GILLETTE: DÓMGREINDARBRESTUR

Þegar maður nær sextíu og eins árs aldri og stendur uppi sannarlega einn, lifir hann ekki lengur meðal minninga sinna. Hann lifir meðal mistaka sinna.

Minningar eru meinlausar. Þær geta ekki sært þig lengur. Mistök eru annað. Mistökin vakna á undan þér. Þau sitja á rúmstokknum og bíða eftir að þú opnir augun. Þau eru tryggir förunautar ellinnar, því þau eru það eina sem ekki er hægt að semja um upp á nýtt.

Þennan ágústmorgun var ég að hugsa um gamla suðuritalska siðinn sem kallast neyðarbrúðkaup.

Í þorpunum á fimmta og sjötta áratugnum urðu tvö ungmenni ástfangin af þeirri léttúð sem unga fólkinu einu er gefin. Þau þráðu hvort annað, treystu hvort öðru og hugsuðu aldrei um afleiðingarnar. Svo komu afleiðingarnar samt. Stundum eitt barn. Stundum tvö. Stundum þrjú.

Fjölskyldurnar horfðust í augu við veruleikann og völdu hagnýta lausn.
Ekki af því að þær væru upplýstar.
Ekki af því að þær væru rómantískar.
Heldur af því að hneyksli var dýrara en hjónaband.
Elskendurnir tveir voru reknir í átt að altarinu, skírðir til ábyrgðar og sleppt út í samfélagið með börn, skyldur og framtíð sem þau höfðu ekki skipulagt en urðu nú að byggja.

Þegar fjölskyldurnar voru á móti sambandinu var til önnur lausn.

Fuitina.
Flóttinn.
Tvö ungmenni sem hurfu saman til að tilkynna að samþykki skipti ekki lengur máli.

Skilaboðin voru einföld:
Við tilheyrum hvort öðru. Náið okkur þegar þið getið.

Að lokum sneru allir aftur. Fjölskyldur gera það alltaf. Foreldrarnir fyrirgefa þeim af því að þeir elska börnin sín. Afar og ömmur fyrirgefa af því að barnabörnin kollvarpa öllum fyrri lögmálum hjartans.

En þennan morgun var ég ekki að hugsa um ung pör.
Ég var að hugsa um sjálfan mig.
Árum saman hafði einkaæfing mín orðið bókhald mistakanna.
Rangar ákvarðanir.
Röng þögn.
Röng hollusta.
Rangar væntingar.
Og ólíkt þessum ungu elskendum beið mín ekkert viðgerðarhjónaband. Enginn sóknarprestur. Ekkert fjölskylduráð. Engin samfélagsleg formúla sem gæti leiðrétt reikninginn.

Þá áttaði ég mig á því að mín eigin fuitina hafði staðið í fjörutíu ár.
Sextíu og fimm lönd.
Fjórir áratugir.
Einmanalegur flótti þvert yfir heimsálfur.
Spurningin var ekki lengur hvort ég hefði flúið.
Spurningin var:
Frá hverju nákvæmlega hafði ég flúið?
Hinn 14. ágúst 2026 kom svarið loksins.
Það var ekki nóg að vita hvað gerðist.
Að skilja hvers vegna það gerðist varð nauðsynlegt.
Munurinn á visku og þjáningu er oft ekkert annað en skýring sem vantar.

Og skyndilega varð það ljóst.
Þetta höfðu ekki verið svik.
Þetta hafði ekki verið samsæri.
Þetta höfðu ekki einu sinni verið örlögin.

Þetta hafði verið dómgreindarbrestur.
Stórkostlegur, dýrkeyptur, ævilangur dómgreindarbrestur.
Ég gat ekki leiðrétt hann.
Ég gat ekki áfrýjað honum.
Ég gat ekki samið við æðsta valdið sem bar ábyrgð á niðurstöðunni.

Örlög mín.
Forstjóri allra afleiðinga sem ég hef nokkurn tíma staðið frammi fyrir.
Og í fyrsta sinn hætti ég að rífast við hann.