mẹ́ta. Ẹ̀jẹ̀ Kan
Bàbá àgbà mi kò mọ̀ pé ọjọ́ kan ẹnì kan yóò kọ̀wé nípa rẹ̀. Bàbá mi kò mọ̀ pé ọjọ́ kan ẹnì kan yóò máa wá ìtumọ̀ àwọn àṣàyàn kan tí ó ṣe. Èmi, fún ìgbà pípẹ́, n kò tilẹ̀ mọ̀ pé ìtàn kan wà. Mo rò pé ọjọ́ nìkan ni ó wà. Àwọn ọjọ́ lásán. Àwọn ọjọ́ tí a gbọ́dọ̀ la kọjá. Àwọn ọjọ́ tí a fi iṣẹ́, ìṣòro, oníbàárà, ojúṣe, ìpè fóònù, ìrìnàjò, ìlérí tí a mú ṣẹ àti òmíràn tí a fi sílẹ̀ ní àárín ṣe. Bí àràádọ́ta ọ̀kẹ́ ènìyàn ní ayé. Àwọn ìtàn ńlá ni a fẹ́rẹ̀ẹ́ máa ń sọ ní ọ̀nà tí kò tọ́ nígbà gbogbo. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ láti òpin. Wọ́n fi àbájáde hàn. Wọ́n ń ṣogo àṣeyọrí. Wọ́n sọ ìgbésí ayé di ìlà tààrà tí ó ń darí láti ibì kan sí òmíràn láìsí àyípadà. Bẹ́ẹ̀ kọ́ ni òtítọ́ ayé ṣe ń rí. Òtítọ́ ayé jẹ́ àkójọ àwọn ìkọjá tí a kò rí. Kò sí ẹni tí ó rí ìgbà tí bàbá kan ń kọ́ni ní ẹ̀kọ́ láìmọ̀. Kò sí ẹni tí ó rí ìgbà tí ọmọkùnrin kan pinnu láti pa á mọ́. Kò sí ẹni tí ó rí ìgbà tí ìlànà kan la ìran kan kọjá tí ó sì ń wá òmíràn. Síbẹ̀síbẹ̀, ibẹ̀ gan-an ni a ti ń bí àwọn ìtàn tí ń pẹ́. Kì í ṣe nínú ìmọ́lẹ̀ ògo. Nínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Fún ọ̀pọ̀ ọdún mo rò pé ìdè tí ó wà láàrín ìran mẹ́ta ìdílé mi àti Gillette jẹ́ ohun tí ó kàn ṣẹlẹ̀ lásán nínú iṣẹ́. Ilé-iṣẹ́ kan. Iṣẹ́ kan. Ọ̀nà iṣẹ́ kan. Ọ̀nà kan bí ọ̀pọ̀ mìíràn. Nígbà náà ni àkókò bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe ohun tí ó mọ̀ jù. Ó so àwọn àmì pọ̀.
Ó kó àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó dàbí ẹni pé wọ́n dá dúró nígbà tí wọ́n ṣẹlẹ̀ jọ pọ̀. Ó kọ́ àwòrán ìlà tí a kò lè rí. Ní kẹ̀rẹ̀kẹ̀rẹ̀ mo sì wá mọ̀ pé kì í ṣe ilé-iṣẹ́ ni akọni ìtàn náà. Ìtẹ̀síwájú tí kò dáwọ́dúró ni. Nítorí pé àmì-ọjà lè yípadà. Ọjà lè yípadà. Ohun èlò lè yípadà. Ayé pàápàá lè yípadà. Ṣùgbọ́n àwọn ìníyelórí kan wà tí ó ń la ohun gbogbo kọjá láìbèèrè àṣẹ. Ìkóra-ẹni-níjàánu. Ọ̀rọ̀ tí a ti fúnni. Ojúṣe. Ọlá tí ènìyàn fi ń kojú iṣẹ́. Èrò náà pé orúkọ ẹni ṣe pàtàkì ju ipò ẹni lọ. Àwọn nǹ kan wọ̀nyí kì í fara hàn nínú ìwé ìṣírò owó. Wọn kì í fara hàn nínú ìwé ìtàn iṣẹ́. Wọn kì í mú àkọlé ìwé ìròyìn jáde. Ṣùgbọ́n wọ́n ni ìpìlẹ̀ àìfojúrí tí a fi ń kọ́ ìgbésí ayé. Mo rántí ọ̀pọ̀ ènìyàn tí mo pàdé ní ọ̀nà. Àwọn kan jẹ́ àrà ọ̀tọ̀. Àwọn mìíràn ni a ti gbàgbé. Àwọn kan lágbára. Àwọn mìíràn jẹ́ ẹlẹ́gẹ́. Bí ọdún ti ń lọ, mo kíyèsí ohun kan. Ìyàtọ̀ òde jẹ́ ńlá gan-an. Ìyàtọ̀ inú kéré ju bẹ́ẹ̀ lọ. Ibikíbi tí mo bá lọ, ní orílẹ̀-èdè yòówù tí mo ti ṣiṣẹ́, mo máa ń pàdé àwọn ọkùnrin àti obìnrin tí wọ́n ń jà pẹ̀lú ìbéèrè kan náà. Bí a ṣe lè mú ìlérí ṣẹ.
Bí a ṣe lè dáàbò bo ìdílé. Bí a ṣe lè kojú òfò. Bí a ṣe lè dúró ṣánṣán nígbà tí ó rọrùn láti juwọ́ sílẹ̀. Bí a ṣe lè tẹ̀síwájú. Èyí nìkan ni, nígbà gbogbo. Láti tẹ̀síwájú. Bóyá ìdí nìyẹn tí ìtàn yìí fi lè la àwọn àṣà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ kọjá. Kì í ṣe nítorí pé ó sọ̀rọ̀ nípa ilé-iṣẹ́ kan. Kì í ṣe nítorí pé ó sọ̀rọ̀ nípa mi. Ṣùgbọ́n nítorí pé ó sọ̀rọ̀ nípa ohun tí gbogbo ènìyàn mọ̀. Ogún. Kì í ṣe ti owó. Kì í ṣe ti ohun èlò. Ti àìfojúrí. Èyí tí ó ń kọjá láti ọ̀dọ̀ ẹnì kan sí òmíràn láìnílò ìbuwọ́lù. Èyí tí kò sí agbẹjọ́rò tí ó lè fi ọwọ́ sí. Èyí tí ó ń fi ara rẹ̀ hàn nínú ìpinnu tí a ṣe ní àkókò ìṣòro. Nínú ọ̀rọ̀ tí a mú ṣẹ. Nínú ìrúbọ tí a gbà. Nínú ìkọ̀sílẹ̀ tí a ṣe láìsí ẹlẹ́rìí. Nígbà tí mo wà ní kékeré mo rò pé dídé ni góńgó. Láti rí gbà. Láti fi agbára gbà. Láti ṣẹ́gun. Lónìí n kò dá mi lójú mọ́ bẹ́ẹ̀. Lónìí mo gbàgbọ́ pé òmíràn ni òdíwọ̀n òtítọ́ ìgbésí ayé. Kí ni ó ṣẹ́kù nígbà tí aríwo bá dákẹ́? Kí ni ó ye nígbà tí àwọn oyè bá parẹ́?
Kí ni ó ń bá ìrìn lọ nígbà tí àwọn ènìyàn bá ti lọ? Ìdáhùn tí mo rí rọrùn. Ohun tí ó ṣẹ́kù ni ohun tí a fi lé ẹlòmíràn lọ́wọ́. Ohun tí ó ṣẹ́kù ni ohun tí a fi kọ́ni láìmọ̀. Ohun tí ó ṣẹ́kù ni ọ̀nà tí a gbà bá àwọn ẹlòmíràn lò. Ohun tí ó ṣẹ́kù ni ohun tí a di. Ẹ̀jẹ̀ sì ṣẹ́kù. Kì í ṣe ẹ̀jẹ̀ ara. Kì í ṣe ẹ̀jẹ̀ ìbátan. Ẹ̀jẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìtẹ̀síwájú ìwà. Gẹ́gẹ́ bí okùn. Gẹ́gẹ́ bí ìjẹmọ́. Gẹ́gẹ́ bí ìrántí tí ń rìn. Ìdí nìyí tí ìtàn yìí kò fi bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun èlò. Kò bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àmì-ọjà. Kò tilẹ̀ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ènìyàn. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìkọjá. Ọ̀pá àfilọ́wọ́ tí a kò rí, tí ó ń la àkókò kọjá. Láti ìran kan sí èkejì. Láti ọwọ́ kan sí òmíràn. Láti orúkọ kan sí òmíràn. Ọkùnrin mẹ́ta. Àkókò mẹ́ta. Ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ mẹ́ta. Okùn kan ṣoṣo. Abẹ mẹ́ta. Ẹ̀jẹ̀ kan. Gbogbo ìyókù sì wá lẹ́yìn.
Ferdinando Frega
Gillette Man ⚔️