ANG ARAW NA BUMIGAY ANG DAM

Walang nakakaalam kung anong araw ito mangyayari. Maaari tayong magplano, mag-abang, bumuo ng sistema at reserba, ngunit laging dumarating ang araw na may babagsak — isang tao, isang guniguni, isang katiyakang inakala nating hindi maaalis sa lugar. Ang nakapagpapakaiba sa araw na iyon ay, halos palagi, natutukoy lamang natin ito pagkatapos. Kapag nangyari ito, para itong isang pangyayari. Kalauna’y nauunawaan nating isang hangganan pala ito.

Iniisip natin na naghihirap tayo dahil sa nawala. Kadalasan, naghihirap tayo dahil sa inakala nating walang hanggan. Kapag talagang nabasag ang isang bagay, ang unang naisin ay ayusin — kahit ano’t ano pa, huwag lang tanggapin na hindi na maibabalik ang ilang bagay sa dating anyo. Doon mo matutuklasan kung sino ka. Hindi kapag gumagana ang lahat. Kapag huminto sa paggana ang isang bagay.

Inaakala ng marami na kagitingan ang katatagan. Iba ang tingin ko rito. Sinasabi ng lakas: lalabanan ko. Sinasabi ng katatagan: babaguhin ko ang aking sarili. Hinihiwalay ng krisis ang mahalaga sa walang kabuluhan sa halos malupit na katumpakan — nagiging hindi mahalaga ang mga taong tila sentro dati, may lumalaking halaga ang maliliit na bagay: isang yakap, isang tawag, isang taos-pusong salita.

Sa paglingon, ang araw na nabasag ang lahat ay hindi rin ang araw na natapos ang lahat. Ito’y ang araw na nagsimula ang ibang bagay. Ang tanong na natitira ay hindi kung bakit ito nangyari, kundi kung sino ang naging ako matapos ito. Ang araw na nabasag ang lahat ay hindi lang sumira ng isang bagay. Pinilit nito akong tuklasin kung ano ang mananatiling nakatayo.