FREGA आणि SUNDAR यांची भेट

मी ते नाव पहिल्यांदा ऐकले तेव्हा मला गंभीरपणे प्रश्न पडला की हा साला आहे तरी कोण. सगळे त्यांच्याबद्दल बोलत होते. त्यांनी जवळजवळ नाझरेथच्या येशूची जागा घेतली होती — फरक इतकाच की ते 2,000 वर्षांचे नव्हते. ते फक्त 54 वर्षांचे होते, आणि ते भारत नावाच्या त्या भव्य भूमीतून आले होते.

जगातील एकमेव ठिकाण जिथे तुम्ही इंग्रजी हवेत श्वास घेता पण आशियाई संस्कृती आणि अभिजाततेसह जगता, 22 भाषांच्या मिश्रणात, जिथे जवळजवळ 1.5 अब्ज लोक कायमचे राहतात.

पण आपल्या कथेकडे परत: हे नाव ALPHABET नावाच्या कंपनीशी जोडलेले होते. ते कोण आहेत हेही मला माहीत नव्हते. मला वाटले, जगातील निरक्षरांसाठी — लिहायला-वाचायला शिकण्याचे भाग्य कधीच न लाभलेल्यांसाठी — निर्माण केलेले हे एखादे संघटन असावे. मग मला जाणवले की मी पूर्णपणे चुकीचा नव्हतो, कारण ती कंपनी नेमके हेच काम करत होती — फक्त मजकूर, वाचन आणि साहित्य वेबच्या आत राहत होते, जी दोन संकेत वापरत होती: मानवी दशमान आणि अल्गोरिदमिक द्विमान.

त्या माणसाला समजून घेण्याची मला उत्सुकता होती, म्हणून किपलिंगसारखा मी ट्रेन पकडली आणि Reggio Calabria पासून बॉम्बेपर्यंत प्रवास केला, ज्याला आज मुंबई म्हणतात.

माझे गंतव्य स्पष्ट होते. चेन्नईत, दक्षिण भारतातील तमिळनाडू राज्यात, माझी वाट पाहिली जात होती, जिथे लॉजचे बंधू माझे आतिथ्य करणार होते. सर्वांना माहीत होते — इंग्लंडच्या ग्रँड लॉजपासून खालपर्यंत — की बंधू Frega महिन्याला 70 अमेरिकन डॉलरवर जगतात आणि कोणाकडे काहीही मागण्याची त्यांना सवय नाही.

अखेर मी तिथे पोहोचलो. ते माझी वाट पाहत होते आणि मला त्यांच्या घरी घेऊन गेले, पण मी नकार दिला आणि त्याऐवजी एक खोली भाड्याने घेण्याचा प्रयत्न केला. तीन दिवसांचा मुक्काम माझ्या आर्थिक कुवतीत होता आणि माझ्या बजेटमध्ये बसत होता.

परिसराची सवय करून घ्यायला माझ्याकडे काही तासच होते, तेवढ्यात मला घ्यायला REGUNATHA आले. आम्ही कुठे जात होतो?

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मद्रास.

आम्ही पोहोचताच, विद्यापीठाच्या पहिल्या प्रवेशद्वारातून जेमतेम आत शिरल्यावर, मला एक फलक दिसला जो विजेसारखा मला भिडला. संस्कृतमधील त्यांच्या ब्रीदवाक्याचा अनुवाद असा होता:

कर्मातूनच यश मिळते.

दोन प्राध्यापकांनी आमचे स्वागत केले, फ्रीमेसन बंधू, आणि मी लगेच त्यांना SUNDAR यांच्याबद्दल विचारू लागलो. माझी खात्री होती की हे दोघे अजून सहायक असतानाच्या काळात त्यांनी मद्रासमध्ये शिक्षण घेतले होते.

प्राध्यापकांनी मान्य केले की ते कोण आहेत हे त्यांना माहीत होते, जरी प्रत्यक्षात त्यांनी खरगपूरमध्ये शिक्षण घेतले होते. पण इथे, ते म्हणाले, आम्ही सगळे त्यांना आमच्यापैकीच एक मानतो.

सगळ्यात आधी त्यांनी आम्ही कुठे आहोत ते समजावले. हा बोस्टनमधील एखादा साधा विद्यापीठ परिसर नव्हता. आम्ही एका अविश्वसनीय गोष्टीच्या आत होतो: IIT मद्रासकडे IBM Virgo Super Cluster द्वारे सुपरकम्प्युटिंगची क्षमताही होती, जी 97 टेराफ्लॉप्सची संगणकीय शक्ती देत होती.

त्याचा अर्थ काय होता, देव जाणे, मला काहीही कल्पना नव्हती. मला संगणकांमधले काडीमात्र कळत नाही, पण मी मान डोलावली, कारण त्यांच्या सुरावरून मला समजले की ते विधान महत्त्वाचे होते. आणि तिथे असण्यासाठी माझ्यासाठी तेवढेच पुरेसे होते.

औपचारिकता आटोपल्यावर आम्ही ती जागा सोडली, आणि REGUNATHA यांनी सांगितले की त्यांच्याकडे माझ्यासाठी एक आश्चर्य आहे. मी म्हणालो, “आशा करूया की बायका नसतील. मी 61 वर्षांचा आहे आणि आता तरुण राहिलो नाही. आजकाल स्त्रिया हा माझा आवडता संवादाचा प्रकार आहे, कारण मी त्यांच्या कल्पकतेतून आणि बुद्धिमत्तेतून घेतो आणि दोन्हींवर पोसतो.”

ते म्हणाले की आम्ही एका स्त्रीला भेटायला जात आहोत. “पण शांत हो, Nando, यात काहीही लैंगिक नाही. तू ज्या व्यक्तीचा शोध घेत आहेस तिला त्या चांगल्या ओळखतात असे दिसते, आणि त्या तुझी निराशा करणार नाहीत हे तुला दिसेलच.”

“आणि शिवाय, तुला माहीत आहे की आम्ही फ्रीमेसन असण्याआधी चांगल्या चारित्र्याचे मुक्त पुरुष आहोत!”

“हो, पण कपडे अंगावरच राहू देऊया, कृपया.” हाहाहाहाहाहा.

आम्ही त्यांच्या घराच्या फाटकातून आत शिरलो. एका तरुणीने आमचे स्वागत केले. ती सुमारे 25 वर्षांची असावी, पण ती SUNDAR यांची मुलगी असेल असे मला वाटले नाही — आणि खरोखरच, आमची वाट पाहणाऱ्या बाईंची ती भाची होती.

तिने आमचे स्वागत केले आणि आम्हाला सोफ्यावर बसवले. तिने अटळ चहा पुढे केला, पण एका चांगल्या कॅलाब्रियनप्रमाणे मी विचारले की आपण जेवणार कधी. दोन दिवस मी पाण्यावर जगत होतो, आणि माझ्या पोटाने आधीच संप पुकारला होता. आपण इटलीत नाही, हे त्याला अजून कळले नव्हते.

त्या बाईंनी आपली ओळख RADHA म्हणून करून दिली आणि मी कोण आहे हे आधीच माहीत असल्याने लगेच मला थेट प्रश्न विचारले.

मी REGUNATHA यांच्याकडे झुकलो आणि कुजबुजलो, “Radha? Zoho वाली?”

आणि त्यांनी चेहऱ्यावरचा भाव न बदलता म्हटले, “नाही, ती लहान आहे. या अधिक शहाण्या आहेत.”

त्यांनी सांगितले की gillettenarrative.com वर “THE WILKINSON SAGA” वाचताना त्यांना खूप मजा आली. त्यांनी ती कदाचित 20 वेळा वाचली होती आणि काही उताऱ्यांमध्ये — त्यांच्या मावशीच्या व्यक्तिरेखेत — त्यांना स्वतःचे प्रतिबिंब दिसले होते. मग, 90 वर्षांच्या असूनही, प्रचंड स्त्रीसुलभ मोहकतेने त्यांनी मला विचारले की त्यातील सर्व खरे आहे का.

मी एका साध्या विनोदाने उत्तर दिले: सत्य आणि असत्य हे आयुष्याचे दोन अल्गोरिदम आहेत, आणि त्यांच्या दरम्यान कथन असते, जे ते लिहिणाऱ्या एकमेव व्यक्तीची दृश्य अभिव्यक्ती राहते.

त्या हसल्या, पण त्यांना आश्चर्य वाटले नाही. त्यांनी सांगितले की मी देऊ शकलो असतो असे हे एकमेव उत्तर होते. ते न सांगता मी कोण आहे हे उघड करत होते. म्हणूनच त्या मला SUNDAR यांच्याबद्दल माहिती देणार होत्या.

लहान असताना ते सतत शंभर शून्ये काढत असत, आणि का ते कोणालाच कळत नसे. एके दिवशी त्यांनी त्यांच्यापुढे 1 लिहिला. आम्हाला वाटले, ते त्यांच्या भविष्यातील बँक खात्याचे चित्र आहे. तीस वर्षांनंतर ते नेमक्या त्याच नावाच्या कंपनीत काम करत होते: Google, googol वरून, म्हणजे 1 आणि त्यापुढे 100 शून्ये.

या दोषाचे खापर त्यांच्या आईच्या लघुलेखिकेच्या कामावर फोडायला सगळे नेहमीच तयार असत. पण आम्ही फक्त सुरुवातीला होतो, आणि आज आम्हाला समजते की ज्या दोषासह ते जन्मले, तो परिपूर्णतेशिवाय दुसरे काहीच निघाला नाही.

एका विश्वसनीय स्रोताकडून आम्ही ऐकले की एके दिवशी, नेहमीप्रमाणे कुतूहलाने, त्यांच्या आईने आपल्या मुलाला विचारले की बँक त्यांना 12 शून्यांची शिल्लक कशी काय पाठवू शकते. त्यांनी उत्तर दिले, “ते आकडे हाताने वळणदार अक्षरांत लिहितात. पुरेशी जागा नसते.”

मी पाहिले की सगळ्या गोष्टी सांगताना त्या बाई आणि माझ्यासोबत आलेले बंधू — तेही वयस्क गृहस्थ — अनेकदा एकमेकांकडे जाणत्या नजरेने पाहत होते. पण माझे लक्ष फक्त मी करत असलेल्या कामावर होते, आणि त्यांची वर्तनसंहिता उलगडायला मी थांबलो नाही.

Radha यांनी मला सांगितले की Sundar नेहमीच सर्वांना आवडत असत आणि त्यांच्या अभिजातपणामुळे, बुद्धिमत्तेमुळे आणि मोहकतेमुळे स्त्रिया अनेकदा त्यांच्यासोबत असत. जवळजवळ माझेच चित्र, फक्त आमच्या खिशांतला फरक सोडला तर.

वेळ आल्यावर मी माझ्या 65 देशांतील 40 वर्षांच्या प्रवासातील काही कथा सांगितल्या: एका आयुष्याच्या कथा, विनोद आणि साहसे. त्या बाई इतक्या रमल्या की त्यांनी आम्हाला जेवणाचे आमंत्रण दिले. पण स्वीकारणे योग्य नाही असे मी नम्रपणे ठरवले. मी अजून तयार नव्हतो.

आम्ही निघत असताना त्यांनी मला कागदाची एक छोटी चिठ्ठी दिली आणि म्हणाल्या, “Nando, तुला वाटेल तेव्हा मला लिही. तुझी पत्रे मला खूप आनंदाने मिळतात. आणि तू मला मावशी म्हणू शकतोस — मला अभिमान वाटेल.”

REGUNATHA वेड्यासारखे हसत होते, आणि का ते मला समजत नव्हते. ते म्हणाले की अशा परिस्थितीत ते स्वतःला सापडून किमान 30 वर्षे झाली होती. मी त्यांना मला हॉटेलवर परत सोडायला सांगितले, पण त्याआधी कुतूहलापोटी मी त्यांना विचारले:

“माफ कर, पण तुझी बायको काय काम करायची?”

क्षणाचाही विचार न करता त्यांनी उत्तर दिले, “ती लघुलेखिका होती.”

माझा स्फोट होणारच होता, पण मी स्वतःला आवरले. तेव्हा मी त्यांना मला हॉटेलजवळ सोडायला सांगितले. मी स्वतःच कुठेतरी जेवण शोधेन, आणि दुसऱ्या दिवशी निघून जाईन.

त्यांनी विचारले की मला आणखी काही हवे आहे का, आणि मी त्यांना संधी मिळेल तेव्हा कॅलाब्रियातील माझ्या घरी येण्याचे आमंत्रण दिले. त्यांचे आतिथ्य करायला मला आनंद होईल — आम्ही कॅलाब्रियन लोक जगात कुठेही काय चांगले करू शकतो ते त्यांना दाखवायला.

पण या कथेतील पात्रे खरोखर कोण होती?

खरी माणसे. ती कुठून आली हे मी त्यांना कधीच विचारले नाही. मी फक्त त्यांचे अस्तित्व स्वीकारले, कारण गेली 61 वर्षे मी हेच करत आलो आहे — आणि मला खात्री आहे की जग मला विसरणार नाही.

आणि त्या भारतीय बाईंच्या छोट्या चिठ्ठीत मला एक संदेश सापडला: “तुला वाटेल तेव्हा माझ्याकडे परत ये. तुझे नेहमीच स्वागत आहे.” तळाशी त्यांचा पत्ता होता.

दुसऱ्या दिवशी मी स्टेशनवर परतलो. ट्रेन सुटायला तयार नसल्यासारखी वाटत होती, पण का ते मला कळत नव्हते. कदाचित ती माझी वाट पाहत होती. किंवा कदाचित तिला समजले होते की “माझी आफ्रिका” नंतर एका कॅलाब्रियनकडे “माझा भारत” देखील असू शकतो.