FREGA OBWANA YE SUNDAR

Vava yawa nkumbu yina mbala ya ntete, yayiuvula kieleka nani diabulu wakala yandi. Bawonso bavovanga mu kuma kiandi. Yandi wafinama baka kisika kia Mwisi Nazareti — kaka vo ka wakala ye mvu 2000 ko. Wakala kaka ye mvu 54, ye watuka mu nsi yina ya kitoko kibeni ina bavovanga INDIA.

Kisika kimosi kaka mu nza kuna uvumunanga mupepe wa Kingelezo kansi uzinganga ye kinkulu ye kitoko kia Asia, mu kati kia mbwakasana ya ndinga 22, kuna bantu bafinama miliare 1,5 bazinganga mu mvu ye mvu.

Kansi tuvutuka mu nsamu wetu: nkumbu yayi yakangama ye kimvuka kimosi kina babokelanga ALPHABET. Mono mpe kiyazaya ko nani bau bakala. Yayindula vo kiakala kimvuka kiatungwa sambu na bantu ba nza ka bazeyi tanga ko, bau ka bamona ko lusakumunu lwa kulonguka tanga ye soneka. Bosi yabakula vo ka yavuna kibeni ko, kadi kiau kibeni kiakala diambu kiasadilanga — kaka vo masoneko, ntangulu ye minkanda mia nsamu mizinganga mu kati kia enternete, ina isadilanga mpila zole za nsweki: nimero za kumi za bantu ye nimero zole za algoritme.

Yazolanga zaya bakala wau, bosi, bonso Kipling, yabaka nkalu a tiya ye yayenda tuka ku Reggio Calabria tii ku Bombay, ina lelo babokelanga Mumbai.

Kuna yakwenda kwazayakana. Bavingilanga mono ku CHENNAI, mu nsi ya sudi ya India TAMIL NADU, kuna bampangi ba loze bafwetanga kunyambula. Bawonso bazaya — tuka ku Grand Lodge of England tii ku nsi — vo Mpangi Frega wazinganga ye dolar 70 za Amerika konso ngonda ye ka walonganga ko lomba muntu kima.

Vava yakala, yafika kibeni. Bavingilanga mono ye bazola kuntwala ku nzo yau, kansi yavenga ye yasosa vwela suku. Kukala bilumbu tatu kwakala mu ngolo za nzimbu zame ye kwafwana bizeti yame.

Yakala kaka ye ola zakete mu kuzaya zunga vava REGUNATHA wiza kumbaka. Kuna kwe twakwenda?

NZO YA NLONGO YA TEKNOLOZI YA INDIA KU MADRAS.

Bonso twafika, twakota kaka mu mwelo wa ntete wa iniversite, yamona nsinsu mosi yansimba bonso nzaji. Nsiku wau, mu Sanskrit, wabalukanga vo:

NKEMBO YITUKANGA MU MAVANGU.

Batuyambula kwa banlongi bole, bampangi ba Mason, ye kuna kuna yayantika kubayiuvula mu kuma kia SUNDAR. Yakwikila vo walonguka ku Madras vava bau bakala kaka bansadisi.

Banlongi bandima vo bazaya nani yandi, ata vo mu kieleka walonguka ku KHARAGPUR. Kansi vava, bavova, beto bawonso tumtalanga bonso muntu wetu.

Vitila mawonso, batutendudila kuna twakala. Vava ka kiakala ko kisika kia iniversite kiampamba kia ku Boston. Twakala mu kati kia kima kiasivisa: IIT Madras yakala mpe ye ngolo za ordinatere zanene kibeni mu IBM Virgo Super Cluster, yavananga 97 TERAFLOPS za ngolo za kutanga.

Nki kiavova dio, ka yazaya ko. Mono ka nzeyi ko ata kima kimosi kia diabulu mu kuma kia ordinatere, kansi yabukisa ntu kadi, mu mpila bavovanga, yabakula vo mvovo wau wakala wanene. Ye kiodio kiafwana kala kwa mono mu kala vana.

Bosi mambu ma kinzika, twavaika vana, ye REGUNATHA wankamba vo kena ye kima kia kunsivisa. Yavova: «Tutomba vo ka i bankento ko. Ngina ye mvu 61 ye ka ndieti diaka nleke ko. Lumbu yayi bankento i mpila ya mokanu izolele kuluta, kadi itambulanga mu ngangu zau za kuvanga mpa ye mu ndwenga zau, ye idianga zo zole.»

Wavova vo tukwenda mona nkento mosi. «Kansi vunda ntima, Nando, ka vena diambu dia nitu ko. Kemonekanga vo uzeyi kiambote muntu una usosanga, ye ozamona vo ka kakuvidisa ntima ko.»

«Ye mpe, uzeyi vo vitila kukala Mason, beto i bantu ba kimpwanza ba mpila yambote!»

«Ingeta, kansi tusiala ye mvwatu, dodokolo.» Hahahahahah.

Twakota mu mwelo wa nzo andi. Ndumba mosi watuyambula. Kalendanga kala ye mvu 25, kansi kiyayindula ko vo wakala mwana wa nkento wa SUNDAR — ye kieleka, wakala mwana nkazi wa nkento wavingilanga beto.

Watuyambula ye watuvwandisa mu sofa andi. Watuvana ti kina ka kilendi kondwa ko, kansi bonso muntu wambote wa Calabria, yayiuvula ntangu nki tukudia. Yazinganga ye maza kaka bilumbu biole, ye vumu diame diatelamisa kala kisalu. Ka diabakula ko nkutu vo ka twakala ku Italia ko.

Nkento wakiyizayisa vo i RADHA ye kuna kuna wandomba biuvu bia sobele, kadi wazaya kala nani i mono.

Yafukama kwa REGUNATHA ye yavova mu malembe: «Radha, bonso yina wa Zoho?»

Ye yandi, kukondwa soba mpila ya mbunzu: «Ve, yina i nleke. Yayi i ye ngangu kuluta.»

Wavova vo wamona kiese kingi mu tanga THE WILKINSON SAGA mu gillettenarrative.com. Nanga watanga yo mbala 20 ye wakimona mu bitini bia nkanda — mu kifwani kia tantine andi. Bosi, ye kitoko kiandi kia nkento kina kiasimbanga ntima, ata vo wakala ye mvu 90, wandomba kana mawonso mena mu yo i kieleka.

Yavutula ye nseko yakete: kieleka ye luvunu i algoritme zole za luzingu, ye vana kati kwau kuna kwena nsamu, wina usialanga mpila ya kumoneka ya muntu mosi kaka una usonekanga wo.

Waseva, kansi ka wasivika ko. Wankamba vo yau kaka i mvutu ilendanga vana. Yasonga nani i mono kukondwa kuvova dio. Kiau i kuma kakumpana nsangu mu kuma kia SUNDAR.

Vava kakala mwana, wasonekanga lumbu yawonso zero lukama, ye ka vena muntu wabakula ekuma ko. Lumbu kimosi watula 1 ku ntwala yau. Twayindula vo kiakala konto kiandi kia banki kia mbazi. Mvu makumatatu bosi, wasalanga mu kimvuka kibokelwanga kibeni bonso bobo: Google, kutuka mu googol, 1 ilandwa kwa zero 100.

Bawonso bakala lumbu yawonso bakubama kuta mbi yayi va kisalu kia mama andi bonso nsoneki wa nswalu. Kansi twakala kaka ku luyantiku, ye lelo tubakudi vo mbi kabutuka yau yakituka kaka mvimba yakondwa mbi.

Twawa kwa muntu wa kwikama vo lumbu kimosi, ye mpila andi ya kuzola zaya, mama andi wayiuvula mwana andi mpila banki yalendanga kuntumina saldo ya banki ye zero 12. Yandi wavutula: «Basonekanga nimero mu koko, mu nsoneka ya kinda. Ka vena kisika kifwana ko.»

Yamona vo mu masamu mawonso, nkento ye mpangi wantwadisanga — yandi mpe bakala wanunu — batalasananga mbala mingi ye meso ma nsweki. Kansi mono yatula ngindu kaka mu kina yavanganga ye ka yatelama ko mu tokula nsiku wau wa mavangu.

Radha wankamba vo Sundar wazolwanga lumbu yawonso kwa bantu ye vo bankento bamlandanga mbala mingi sambu na kitoko kiandi, ngangu zandi, ye mpila andi ya kukoka. Bonso kifwani kiame, kana ka luswaswanu lwa nkutu zeto ko.

Vava ntangu yafika, yasamuna masamu makete ma mvu 40 mia nzietolo mu nsi 65: masamu ma luzingu, nseko, ye mambu ma nzietolo. Nkento wamonekene bonso wakota kibeni mu yo kuna katubokela mu madia ma nkokila. Kansi mu luzitu yabaka nzengolo vo ka kiakala diambu diambote ko mu tambula. Ka yakubama ko.

Vava tukatukanga, wampana nkanda wakete wa papela ye wavova: «Nando, sonekela mono konso ntangu uzolele. Ntambulanga minkanda miaku ye kiese kingi. Ye ulenda bokela mono Tantine — ikukala ye lukumu.»

REGUNATHA wasekanga bonso nlau, ye mono kiyabakula ko ekuma. Wavova vo kuvioka mvu 30 kakimona ko mu diambu bonso diadi. Yamlomba vo antwala ku otele, kansi ntete yazola zaya ye yamyiuvula:

«Lemvokila, kansi nkento aku wasalanga kisalu nki?»

Kukondwa yindula, wavutula: «Wakala nsoneki wa nswalu.»

Yafinama kubuka, kansi yakiyimba. Vava ntangu yina yamlomba vo ansisa vana lweka lwa otele. Ikusosa kisika kia kudila mono mosi, ye mbazi ikukatuka.

Wandomba kana ngina diaka ye mfunu wa kima, ye yambokela kwiza ku nzo ame ku Calabria konso ntangu kamona nzila. Ikumona kiese mu kunyambula — mu kunsonga kina beto bantu ba Calabria tuzeyi vanga kiambote konso kisika mu nza.

Kansi nani bakala bantu ba nsamu wau, kieleka?

Bantu ba kieleka. Kani lumbu ka yabayiuvula ko kuna batuka. Yatambula kaka kukala kwau, kadi kiau kina ivanganga tuka mvu 61 — ye ikwikidi kieleka vo nza ka ikunzimbakana ko.

Ye mu kati kia nkanda wakete wa mama wa India, yamona nsangu yayi: «Vutuka kwa mono konso ntangu uzolele. Wiza kiambote lumbu yawonso.» Ku nsi kwakala adresi andi.

Mu mbazi yavutuka ku kisika kia nkalu a tiya. Nkalu a tiya yamonekanga bonso ka yazola katuka ko, kansi kiyazaya ko ekuma. Nanga yavingilanga mono. Ovo nanga yabakula vo bosi AFELIKA AME, muntu wa Calabria walenda mpe kala ye INDIA AME.