Nzo ya ntete ya nteka

Minlobi Kumi ye Miole, Kondwa Harvard

I Yandi kibeni watulonga mpila ya kuteka. Kima kia ntete kiakala mu tula bima bitatu va nitu. Minledi mia malu, kazaka ye kalavati bia tandu diodio. Ye, ku ntwala kwa mambu mawonso, biavedila. Biambote mu meso, ye luse kondwa ndevu. Ye vana, ka vakala ntembe ko: babonga ditadi diazengoswa bwambote ye babiekila diau GILLETTE. Bakala diazangama muna mbu-mbu. Wamona bonso vo bansumbisi mu kuma kia nkumbu wau. Nanga nzolani ke kazeye ko. Kansi yandi, mu ndembama andi, wanlembika ntima ye wavova: i nkumbu wa mosi ozayiza, ye kavanga kinkulu ko, kadi yandi kibeni ozakala kinkulu. Dina ke muntu mosi kazeye ko, i vo ozakala kumosi ye ndiona ozakala ye kikesa kia kudita. Bosi wabaka ngemba muna mbu-mbu. Kakala kifwaniswa kia kukwikilwa ko. Yandi wafwana mu kwikakana. Yandi i ntona. Ye lumbu kimosi nkumbu wa “ngudi” wabutuka. Bana bandi bavanga makelele mayingi mu nza mu mafunda mama ma mvu, kansi kaka bakete i bavanga diambu dia kieleka. Kansi yandi i nsamuni wa kieleka. Nzila ke yilendi vengoswa ko mu kati kia ntwadusulu ke yilendi sokolwa ko. Ye nteka yawonso yatuka kaka mu kima kimosi kiaki: nkento. Bantu bayingi banyuvula mu mvu miayingi vo nkia kima kiteka kuluta mu nza. Ka yakala ntembe ko. I mvovo. Kifwanisu kia diambu diadi i nkundi wa kisalu wa mafunda mole ma mvu mavioka. Wasamunwa kwa ngudi andi, wayantika ku nzo a bibulu, ye ku nima, bu kakituka mbuta, wabika nzo andi ye wazietisa nza mu nledi wa buluu, kondwa ndevu.

Kansi sinema yasola kunsonga ntangu zawonso mu nledi wa mpembe, ye ndevu za ndambu, mpasi ka bavana ko nsamununu wa mpamba kwa Gillette ye kwa dimbu diandi. Ata bakundi bandi kumi ye zole, bina kabaka mu nzo andi ya ntete ya nteka, ka bakala minlongoki mia Harvard ko. Babo balonguka kaka fioti. Kansi wabakula diambu dimosi muna mbu-mbu: nteki wambote fweti teka ngindu ku ntwala kwa kima, ye vana mbonokono vo i mpamba, mpasi ntanunu za nitu ye za mbongo zakulumuka, ye mankaka malanda mau veka. Minlobi miomio kumi ye miole, mpe, miawonso miakala kondwa ndevu. Miawonso miasadila kima kimosi, kina kiakala ye kikalulu kia kulembi mana ye mbele andi yansongo, ye kiasobwa kaka vava ngudi kavuidi mfunu wa zenga nsuki za malu mandi. Kansi mu kuma kia kulembi samuna kwaku, sinema mpe mu diambu diadi yamisonga miawonso ye ndevu. Yabaka mpasi mu fimpa vo nkia diambu Bambuta za sinema bavangila bwau, ye disamu dia kilau diatotuka, dina nzolele kunuta. Bimvuka bia bisalu bia nsuki — minzengi mia nsuki, minsalu mia nsuki za bakento, ye minkubiki mia kitoko — biasonga boma bwabwingi mu kuma kia bisalu biau. Kele vo batula, mu filme ya nkundi wa mafunda mole ma mvu mavioka, mbele ya Gillette, evo babo kondwa ndevu, nga ka balenda diaka songa ko mfunu wa bifulu biau, ye nga babwana bau veka kondwa kisalu. Yindula kaka vo lumbu kimosi bambefo ka zizakala diaka ko. Nkia diambu minganga, mavwela, bakompani bia bilongo ye mafalamasi bazavanga? Nanga babo bazakwenda sala kuna Gillette, ye longuka mana mbele yilenda vanga, bu yitalwa tuka mu mpila zayingi.

Ferdinando

© 2026 Ferdinando Frega — Nando the Scribe. Nswa Miawonso Miakebwa.