ΠΡΙΝ ΦΤΑΣΕΙ Η ΜΝΗΜΗ

Όταν γεννιέται ένα παιδί, το πρώτο πράγμα που κοιτάζουν όλοι είναι τα μάτια.

Σκύβουμε πάνω από την κούνια, πλησιάζουμε πιο κοντά, ψάχνουμε ένα χρώμα.

Θα είναι της μητέρας του;

Θα είναι του πατέρα του;

Ύστερα έρχεται ένας γιατρός, ή μια νοσοκόμα, και λέει αυτό που κανείς δεν θέλει να ακούσει: ότι το χρώμα δεν υπάρχει ακόμα. Ότι στην αρχή είναι σχεδόν το ίδιο για όλους. Ένα γκρι, ένα ξεθωριασμένο μπλε, το χρώμα κάποιου που δεν έχει δει ακόμα τίποτα.

Γιατί έτσι είναι.

Στην αρχή της ζωής, το βλέμμα είναι οικουμενικό.

Είναι άδειο.

Και χρειάζεται μήνες για να γεμίσει.

Η ίριδα δουλεύει αργά. Αποθέτει λίγο καφέ, λίγο πράσινο, λίγο μαύρο. Σαν να περίμενε το σώμα να καταλάβει ποιον κόσμο θα πρέπει να κοιτάξει πριν αποφασίσει με ποια μάτια θα τον κοιτάξει.

Πάντα σκεφτόμουν ότι δεν είναι και τόσο διαφορετικά μετά.

Συνεχίζουμε να γεννιόμαστε με εκείνο το άδειο βλέμμα.

Και περνάμε τον υπόλοιπο χρόνο μας γεμίζοντάς το.

Κάθε εμπειρία αφήνει ένα ίχνος.

Κάθε χαρά προσθέτει μια απόχρωση.

Κάθε λύπη προσθέτει άλλη μία.

Και έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, τα μάτια παύουν να είναι απλώς ένα μέρος του σώματος και γίνονται αρχείο.

Μια σιωπηλή μνήμη.

Ύστερα έρχεται η στιγμή που συνειδητοποιούμε μια απλή και σκληρή αλήθεια: συχνά βλέπουμε πραγματικά τους ανθρώπους μόνο όταν δεν μπορούμε πια να τους κοιτάξουμε.

Και τότε η μνήμη μάς γυρίζει πίσω.

Σε μια φράση που έμεινε ανείπωτη.

Σε ένα τηλεφώνημα που αναβλήθηκε.

Σε μια επίσκεψη που θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει.

Σε μια αγκαλιά που τη θεωρήσαμε δεδομένη.

Όχι, δεν έχω χάσει το μυαλό μου.

«Κάνε λίγη υπομονή ακόμα, αναγνώστη, και ακολούθησε τον συλλογισμό μου».

Πόσες φορές σκεφτόμαστε αυτούς που έφυγαν, και τα πράγματα που θα θέλαμε να είχαμε πει ή κάνει;

Έχει συμβεί σε όλους.

Και θα ξανασυμβεί.

Αν σήμερα μπορούσα να μιλήσω με κάποιον που δεν είναι πια εδώ, θα διάλεγα τον πατέρα μου, τη μητέρα μου, τους παππούδες μου, την αδελφή μου, έναν στενό φίλο.

Και θα ξεκινούσα πάντα με τον ίδιο τρόπο.

Θα έλεγα:

«Συγχώρεσέ με αν δεν σου έδωσα τον χρόνο που σου άξιζε.

Συγχώρεσέ με αν συνέχισα να τρέχω πίσω από τις επείγουσες ανάγκες μου, τους στόχους μου, τον καθημερινό μου εγωισμό, χωρίς να καταλάβω ότι μια μέρα θα περπατούσα κι εγώ τον ίδιο δρόμο με εσένα».

Ύστερα ο νους ταξιδεύει ακόμα πιο μακριά.

Διασχίζει τους αιώνες.

Θα ήθελα να συναντήσω τον Ιησού, όχι για να του κάνω ερωτήσεις, αλλά απλώς για να τον ακούσω.

Θα ήθελα να συναντήσω τον Γαλιλαίο Γαλιλέι, τον Αϊνστάιν, τον Μακιαβέλι, τον Μιχαήλ Άγγελο, τον Δάντη Αλιγκιέρι, τον Πάτερ Πίο της Πιετρελτσίνα, τον Κίπλινγκ, τον Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι — και τον μανάβη από κάτω, μαζί με τον ιδιοκτήτη της ταβέρνας με τα κρασιά.

Και ύστερα, σχεδόν σαν μαγεμένος, θα ήθελα να ακούσω όλες τις γυναίκες του κόσμου.

Χωρίς διακρίσεις.

Γιατί η καθεμιά τους θα είχε κάτι διαφορετικό να πει.

Μια διαφορετική οπτική.

Μια διαφορετική ιστορία.

Μια διαφορετική αλήθεια.

Κι όμως, κατεβαίνοντας ξανά με τα πόδια γερά στη γη, φτάνω σε έναν παραλληλισμό που μου φαίνεται όμορφος.

Αν όλα όσα δημιουργούμε, όλα όσα πιστεύουμε ότι έχουν αξία, όλα όσα μπορεί να αφήσουν κάτι στους άλλους, δεν τα μοιραστούμε με τους ανθρώπους εγκαίρως, τότε συμβαίνει πάντα το ίδιο.

Έρχεται η μέρα που κάποιος θα πει:

«Τι κρίμα. Θα ήθελα να τον είχα γνωρίσει».

«Τι κρίμα. Θα ήθελα να τον είχα ακούσει».

«Τι κρίμα. Θα ήθελα να ήξερα τι σκεφτόταν».

Όμως η ευθύνη για ό,τι μένει αθέατο δεν βρίσκεται ποτέ μόνο σε εκείνον που δημιουργεί.

Συχνά βρίσκεται σε όσους δεν το δείχνουν εγκαίρως — και εδώ, όπως πάντα, οι γυναίκες είναι δασκάλες: ξέρουν πώς να γίνονται ορατές.

Και βρίσκεται σε όσους αποφασίζουν τι θα φανεί: στο διαδίκτυο. Αν η Google δεν σου δώσει ορατότητα, κανείς δεν σε διαβάζει — εκτός αν πληρώσεις.

Σε όσους δεν αφήνουν τους ανθρώπους να προσέξουν αυτό που συμβαίνει μπροστά στα ίδια τους τα μάτια.

Γιατί η μνήμη φτάνει σχεδόν πάντα μετά.

Το βλέμμα, αντίθετα, όταν είμαστε τυχεροί, φτάνει εγκαίρως.