Καλοξυρισμένος

ΚΑΛΟΞΥΡΙΣΜΕΝΟΣ

Η δύναμη της ανιδιοτελούς προσφοράς

Κάθε εξουσία στον κόσμο ζητά κάτι. Μια ψήφο. Μια αγορά. Μια υπογραφή. Μια αφοσίωση. Ένα συμφέρον. Ακόμη και η αγάπη, μόλις μπει στους οργανισμούς, αργά ή γρήγορα παρουσιάζει τον λογαριασμό. Υπάρχει τότε μια ανώμαλη δύναμη που ξεφεύγει από τη λογική της ανταλλαγής. Η ανιδιοτελής προσφορά. Είναι η αρχαιότερη δύναμη στον κόσμο, και ταυτόχρονα η λιγότερο κατανοητή. Ο Ιησούς δεν ήταν η αρχή, ήταν όμως ο πρώτος που χρησιμοποίησε τη γλώσσα του λόγου και την έκανε αφήγηση ικανή να περπατά μόνη της. Δεν έχτισε στρατούς. Δεν ίδρυσε τράπεζες. Δεν άνοιξε ναούς. Δεν κατέκτησε εδάφη. Δημιούργησε μια ιστορία. Και όταν μια ιστορία γίνεται αρκετά δυνατή ώστε να επιβιώσει του αφηγητή της, γεννιέται κάτι που η εξουσία αναγνωρίζει αμέσως: επιρροή. Τότε γεννήθηκε το ενδιαφέρον. Όχι το ενδιαφέρον να τον αγαπήσουν. Όχι το ενδιαφέρον να τον καταλάβουν. Το ενδιαφέρον να τον κατευθύνουν χωρίς να χρειαστεί να τον πολεμήσουν. Ως αφηγητής, αυτή είναι η εικόνα που φαντάζομαι. Έναν άντρα με χιτώνα. Ψηλό. Ωραίο. Μακριά μαλλιά. Καλοξυρισμένο. Περπατά μέσα σε θορυβώδες πλήθος και, χωρίς να υψώσει τη φωνή του, καταφέρνει παρ' όλα αυτά να μιλήσει.

Δεν μιλά σε όλους. Μιλά στον καθένα. Λίγες λέξεις. Οι σωστές. Λέξεις που δεν διατάζουν. Λέξεις που ανοίγουν. Λέξεις που φτάνουν πιο μακριά από τη σιωπή. Έτσι γεννιέται ο προφήτης. Όχι όταν κάποιος τον ανακηρύσσει. Όταν οι άνθρωποι αρχίζουν να μιλούν γι' αυτόν σε άλλους. Οι άνθρωποι του ναού όμως πρόσεξαν ότι κάτι άλλαζε. Οι αριθμοί προσέλευσης έπεφταν. Η περιέργεια μετατοπιζόταν. Το ίδιο και η προσοχή. Και όποιος ελέγχει την προσοχή ελέγχει την εξουσία. Έτσι τον κάλεσαν στο παλάτι. Επισήμως για να καταλάβουν ποιος ήταν. Στην πραγματικότητα για να καταλάβουν πώς να τον σταματήσουν. Δεν φορούσε τον χιτώνα των Φαρισαίων. Δεν φορούσε το σαρίκι. Δεν έφερε τα διάσημα της εξουσίας. Ούτε φορούσε τη μακριά γενειάδα που προσδιόριζε το κυρίαρχο φορμά της εποχής. Στις ανακρίσεις τους προσπάθησαν να τον επαναφέρουν μέσα στην περίμετρο. Να του αποδώσουν μια κατηγορία. Να του βρουν μια ετικέτα. Να τον μετατρέψουν σε μια κατώτερη εκδοχή αυτού που ήδη γνώριζαν. Εκείνος όμως συνέχιζε να τους ξεγλιστρά. Και μια απάντηση πάνω απ' όλες μοιάζει να διασχίζει τον χρόνο σαν βέλος: Γιατί κοιτάς το κάρφος στο μάτι μου, και δεν ασχολείσαι με το δοκάρι στο δικό σου; Η αναφορά ήταν στη γενειάδα. Γιατί κάθε εξουσία εξετάζει τις λεπτομέρειες του άλλου όταν δεν μπορεί πια να υπερασπιστεί τις δικές της αντιφάσεις.

Με το σύστημά του είχε διδάξει στους ανθρώπους μια νέα δυνατότητα: να ζουν έξω από το φορμά. Όχι ενάντια στο σύστημα. Έξω από αυτό. Πράγμα πολύ πιο επικίνδυνο. Γιατί τα συστήματα ξέρουν να αμύνονται απέναντι σε αντιπάλους. Δυσκολεύονται, αντίθετα, να καταλάβουν κάποιον που απλώς παύει να παίζει με τους κανόνες τους. Ύστερα η πολιτική ακολούθησε τον δρόμο της. Πάντα αυτό έκανε. Όταν δεν μπόρεσε να τον νικήσει πολεμώντας με ίσους όρους, χρησιμοποίησε το αρχαιότερο όπλο του κόσμου: την αφαίρεση. Να αφαιρέσει. Να μειώσει. Να απλουστεύσει. Να βάλει το κοινό μπροστά σε μια επιλογή ήδη παρμένη. Η συμφωνία στην πλατεία ήρθε όπως έρχεται κάθε καλοστημένη επιχείρηση. Μεταμφιεσμένη σε δημοκρατία. Ο καλοξυρισμένος Ιησούς, ή ο γενειοφόρος Βαραββάς. Ελευθερία ή φορμά. Απροβλεψιμότητα ή το ανήκειν. Το παιχνίδι ήταν εύκολο. Το φορμά νίκησε. Όπως σχεδόν πάντα. Ακριβώς όμως τη στιγμή της ήττας, η ανιδιοτελής προσφορά έδειξε την αληθινή της φύση. Γιατί η παραδοσιακή εξουσία αντιδρά. Η ανιδιοτελής προσφορά κατανοεί. Και εκείνος απάντησε με μια φράση που καμιά οργάνωση, καμιά κυβέρνηση και κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί ακόμη να εξηγήσει πλήρως: Συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν ακόμη τι κάνουν. Δεν ήταν δικαιολογία. Ήταν διάγνωση. Οι μαθητές του έκαναν τα υπόλοιπα. Έγραψαν ένα βιβλίο.

Ή ίσως κάτι ακόμη σπανιότερο. Έγραψαν μια αφήγηση ικανή να επιβιώσει για χιλιετίες. Μεταφρασμένη σε κάθε γλώσσα. Διασχισμένη από κάθε κουλτούρα. Ερμηνευμένη από κάθε θρησκεία. Αμφισβητημένη, αγαπημένη, παραμορφωμένη, ξαναγραμμένη, υπερασπισμένη και πολεμημένη. Κι όμως ακόμη εδώ. Κανένα εταιρικό τμήμα δεν κατάφερε ποτέ να φτάσει τη διανομή της. Καμία διαφημιστική μακέτα, τη διάρκειά της. Κανένα λογότυπο, την αναγνωρισιμότητά της. Γιατί τα προϊόντα ταξιδεύουν μέσα από τις αγορές. Οι αφηγήσεις ταξιδεύουν μέσα από τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει βλασφημία σε αυτή τη ματιά. Υπάρχει μόνο το απόλυτο δικαίωμα της αφήγησης. Ένα δικαίωμα που κινείται έξω από τις αγορές τους, ανεξάρτητο και ανενόχλητο. Και όποιος διαφωνεί είναι ελεύθερος να ψάξει άλλα βιβλία, όπου να διαβάζει όποιο φορμά τον βολεύει καλύτερα. Αυτή είναι, στο κάτω κάτω, η δύναμη του Ιησού. Όχι η δύναμη της βίας. Όχι η δύναμη του χρήματος. Όχι η δύναμη της κυβέρνησης. Η δύναμη της ανιδιοτελούς προσφοράς. Η μόνη δύναμη που συνεχίζει να κυκλοφορεί αφού ο αφηγητής της έχει φύγει.

Ferdinando

PDF ← Ελληνική έκδοση