GILLETTE: RAS EN KULTUUR

Ek het eens ses maande lank in ’n woonstel in Lissabon gewoon saam met mense van verskeie nasionaliteite, en vandag, op ’n datum wat bedoel is om een van die mensdom se mees noodlottige hoofstukke te onthou – die verskynsel van rassisme – wil ek ’n persoonlike verhaal vertel wat my verander het.

Ek het by daardie woonstel aangekom, in die uiterste buitewyke van Lissabon, een van die armste en mees vervalle gebiede, oorwegend Portugeessprekend, met mense van Brasilië, Angola, São Tomé, Mogadishu, Madagaskar en ’n paar van Portugal self.

Die taal was nie vir my bekend nie, maar in sommige van die sleng het dit dialekvorme van my eie stad in herinnering geroep – en die historiese herinnering dat die Portugese eens my tuiste gekoloniseer het, was nie net waarskynlik nie, dit was seker.

Een uitdrukking wat my altyd laat glimlag het, was wanneer hulle in Portugees FOCU MEU gesê het – wat in die Kalabriese dialek dieselfde betekenis het.

Ek het op alles gelet. Alfonso, Osvaldo, Paolo, Roberto, Antonio, Ramon het elke aand vir my gewag vir aandete. Ek was die oudste, en hulle wou my stories hê.

Een storie wat geskiedenis gemaak het, was die een oor bruschetta, bussetta en busadero – drie woorde, drie heeltemal verskillende dinge – en ek het daarmee gespeel, my stories geweef, voorgegee dat ek nie verstaan nie, doelbewus oorvleuelings en misverstande geskep, en almal het uiteindelik gebrul van die lag.

Hulle het my die stories in Portugees laat vertel, en aan die einde van elkeen het ek ’n “vaffanculo” in Italiaans laat ontsnap as ’n soort bevrydende ontlading, en almal het geglimlag.

Niemand het ooit die kleur van my vel opgemerk nie. Ek was die enigste wit man tussen soveel ander kleure, maar saans, bymekaar, was ons ’n reënboog van geluk en glimlagte.

Hulle het selfs gesorg dat ek kos gehad het om te eet wanneer ek nie geld gehad het om dit self te koop nie, en hulle het dit met waardigheid en elegansie gedoen, terwyl hulle my vertel het dat ek ’n professor in kommunikasie was, ’n skelm met vroue en iemand wat sy verstand in ’n skat omskep het om weg te gee, nooit om uit te buit nie.

So, aan wie my ook al lees: dit is hoe ’n wêreld in beweging lyk – en wanneer jy dit die minste verwag, kom die mees ondenkbare hulp, soos net die Portugese dit kan gee.