Impossibile rationem protulit

Memini patrem meum nos ad prandium dominicale educere, cum puer essem. Semper in idem cauponam: Sala Bella. Domina erat mulier corpulenta, semper ridens, semper hospitalis. Cibus bonus erat. Suavissimus. Singularis.

Saepe praefectus eius nobis se adiungebat. Origine Foroiuliensis, prope duos metros altus, longe supra centum viginti chiliogrammata gravis, sana fame benedictus. Messana cum familia sua curru descendebat.

In fine cenae ratio afferebatur. Pater meus numquam e sella surrexit ut eam solveret. Simpliciter pecuniam complicatam in mappa relinquebat, super patina vacua positam.

Numquam eos rationem dividere vidi. Numquam aliud pactum vidi. Numquam disceptationem audivi.

Ille praefectus erat. Pater meus venditor erat.

Et venditor solvit.

Deinde quadam vespera, dum currum in receptaculum inducimus, mihi dixit:

«Semper me solventem vides. Semper me primum ad pecuniam manum porrigentem vides. Itaque putas me esse qui rationem solvat. Non sum.»

Non intellexi.

Mensis mihi opus fuit.

Quadam die dominica, ad eandem mensam, praefectus libellum ex interiore sinu extraxit et scribere coepit dum pater meus loquebatur.

Quis novam tabernam aperuisset. Quis clausisset. Quis in solvendis syngraphis moraretur. Cuius filius negotium familiare suscepisset. Quis adhuc aemuli merces in fenestra ostenderet.

Nemo me animadvertebat, quia puer eram, et pueri ad mensam non numerantur.

Die lunae mane illae notae Mediolanum sub praefecti subscriptione proficiscebantur.

Pater meus cenam solvebat. Praefectus cetera omnia solvebat.

Viginti anni sine una admonitione. Sine una nota disciplinari. Et, quod maximum est, sine uno stipendii augmento recusato.

Pater meus inter tres viros apud Gillette Italiam maxime remuneratos haberi poterat, statim post moderatorem generalem et venditionum directorem. Non quia plus omnibus vendebat. Sed quia nemo alius illud pretium additum possidebat: fabulas quae cotidie ante emptores explicabantur.

Ratio semper ab aliquo solvitur qui ad mensam non sedet.

Hanc sententiam memento. In fine tibi opus erit.

Cur tam longa praefatio?

Ut explicem quid hodie acciderit. Et quid narraverim, sperans id aliquando revera accidere posse. Utrum proximo tempore an multo serius, nescio.

Erat pomeridianum tempus dominicum medio mense Augusto. Aestus urens. Aer siccus. Illud genus caloris quod eo ipso ardentius videtur quod umor tam exiguus est.

Machina refrigerans summa vi laborabat et uxor mea, ut semper, me monebat ut eam exstinguerem, quia rationes electricae iam satis salsae sunt ne sal addatur.

Hora fere sexta cum dimidia vespere erat. In cathedra mea rubra porrectus iacebam cum telephonum meum sonuit.

Praefixum erat +1. Civitates Foederatae. Quis tandem me ex America hac hora vocaret, cum illic adhuc prandii tempus esse deberet?

Respondi.

«Salve?»

«Salve?»

Vox placida. Gravis. Leviter gutturalis.

«Cum Ferdinando loqui velim.»

«Ipse sum. Quocum loquor?»

«Robertus sum. Bona vespera. Americanus cum cognomine Gallico.»

Risi.

«Gratias tibi pro vocatione, sed sincere, quisquis hunc ludum instruxit laudem meretur. Prorsus deceptus sum. Quamquam, nunc cum cogito, ex numero Americano me vocas dum Romae sedes?»

«Ita. Hoc telephonum meum privatum est. Nullo canali officiali usus sum, quia haec non est communicatio institutionalis. Unum ex paucis privilegiis quae mihi adhuc conceduntur. Si dubitas, tibi numerum Vaticani dabo et verificare poteris.»

«Non. Bene est. Perge, quaeso.»

Dubius eram. Suspicax. Cautus. Sed telephonum deponere nolebam. Rusticitas numquam pars naturae meae fuit. Immo systema meum internum periculi detegendi ad summum extuli et intellegere conatus sum ubi exacte descendissem.

«Dic mihi, Sanctitas Tua. Quid hodie pro te facere possum?»

«Nominibus uti possumus, Nando. Non tantum aetate distamus.»

«Verum. Solis muneribus distamus. Tu es Numerus Secundus Ecclesiae Catholicae. Ego ultimus scribarum sum.»

«Cur Numerus Secundus? Existimabam me Numerum Primum esse.»

«Ignosce si hoc molestum sonat. Numerus Primus est ille qui omnia aedificavit: Iesus. Collega meus quondam apud Gillette. Solus qui exacte sciebat quid ageret. Cum moderatores suos palam nominare non posset, titulum Papae excogitavit et tibi libertatem dedit eum tuo more implendi.»

In risum erupit.

«Nunc intellego», inquit, «cur omnis porticus domus meae eadem quaestione resonet: hodiene GilletteNarrative inspexisti, ut videres quid collega nunc scripserit?»

Nulla mihi difficultas fuit gradum eius sequi. Bonus venditor ludum agnoscit simul ac incipit. Sed ille quoque satis prudens erat ut eum agnosceret, et statim se accommodavit.

«Scisne me ex numero vocare qui rationi meae argentariae Americanae adnexus est? Aliquando illam argentariam recta vocavi et mihi telephonum deposuerunt, quia ludum esse putaverunt.»

«Ita, Sanctitas Tua.»

«Non, Nando. Quaeso. Voca me Robertum. Saltem privatim. Sine caerimoniis. Vita facilior fit.»

«Ergo, Roberte, argentariam falsam elegisti. In tuo loco illi ad te venire deberent. Immo tabernam intra Civitatem Vaticanam aperire paene necessarium haberi deberet. Sola dignitas id iustificaret. Occasio de qua nullus gravis argentarius disputare auderet.»

«Recte dicis. Sed oeconomia campus meus non est. Et haec vocatio exploratoria est. Sicut epistula quam mihi misisti. Denique idem opus facimus.»

«Quod est?»

«Uterque nostrum homines proximos intellegere conatur.»

«Scisne, Nando, omnes fabulas quas de tuo GilletteVaticano scripsisti legi. Prima quaestio mea haec est.»

Cur viginti duae linguae? Viginti duo mundi? Etiam ubi Ecclesia paene marginalis est. Indiam sume.

«Quia est regula mercatus quam numquam revera adhibuistis.

Consumptores non sunt emptores. Emptor est qui iam a te emit. Consumptor est qui adhuc emere posset.

Vos emptores numeratis. Baptizatos. Fideles frequentantes. Adscriptos. Et ceteros omnes obliviscimini.

Mercatus non vincuntur ubi iam fortis es. Mercatus vincuntur ubi abes et nemo adventum tuum exspectat.

Viginti duae linguae non sunt viginti duae translationes. Sunt viginti duae ianuae apertae.»

«Momentum. Dicisne fidem mercem esse, et homines religionem mutare sicut notam dentifricii mutant?»

«Dico homines moveri. Et si haec sententia te offendit, aspice quid dioecesibus tuis per totam Americam Latinam his triginta annis acciderit, et dic mihi quis eas moverit.

Significat me ius reservare gravem inquisitionem faciendi antequam tibi unum numerum dem. Non promitto fructus quos non probavi. Id consultores faciunt. Et consultores rationem nihilo minus mittunt.

Quod nunc tibi dicere possum hoc est. Vestra ars promovendi — nam ita, artem promovendi exercetis, et male eam exercetis — ante viginti annos obsoleta facta est. Nemo iam sectatores per expeditiones colligit. In nulla arte.

Unum valet. Fieri gestum quem homo agit antequam agere decernat.

Itaque una quaestio sola restat. Et ad te pertinet.»

«Perge.»

«Visne memorari ut Papa historiae? An ut Papa qui historiam fecit?»

«Similia sonant.»

«Mundis distant. Et responsum totum ex te pendet.»

«Age», inquit, «gratias tibi pro tempore tuo, pro promptitudine tua, et ante omnia pro studio tuo.

Aliquid tibi dicere debeo. Non tecum locutus sum tantum ut cum narratore. Neque ut cum sociologo. Neque ut cum scriptore. Neque ut cum oeconomo. Tecum locutus sum ut cum systematum consiliario.

Ius mihi reservo decernendi et formaliter tibi significandi quid sentiam.»

Deinde paulisper siluit.

«Una quaestio est quam tibi ponere velim, Nando. Haec omnia. Viginti duae linguae. Inquisitio. Folium intra fasciculum novaculae. Quis id solvit?»

Et subito rursus in receptaculo currus anni MCMLXXV eram, iuxta virum qui modo cenam solverat quam revera non solvebat.

«Roberte. Populus semper solvit. Semper iidem homines. Vos id oblationem vocatis. Nos id pretium venale vocabamus. Sed eadem manus est quae aperitur.

Discrimen numquam est quis solvat. Discrimen est quantum ex illa pecunia redeat in specie rei utilis, et quantum haereat, alens homines qui nimium accipiunt ut nimis parum producant.

Pater meus cenam solvebat et nihil solvebat. Quia quod donabat pluris erat quam quod impendebat.

Nunc tuum est decernere utra parte mensae sedeas.»

«Estne aliquid quod me rogare velis?» inquit.

«Ita. Cura te ipsum. Attende ubi sis. Est locus pulcherrimus in mundo. Non tutissimus. Pericula ab intus veniunt. Et tunc maxime invisibilia sunt cum id dissolvere conaris quod nondum intellegis.

Et unum aliud, Sanctitas Tua. Gratias tibi.»

Laudetur Iesus Christus. Libros non vendimus. Necessitudines aedificamus.