GILLETTE: KYNÞÁTTUR OG MENNING

Einu sinni bjó ég í sex mánuði í íbúð í Lissabon með fólki af ýmsum þjóðernum, og í dag, á degi sem á að minna á einn ógæfusamasta kafla mannkynsins – fyrirbærið kynþáttafordóma – vil ég segja persónulega sögu sem breytti mér.

Ég kom í þessa íbúð í ysta útjaðri Lissabon, einu fátækasta og niðurníddasta hverfinu, þar sem flestir töluðu portúgölsku, með fólki frá Brasilíu, Angóla, São Tomé, Mógadisjú, Madagaskar og nokkrum frá Portúgal sjálfu.

Tungumálið var mér ekki kunnugt, en í sumu slangrinu minnti það á mállýskuform úr minni eigin borg – og sú sögulega minning að Portúgalar hefðu eitt sinn numið land hjá mér var ekki aðeins líkleg, hún var örugg.

Eitt orðatiltæki fékk mig alltaf til að brosa, þegar þeir sögðu á portúgölsku FOCU MEU – sem merkir það sama á kalabrískri mállýsku.

Ég tók eftir öllu. Alfonso, Osvaldo, Paolo, Roberto, Antonio og Ramon biðu eftir mér á hverju kvöldi í kvöldmat. Ég var elstur og þeir vildu heyra sögurnar mínar.

Ein saga sem fór á spjöld sögunnar var sú um bruschetta, bussetta og busadero – þrjú orð, þrír gjörólíkir hlutir – og ég lék mér að henni, fléttaði sögurnar mínar, þóttist ekki skilja, bjó viljandi til skörun og misskilning, og allir enduðu í hláturskasti.

Þeir létu mig segja sögurnar á portúgölsku, og í lok hverrar sögu lét ég flakka „vaffanculo“ á ítölsku, eins konar frelsandi útrás, og allir brostu.

Enginn tók nokkurn tíma eftir litarhætti mínum. Ég var eini hvíti maðurinn innan um svo marga aðra liti, en á kvöldin, þegar við vorum saman, vorum við regnbogi hamingju og brosa.

Þeir sáu meira að segja til þess að ég hefði mat að borða þegar ég átti enga peninga til að kaupa hann sjálfur, og þeir gerðu það af reisn og glæsileik, um leið og þeir sögðu mér að ég væri prófessor í samskiptum, þorpari við konur og einhver sem hefði gert huga sinn að fjársjóði til að gefa, aldrei til að nýta.

Svo, til þín sem lest mig: svona lítur heimur á hreyfingu út – og þegar þú átt síst von á því berst ólíklegasta hjálpin, á þann hátt sem aðeins Portúgalar kunna að veita hana.