BAGO DUMATING ANG ALAALA

Kapag isinilang ang isang sanggol, ang unang tinitingnan ng lahat ay ang mga mata.

Yumuyuko tayo sa duyan, lumalapit tayo, naghahanap tayo ng kulay.

Sa ina kaya magmamana?

Sa ama kaya magmamana?

Pagkatapos ay may darating na doktor, o nars, at sasabihin ang bagay na ayaw marinig ng sinuman: na wala pa ang kulay. Na sa simula ay halos pareho ito para sa lahat. Isang abo, isang kupas na asul, ang kulay ng isang taong wala pang nakikitang anuman.

Dahil ganoon talaga.

Sa simula ng buhay, ang tingin ay pandaigdigan.

Ito ay walang laman.

At ilang buwan ang kailangan bago ito mapuno.

Mabagal gumawa ang iris. Naglalagay ito ng kaunting kayumanggi, kaunting berde, kaunting itim. Na para bang naghihintay ang katawan na maunawaan kung aling mundo ang kailangan nitong tingnan bago magpasya kung anong mga mata ang gagamitin sa pagtingin dito.

Lagi kong naiisip na hindi naman ito gaanong naiiba pagkatapos.

Patuloy tayong isinisilang na may ganoong walang lamang tingin.

At ginugugol natin ang natitirang panahon sa pagpuno rito.

Bawat karanasan ay nag-iiwan ng bakas.

Bawat ligaya ay nagdaragdag ng isang lilim.

Bawat dalamhati ay nagdaragdag ng isa pa.

At sa gayon, nang hindi natin napapansin, ang mga mata ay hindi na lamang bahagi ng katawan at nagiging isang arkibo.

Isang tahimik na alaala.

Pagkatapos ay dumarating ang sandaling napagtatanto natin ang isang simple at malupit na katotohanan: madalas, tunay lamang nating nakikita ang mga tao kapag hindi na natin sila matitingnan.

At doon tayo ibinabalik ng alaala.

Sa isang pangungusap na hindi nasabi.

Sa isang tawag na ipinagpaliban.

Sa isang pagdalaw na nagawa sana natin.

Sa isang yakap na ipinagwalang-bahala natin.

Hindi, hindi pa ako nababaliw.

“Magtiyaga ka pa nang kaunti, mambabasa, at sundan mo ang aking pangangatwiran.”

Ilang ulit na ba nating naiisip ang mga wala na, at ang mga bagay na gusto sana nating sabihin o gawin?

Nangyari na ito sa lahat.

At mangyayari pang muli.

Kung ngayon ay makakausap ko ang isang taong wala na rito, pipiliin ko ang aking ama, ang aking ina, ang aking mga lolo’t lola, ang aking kapatid na babae, isang malapit na kaibigan.

At lagi akong magsisimula sa parehong paraan.

Sasabihin ko:

“Patawarin mo ako kung hindi ko naibigay sa iyo ang panahong nararapat sa iyo.

Patawarin mo ako kung patuloy akong humabol sa aking mga kagipitan, sa aking mga layunin, sa aking pang-araw-araw na pagkamakasarili, nang hindi nauunawaan na balang araw ay lalakarin ko rin ang parehong daang nilakaran mo.”

Pagkatapos ay naglalakbay pa nang mas malayo ang isip.

Tinatawid nito ang mga siglo.

Gusto kong makilala si Hesus, hindi para magtanong sa kanya, kundi para lamang makinig sa kanya.

Gusto kong makilala sina Galileo Galilei, Einstein, Machiavelli, Michelangelo, Dante Alighieri, Padre Pio ng Pietrelcina, Kipling, John Fitzgerald Kennedy — at ang tindero ng gulay sa ibaba, kasama ng may-ari ng tabernang alak.

At pagkatapos, na halos parang nasa ilalim ng gayuma, gusto kong pakinggan ang lahat ng babae sa mundo.

Nang walang pagtatangi.

Dahil bawat isa sa kanila ay may ibang maikukuwento.

Ibang pananaw.

Ibang kuwento.

Ibang katotohanan.

At gayunman, pagbaba kong muli nang matatag ang mga paa sa lupa, nakararating ako sa isang paghahambing na sa tingin ko ay maganda.

Kung ang lahat ng ating nililikha, ang lahat ng pinaniniwalaan nating may halaga, ang lahat ng maaaring mag-iwan ng anuman sa iba, ay hindi naibabahagi sa mga tao sa tamang panahon, laging pareho ang nangyayari.

Darating ang araw na may magsasabi:

“Sayang. Gusto ko sana siyang makilala.”

“Sayang. Gusto ko sana siyang mapakinggan.”

“Sayang. Gusto ko sanang malaman kung ano ang iniisip niya.”

Pero ang pananagutan sa hindi nakikita ay hindi kailanman nasa lumilikha lamang.

Madalas ay nasa mga hindi nagpapakita nito sa tamang panahon — at dito, gaya ng dati, ang mga babae ang mga dalubhasa: marunong silang magpakita.

At nasa mga nagpapasya kung ano ang makikita: ang web. Kung hindi ka binibigyan ng Google ng visibility, walang bumabasa sa iyo — maliban kung magbabayad ka.

Sa mga hindi nagpapahintulot sa mga tao na mapansin ang nangyayari sa harap mismo ng kanilang mga mata.

Dahil ang alaala ay halos laging dumarating pagkatapos.

Ang tingin naman, kapag pinalad tayo, ay dumarating sa tamang panahon.