LÔNG TÓC, GIỮA L’ORÉAL VÀ GILLETTE

Lông tóc là một chi tiết mà người ta giả vờ hiểu.

Người ta gọi nó là vệ sinh, thẩm mỹ, bản sắc, văn hóa, nghi lễ.

Thật ra, nó chỉ là một đường biên — giữa cái bạn phô ra và cái bạn giấu đi.

Có người giao nó cho thợ cạo, có người giao cho thợ làm đẹp, có người giao cho những cỗ máy tân thời hứa hẹn tự chủ và hoàn hảo. Nhưng lông tóc vẫn nằm đó, lì lợm, một lời nhắc sinh học: bạn là con vật trước khi là con người xã hội.

Vậy mà nó không phải kẻ thù. Nó là người bạn phiền phức, một bạn đồng hành nhắc bạn nhớ mình từ đâu tới. Nó phân bố len lỏi gần như đến từng chân tơ kẽ tóc, mang màu sắc do bản đồ gen của bạn chỉ định, và một câu chuyện bạn không xóa nổi. Ngay cả người mắc chứng rụng tóc cũng chẳng phải không có nó — họ chỉ mất nó trong một quãng thời gian không ai định được.

Nhưng muốn hiểu lông tóc, phải trở về cội nguồn — nơi ta bao giờ cũng quay lại: con người nguyên thủy.

Tôi hình dung như thế này, trong một cảnh phim noir thời tiền sử. Hai bóng người sau bức tường cỏ đang trò chuyện. Người thứ ba đi tới và không phân biệt nổi ai là đàn ông, ai là đàn bà. Khuôn mặt thôi thì chưa đủ. Khuôn mặt đánh lừa.

Thế là người đàn bà quyết định đổi vận mệnh cho bản sắc của mình.

Nàng ra sông, soi mình xuống nước, và thấy một bộ râu.

Nàng không thích nó. Nó không nói lên nàng là ai. Nó không làm nàng khác đi.

Nàng tìm được một hòn đá sắc và bắt đầu cạo bỏ lông, từng sợi một.

Nàng phát hiện lông mọc lại chậm — và điều đó cho nàng một lợi thế: nàng không cần lặp lại nghi lễ ấy mỗi ngày. Và nàng phát hiện ra một điều còn lợi hại hơn nữa: người đàn ông nhìn nàng bằng con mắt khác.

Khác biệt thành sức hút.

Khác biệt thành ngôn ngữ.

Từ đó, cả một nền văn hóa lông tóc ra đời: trước là biểu tượng, rồi xã hội, rồi vệ sinh, rồi khoa học, rồi ý thức hệ.

Cho đến tận những cực đoan thời nay: kẻ bảo lông tóc che chở bạn khỏi vi khuẩn nên phải giữ; kẻ bảo phải cạo bỏ đi thì mới được chấp nhận; kẻ bảo phải tỉa tót thì mới được thèm muốn.

Sự thật giản dị hơn: sợi lông sinh ra, mọc dài, uốn cong… và đúng ở chỗ uốn cong, nó chết.

Nhưng cái rễ vẫn sống, lì lợm, như những ý nghĩ mà có dùng ý chí cũng không nhổ nổi.

Và rồi còn quy tắc sau cùng, quy tắc chỉ người kể chuyện mới biết:

đừng bao giờ biến rễ thành rối.

Khác nhau chẳng đáng là bao — chỉ một vần, một dấu.

Nhưng nó thay đổi tất cả.