ÌTÀN ÀWÙJỌ · Èdè Yorùbá · N. 08
Mo Dúró
Ọ̀rọ̀ kan wà tí ìgbà tiwa kò fẹ́ràn tó. Ìdúróṣinṣin. Ó dàbí ọ̀rọ̀ àtijọ́. Tí kò bá àṣà òde òní mu. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ohun tí a ń fura sí. A ń gbé ní ìgbà tí ó ń yin ìṣísẹ̀, eré, àti ìyípadà tí kò dá dúró. Ohun gbogbo gbọ́dọ̀ yípadà kíákíá. Ohun gbogbo gbọ́dọ̀ ní àrọ́pò. Ohun gbogbo gbọ́dọ̀ tẹ̀síwájú. Síbẹ̀, bí mo ṣe ń wo ayé mi, àwọn ènìyàn tí ó fi àmì jíjinlẹ̀ jùlọ sílẹ̀ kì í ṣe àwọn tí ó sáré jùlọ. Àwọn tí ó dúró ni wọ́n. Kì í ṣe dídúró ní ibi kan náà. Kì í ṣe dídúró ní ipò kan náà. Kì í ṣe dídúró nínú àṣà kan náà. Dídúró ní olóòótọ́ sí ohun kan. Sí ìlànà kan. Sí ojúṣe kan. Sí ìlérí kan. Sí ẹnì kan. Sí apá kan tòótọ́ nínú ara wọn. Fún ìgbà pípẹ́, mo da àṣeyọrí pọ̀ mọ́ ìṣísẹ̀. Bí mo ṣe ń rìnrìn àjò sí i, bí mo ṣe ń ṣiṣẹ́ sí i, bí mo ṣe ń kó ìrírí jọ sí i, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe ń dàbí ẹni pé mo ń tẹ̀síwájú. Ní apá kan, òtítọ́ ni. Ṣùgbọ́n apá kan nínú òtítọ́ nìkan ni. Apá kejì ni mo rí lẹ́yìn ìgbà pípẹ́. Títẹ̀síwájú kò túmọ̀ sí lílọ jìnnà dandan. Nígbà mìíràn, ó túmọ̀ sí dídúró. Mo rántí ọ̀pọ̀ àkókò tí ìpinnu tí ó rọrùn jùlọ ìbá jẹ́ láti fi sílẹ̀. Kì í ṣe nítorí pé àwọn ọ̀nà mìíràn kò sí. Ní ìdàkejì. Àwọn ọ̀nà mìíràn pọ̀. Àwọn àǹ fààní tuntun. Àwọn ọ̀nà tuntun. Àwọn ìbẹ̀rẹ̀ tuntun. Ayé máa ń fúnni ní àwọn ìlọ tuntun nígbà gbogbo. Ó ṣọ̀wọ́n gan-an fún un láti fúnni ní ìtẹ̀síwájú tí kò já. Ìtẹ̀síwájú tí kò já ni a gbọ́dọ̀ kọ́. Ọjọ́ lẹ́yìn ọjọ́. Láìsí ìpàtẹ́wọ́.
Láìsí oyè. Láìsí àwọn olùwòran. Nínú apá àìríran ti ayé. Èyí tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ẹni tí ó rí. Bí àkókò ti ń lọ, mo rí i pé ènìyàn kọ̀ọ̀kan ń kọjá nínú àwọn ìgbà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn ìgbà ìṣẹ́gun wà. Àwọn ìgbà ìwádìí. Àwọn ìgbà ìdàgbàsókè. Lẹ́yìn náà ni àwọn ìgbà ìforítì ń dé. Àwọn tí ìbéèrè náà kì í ṣe: “Báwo ni o ṣe lè lọ tó?” Bí kò ṣe: “Báwo ni o ṣe lè fi pẹ́ wà níbẹ̀?” Àwọn ìgbà tí ó ṣòro ni wọ́n. Nítorí wọn kì í mú àbájáde tí a lè rí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ jáde. Wọn kì í gba fọ́tò akíkanjú láàyè. Wọn kì í bí ìtàn àgbàyanu. Ṣùgbọ́n wọ́n ń kọ́ ìwà ènìyàn. Ju àwọn ìṣẹ́gun lọ. Mo ti mọ àwọn ènìyàn tí wọ́n kọ́ iṣẹ́ àrà ọ̀tọ̀ tí wọn kò sì lè kọ́ ìbáṣepọ̀ kan. Àwọn ènìyàn tí ó lè darí àwọn àjọ ńlá ṣùgbọ́n tí kò lè dojú kọ ìjíròrò tí ó ṣòro. Àwọn ènìyàn tí ó ṣẹ́gun ayé tí wọ́n sì sọ ara wọn nù. Bí mo ṣe ń wò wọ́n, mo kọ́ ohun kan. Dídúró kì í ṣe ọ̀ràn ilẹ̀. Ọ̀ràn ìwà rere ni. O lè yí orílẹ̀-èdè padà ní ìgbà mẹ́wàá kí o sì dúró ní olóòótọ́ sí ohun tí ó ṣe pàtàkì. O lè gbé gbogbo ayé rẹ ní òpópónà kan náà kí o sì da gbogbo ìlànà tí o ní. Ìyàtọ̀ kò sí nínú ọ̀nà jíjìn tí a rìn. Ó wà nínú ìṣòtítọ́. Ìṣòtítọ́ jẹ́ ọ̀rọ̀ tí a sábà máa ń ṣì lóye. Ọ̀pọ̀ ni ó so ó mọ́ àìṣísẹ̀. Èmi so ó mọ́ ìbáramu ọ̀rọ̀ àti ìṣe. Ìṣòtítọ́ kì í dí ọ lọ́wọ́ láti yípadà. Ó ń dí ọ lọ́wọ́ láti sọ ara rẹ nù. Ìyàtọ̀ yìí sì ṣe pàtàkì gan-an. Ní àwọn ọdún wọ̀nyí, mo ti kọjá ọ̀pọ̀ ìyípadà.
Ti iṣẹ́. Ti ara ẹni. Ti inú. Àwọn ìpinnu kan jẹ́ ti ìfẹ́ ara mi. Àwọn mìíràn ni ayé fi lé mi lórí. Kì í ṣe gbogbo wọn ni ó dùn. Kì í ṣe gbogbo wọn ni ó tọ̀nà. Ṣùgbọ́n mo gbìyànjú láti pa ohun kan mọ́. Ìbáramu láàrin ohun tí mo sọ àti ohun tí mo ṣe. Mi ò ṣàṣeyọrí nígbà gbogbo. Kò sí ẹni tí ó ń ṣàṣeyọrí nígbà gbogbo. Ṣùgbọ́n mo gbìyànjú. Lọ́pọ̀ ìgbà, èyí gan-an ni ayé ń díwọ̀n. Ìgbìyànjú náà. Kì í ṣe ìpé. Ọ̀kan nínú àwọn ìtànjẹ tí ó gbòde kan jùlọ ni pé agbára ń fi ara rẹ̀ hàn ní àwọn àkókò àrà ọ̀tọ̀. Mo rí ìdàkejì rẹ̀. Agbára ń fi ara rẹ̀ hàn nínú ṣíṣe ohun kan náà léraléra. Nínú dídìde ní àràárọ̀. Nínú ṣíṣe ohun tí ó yẹ kí a ṣe. Nínú bíbá a lọ ní wíwà níbẹ̀ nígbà tí kò sí ẹni tí ó kíyèsí. Nínú àìkọ ohun tí ó yẹ kí a ṣọ́ sílẹ̀. Ìwà akíkanjú tí ó dákẹ́ ni. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ àìríran. Bóyá nítorí èyí gan-an ni ó fi jẹ́ tòótọ́. Mo sábà máa ń ronú nípa àwọn ìdè tí ó ti kọjá nínú ayé mi. Ìdílé. Àwọn ọ̀rẹ́. Àwọn alábàáṣiṣẹ́. Àwọn olùfẹ́. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìdè yẹn wà láàyè nítorí pé ẹnì kan dúró. Kì í ṣe pípé. Kì í ṣe aláìṣẹ́gun. Ó kàn wà níbẹ̀. Nígbà tí ìṣòro bá dé, kíákíá ni o máa rí ẹni tí ó ṣetán láti dúró. Nígbà tí ohun gbogbo bá ń lọ dáadáa, àwọn ènìyàn máa ń yí wa ká. Nígbà tí ohun gbogbo bá ṣòro, ọ̀pọ̀ ènìyàn a máa dínkù.
Ní àkókò yẹn ni àwọn tí ó wà níbẹ̀ ní tòótọ́ ń yọ jáde. Wọ́n kéré. Ṣùgbọ́n wọ́n tó. Kì í ṣe iye àwọn ènìyàn tí o pàdé ni ìjẹ́pàtàkì ayé sinmi lé lọ́pọ̀ ìgbà. Ó sinmi lé iye àwọn ènìyàn tí ó dúró nígbà tí ọ̀nà bá ṣòro. Bí ọdún ti ń lọ, mo bẹ̀rẹ̀ sí í ka ìdúróṣinṣin sí irú ìgboyà kan. Ó ṣòro ju sísá lọ. Ó ṣòro ju ìtara ìbẹ̀rẹ̀ lọ. Ó ṣòro ju àwọn ìlérí lọ. Nítorí a máa ń pòwe ìlérí ní ìṣẹ́jú kan. Ìdúróṣinṣin béèrè ọ̀pọ̀ ọdún. Ó béèrè ìrúbọ. Ó béèrè sùúrù. Ó béèrè ìwà. Ọ̀pọ̀ ni ó ń bẹ̀rẹ̀. Díẹ̀ ni ó ń bá a lọ. Àwọn tí ó ń dúró tilẹ̀ kéré sí i. Bí mo ṣe ń wo ẹ̀yìn, mi ò gbéraga nípa gbogbo ìpinnu mi. Kò sí ẹni tí ó yẹ kí ó ṣe bẹ́ẹ̀. Ṣùgbọ́n ohun kan wà tí mo mọ̀. Nínú àwọn ọ̀ràn tí ó ṣe pàtàkì ní tòótọ́, mo gbìyànjú láti wà níbẹ̀. Fún ìdílé mi. Fún àwọn ènìyàn tí mo fẹ́ràn. Fún àwọn ojúṣe tí mo ti gbà. Fún ọ̀rọ̀ tí mo ti fi lélẹ̀. Kì í ṣe ní ọ̀nà pípé nígbà gbogbo. Ṣùgbọ́n ní ọ̀nà tòótọ́ jùlọ tí ó ṣeé ṣe. Ní ìparí, bóyá ayé kò ní bi wá léèrè iye ibi tí a ti kọjá. Iye oyè tí a ti kó jọ. Iye àṣeyọrí tí a ti kó jọ. Bóyá yóò bi wá ní ìbéèrè tí ó rọrùn ju bẹ́ẹ̀ lọ. “Nígbà tí ó jẹ́ àkókò láti dúró, níbo ni o wà?” Ìdáhùn mi kò pé. Ṣùgbọ́n ó jẹ́ olóòótọ́. Mo dúró.
Ferdinando Frega
Gillette Man ⚔️