ÌTÀN ÀWÙJỌ · Èdè Yorùbá · N. 12
Kọjá Gbogbo Àsọtẹ́lẹ̀
Kọjá Gbogbo Àsọtẹ́lẹ̀ Ìgbéraga àjèjì kan wà tí ó ń bá ọmọ ènìyàn rìn. A gbàgbọ́ pé a lè sọ ohun tí ayé yóò ṣe tẹ́lẹ̀. A ń lo ọdún lórí kíkọ́ àwọn ètò. Àfojúsùn ọdún márùn-ún. Ìlanà ọdún mẹ́wàá. Ìṣírò ínáwò. Àwọn ìfojúsọ́nà. Kàléndà. Àwòrán ilẹ̀. Nígbà náà ni òtítọ́ ayé dé. Òtítọ́ ayé kò sì kà àkọsílẹ̀ àkókò wa rí. Fún ìgbà pípẹ́ mo ti gbàgbọ́ pé ìrírí ń mú kí nẹ̀nkan ṣe é sọ tẹ́lẹ̀. Bí o ṣe ń kọ́ sí i. Bí o ṣe ń mọ̀ sí i. Bí o ṣe ń rìnrìn àjò sí i. Bẹ́ẹ̀ ni ó yẹ kí o lè mọ ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ sí i. Ó dàbí ohun tí ó bọ́gbọ́n mu. Ó dàbí ohun tí ó tọ́. Ó tilẹ̀ dàbí ohun ìmọ̀ sáyẹ́nsì. Nígbà náà ni ayé fi ìdàkejì hàn fún ìgbáfẹ́ ara rẹ̀. Àwọn ìyípadà tí ó ṣe pàtàkì jùlọ máa ń dé láìsí ìpinnu àkókò. Láìsí ìforúkọsílẹ̀. Láìsí ìkìlọ̀ ṣíwájú. Láìsí àmì kankan. Wọ́n kàn dé. Nígbà mìíràn ní ìrísí àǹ fààní. Nígbà mìíràn ní ìrísí àdánù. Nígbà mìíràn ní ìrísí ìpàdé. Nígbà mìíràn ní ìrísí àìsàn.
Ìyàtọ̀ náà kì í yé ni àyàfì lẹ́yìn náà. Nígbà tí o bá wà nínú wọn, gbogbo wọn dàbí ohun kan náà. Ìdíwọ́. Ìyípadà òjijì. Ìṣàsọ́nà. Bí mo ṣe ń wo ọ̀nà tí mo ti rìn dé àkókò náà, mo bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàkíyẹsí àpẹẹrẹ àjèjì kan. Nígbàkúgbà tí mo bá gbàgbọ́ pé mo ti ní òye ohun gbogbo, nẹ̀nkan kan yóò ṣẹlẹ̀ tí yóò yí ìbéèrè náà padà. Nígbà tí ìbéèrè bá yípadà, ìdáhùn náà pẹ̀lú a pàdánù iye rẹ̀. Mo rántí sáà kan pàtó nínú ìgbésí ayé mi. Mo ní ìrírí. Ojúṣe. Èsì. Ìmọ̀. Ohun gbogbo dàbí ẹni pé ó ń tọ́ka sí ipa ọ̀nà tí ó ṣe kedere. Mo gbàgbọ́ pé ọjọ́ iwajú yóò tẹ̀lé ọ̀nà kan pàtó. Kì í ṣe nítorí pé mo gbéraga. Nítorí pé àwọn ìsọfúnni dàbí ẹni pé ó wí bẹ́ẹ̀. Nígbà náà ni ayé ṣe ohun tí ó mọ̀ jùlọ. Yí tábìlì eré náà padà. Kì í ṣe àwọn òfin. Tábìlì náà. Èyí ni apá tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ẹni tí ń sọ. Nígbà tí tábìlì bá yípadà, ìrírí tí a ti kójọ kì í parẹ́. Ṣùgbọ́n kò tó mọ́. O ní láti tún kọ́ ẹ̀kọ́. Kí o tún ṣàkíyẹsí. Kí o tún fẹti sílẹ̀. Ó ń dójú ti ni. Ó sì jẹ́ ohun àgbàyanu ní àkókò kan náà. Nítorí ó ń rán wa létí pé akẹ́kọ̀ọ́ ni wá fún ìgbà tí ó pẹ́ ju bí a ti rò lọ.
Bí ọdún ṣe ń lọ, mo bẹ̀rẹ̀ sí í mọyì ohun tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀. Kì í ṣe nítorí pé ó rọrùn. Kò rọrùn rí. Ṣùgbọ́n nítorí pé ó jẹ́ olóòótọ́. Àìlèsọtẹ́lẹ̀ ń fipá mú ènìyàn láti fi ara wọn hàn bí wọ́n ti rí. Nígbà tí ohun gbogbo bá ń tẹ̀lé ètò, ẹnikẹ́ni lè dàbí ẹni tí ó mọṣẹ́. Nígbà tí ètò bá parẹ́, ìwà ni ó jáde. Àwọn ènìyàn tí mo bọ̀wọ̀ fún jùlọ kì í ṣe àwọn tí wọ́n sọ ọjọ́ iwajú tẹ́lẹ̀ ní pípé. Wọ́n jẹ́ àwọn tí wọ́n mọ bí a ti ń rékojá ọjọ́ iwajú tí wọn kò sọ tẹ́lẹ̀. Ẹ̀bùn ọ̀tọ̀ ni èyí. Ó ṣọ̀wọ̀n gan-an. Ó sì jẹ́ ti ẹ̀dá ènìyàn púpọ̀ sí i. A ń gbé nínú ayé tí ó ń san èrè fún àwọn tí wọ́n dàbí ẹni tí ó dá lójú. Àwọn tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ìdánilójú. Àwọn tí wọ́n ń ṣèlérí èsì. Àwọn tí wọ́n ń pèsè àsọtẹ́lẹ̀. Èmi, bí àkókò ṣe ń lọ, mo bẹ̀rẹ̀ sí í ní ìgbẹ́kẹ̀lé sí àwọn tí wọ́n mọ bí a ti ń gbé pẹ̀lú àìdánilójú. Nítorí àìdánilójú kì í ṣe àṣìṣe inú ètò. Òun ni ètò náà. Àgbáyé kò fọwọ́ sí ìwé àdéhùn àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ẹnikẹ́ni rí. Síbẹ̀ à ń bá a lọ ní ẹnu yíya wa. À ń bá a lọ ní ṣísàròyé. À ń bá a lọ ní kíka ohun àìretí sí ohun àrà ọ̀tọ̀. Bóyá ìdàkejì ni ó yẹ kí a ṣe. Kí a kà á sí ohun tí ó wọ́pọ̀. Nígbà tí o bá gba èrò yìí nígbẹ̀yín, nẹ̀nkan kan yóò yípadà. O dẹ́kun lílépa àkóso pípé. O dẹ́kun bíbéèrè ìdánilójú. O dẹ́kun gbígbé ayé bí ẹni pé ọjọ́ iwajú jẹ́ ohun íní ara ẹni.
O sì bẹ̀rẹ̀ sí í gbé bí olùṣàwárí. Pẹ̀lú àfiyèsí. Pẹ̀lú ọ̀wọ̀. Pẹ̀lú ìfẹ́ láti mọ̀. Mo rántí gbólóhùn kan tí ayé kọ́ mi láìlọ ọ̀rọ̀: Àwọn ohun tí ó dára jùlọ àti àwọn tí ó burú jùlọ kì í rán lẹ́tà ìfihàn ṣáájú. Wọ́n dé. Wọ́n wọlé. Wọ́n yí ojú ilẹ̀ padà. Lẹ́yìn náà wọ́n lọ, wọ́n fi àbájáde sílẹ̀. Ó kù sí ọwọ́ wa láti pinnu ohun tí a ó fi wọ́n ṣe. Bí mo ṣe ń wo ẹ̀yìn, mo rí i pé ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìrírí tí mo kà sí pàtàkì kò ní kọjá àyẹ̀wò ọgbọ́n ṣíwájú rí. Wọ́n léwu jù. Wọn kò ṣeéṣe jù. Wọ́n díjú jù. Wọ́n yàtọ̀ jù sí ohun tí mo ti fojú inú wò. Síbẹ̀ àwọn gan-an ni ó kọ́ ẹni tí mo di. Ìdí níyẹn tí èmi kò fi ka àsọtẹ́lẹ̀ sí ìwà rere mọ́ lónìí. Mo kà á sí ìtura. Ìwà rere tòótọ́ jẹ́ ohun mìíràn. Láti wà ní ṣíṣí. Láti wà ní ìfetísílẹ̀. Láti wà ní agbára láti kọ́ ẹ̀kọ́. Kódà nígbà tí ayé bá yí tábìlì padà. Kódà nígbà tí kádàrá bá yí ìbéèrè padà. Kódà nígbà tí ọjọ́ iwajú bá wọ inú yàrá láíkàn ilẹ̀kùn. Nítorí òtítọ́ kan wà tí mo ti kọ́ nípa rírékojá àwọn ilẹ̀ ayé, ìdààmú, ìbáṣepọ̀, àṣeyọrí àti ìkùnà. Àwọn ohun pàtàkì jùlọ nínú ìgbésí ayé mi máa ń ṣẹlẹ̀ ní òde gbogbo àsọtẹ́lẹ̀. Ibẹ̀ gan-an sì ni apá tí ó dára jùlọ nínú ìtàn náà ti bẹ̀rẹ̀.
Ferdinando Frega
Gillette Man ⚔️