P&G SEMANTIC · SEMANTIC REALITY 2026 · SHAREHOLDERS
JEFF BEZOS YE ESANSE
SHAREHOLDERS · 11
Ndandu ame ya ntete: vana Bezos nzimbu mu tula esanse mu nlungu andi wa kiese.
Telefone, yakala kala nzila yakete ya kuvovesana, malembe-malembe yakituka nzila ya kabula, ya vova, ya sonika nsangu. Ye matelefone ma maboko malutila matelefone ma nzo. Bawonso bakala ye mfunu wa vova. Mu zayisa bantu nki?
Kana bakala wakala diaka ku nzo ye nkia ntangu kazavaika, kimana nkento andi akotisa nzola andi ya nsweki. Muntu kavena muntu wanzaya ko. Evo nkundi wa nkulu wa dikanda wizanga mu Sabala ye Lumingu.
Bosi mbembo ya telefone yakala ntangu zawonso kidimbu kia boma kwa muntu wawonso wakubamanga mu vanga kima kiakondwa kala kia konso lumbu. Ye nsangu za nsweki zafwena: WhatsApp, Telegram, Signal, Messenger, Direct, Viber, WeChat, Skype. Mu kabula nsangu, mafoto, mavideo, konso mpila ya mambu. Ye mu ntangu yayingi kiokio kiasadisa mpe bamfumu ba nsiku mu tunga mambu mau ye mu keba vo bantu bena ye nkanu ke basisalwa ko kukondwa ndola.
Kansi vava mambu mawonso mamonikanga vo masalanga kiambote kibeni, mono mpe yayantika twika masolo kwa bakundi bame, mu kabula mambu mazingila ye mu kubasevisa ye kubayindulisa. Kansi mono ka yakala Amazon ko, ka yakala mpe Pornhub ko. Ye kufwa kwakala kaka luyantiku lwa ntete lwa kieleka lwa ndandu yabikulwa kala.
Bosi, kukondwa mono kuzaya, nkento mosi wa Napoli wakutika kesa kia masolo 300. Lumbu kimosi, mu telefone, wantuba: «Ngizakwenda tala nkundi ame utambulanga mikanda ku Napoli. Ngizanvana masolo mu vanga nkanda, ye bosi tuzamona.»
Yaseva. Kansi mvutu ame yakala: «Kana nki kizasalama, tuzakabula mambu mawonso ndambu ye ndambu ntangu zawonso.»
Wantala bonso mama utalanga mwana andi wa nsuka, wina kayindulanga vo uzolele nzola yayingi kaka kadi i wa nsuka mu butuka. Kansi bamama kaka bazeye vo mwana wa nsuka i wa ntete mu lukebo.
Ngonda tatu kuna nima, wambokila mu tuba vo ntambudi a mikanda wavidisa diambu. Wamona mambu mavutukilwanga, wamona nsangu mu enternete. Mu mvovo miakete, va kati kia minlonga, wantubanga vo i yakala muntu wa luvunu wabakanga mambu ma bankaka. Wakitondesa mu tuba vo yakala nsoneko yakondwa fwanana ye zandu dia bubu, ya ntete, kima kina kalenda tambula ko.
Bosi yalomba nkundi ame kopi ya kesa kiandi, kiakala ye masolo mame 300. Wantuba vo ngolo yambi ya kurenti yayokesa kesa kia ordinatere kiandi ye vo kakala diaka ye kopi ko.
Yamvana matondo. Ye mu malumbu 15 yasoneka diaka masolo mawonso, ye lukanu lwakala ntangu zawonso kidimbu kiame ye ngindu mosi kaka mu yantika: nkatulu i nkuludulu kaka mu vanga mbote kuluta ye vanga kuluta.
Yakwenda kwa ntambudi a mikanda wa Italia, wavanga ye watambula nkanda ame wa ntete: kukondwa nkinsi, yatambula malongi kwa bantu basonekanga ntama kuluta mono, yafuta euro 1500 ye yatambula nkanda 50 mia mpamba mia masonekwa mu nkwikisanu. Nkanda wavaika mu nzila zawonso za mikanda ye wena kaka bubu, kansi, ata ye malombu ma nsiku, ke yafutwa ko ata ndambu ya nsoneki.
Vava i yayantika bakula vo bavondi bakuluka mu vuatula ya mpunda ye, kukondwa muntu kumona evo kubakula, bavwanda mu biro, bakibokila batambudi ba mikanda. Ngivovanga kaka mu kuma kia batambudi ba mikanda yasala nau kibeni, kukondwa tanga nkumbu zau.
Ngifwete landa malongi ma avoka ame, kadi vo yasoneka «batambudi ba mikanda bawonso», mambu ma tribinale ma ntete mafwena. Nga yasaka nsaka au, ka yame ko. Hahahahaha.
Yayindula vo yakala diambu dia Italia, bosi yakwenda ku Amerika, kuna yatambulwisa mikanda 14 mia lukaya 150 tii 210, mitekwanga kaka bubu, ata mu Amazon. Kansi ke yamona ko ndambu ya nsoneki, ye mikanda misiala mu nteka ata kuna nima a mono kukatula nswa wa mikabula.
Kansi bonso muntu wa Calabria, wa ntu wangolo, yasosa bidimbu biankaka, ye batambudi bankaka ba mikanda yasala nau kibeni bawonso balanda mpila yimosi: babaka mikanda, bamitambulwisa ye babaka nzimbu, ke bamfuta ko ndambu ya nsoneki ye ke bakatula ko mikanda, ata ye malombu mame bonso nsoneki wa kimpwanza.
Bosi lumbu kimosi yafwena ku AMAZON: MFUMU WA MIKANDA.
Vava nsaka yafwena ku nsuka ya nzila penepene mbala mosi. Kuna nima a mono kutambulwisa mikanda 40 mu malumbu 7, nkanda N. 41 watambulwisa ye, kuna nima kaka a ola 1, e-mail 10 zafwena. Amazon yamfunda vo yasobanga algoritme andi, yakanga konto kiame ye yantuba vo ke izafuta ko ndambu ya nsoneki va mikanda yatambulwisa. Mu mvovo miakete, bonso ngizatuba, yabukisa algoritme au. Kansi ke yavanga ko nteka za luvunu: bakundi bame 12, bantu bazayakana ye nkumbu zau ye nkumbu za dikanda, basumba mikanda mia mono kaka kimana yatala kiambote nteka. Ye, bonso yazingila ye yasonekila bidimbu, kuna nima a konto kiame kukangwa, mikanda miame misiala mu zandu ye milanda tekwa mu malumbu makumasambanu mankaka, kukondwa kuntambudisa ndambu ya nsoneki. Ndandu ame ya ntete: vana Bezos nzimbu mu tula esanse mu nlungu andi wa kiese.
Bosi, mu kwikidisa mambu mabwa ntete, yatala ye ntambudi a mikanda wa Europa, STREETLIB, wavaikisa e-book lukama mu ndinga sambanu mu malumbu 30. Mbala mosi mafwena mu mazandu mawonso ma Europa ye mu ma-iniversite, ye mateka kuluta nkanda 1365 mu euro 13,90 mu malumbu kuluta ko 50.
Vava yayantika tambulwisa kuluta, bantuba vo bafutanga ISBN za e-book lukama za ntete ye vo mono ufwete futa ntalu za ina ilanda.
Banyuvula mpe kana yazolanga yika nkabulu kwa bateki bankaka, mu vanga ndaku yitomba kuluta.
Batubanga vo ISBN zisalanga mu keba nsoneki. Kansi ISBN izayisanga nsonekolo ya nkanda; ke ikebanga ko nswa wa nsoneki. Kwa mono, kuisonga bonso nkebolo ya nsoneki yakala luvunu. Ye kisalu kiatungwa va zunga kia ntwadisu ya ISBN ye ya tambulwisa mikanda, bonso yakizingila, kiamana sadila mbote za ntambudi a mikanda, ka zame ko.
Yatwika e-mail yasinsikwa mu lomba vo bakatula mikanda miawonso mu zandu ye mu kubatuba vo balenda siala ye nzimbu zawonso, ata ndambu ya nsoneki yabakwa kala ye ina izafwena, kimana bavana kisalu kiau lusadisu lwambote lwa nzimbu.
Ye bosi yabaka nzengolo ya vanga mambu mawonso mono mosi. Kuna nima a site ya ntete ya nlongoko, ina yena bubu yabutuka, kaka bonso nsoneki wa kimpwanza, kukondwa nsadisi ye kukondwa nkebi.
Diakala bonso kwenda ku sikola, kansi yakala kaka ye mvu 60 ye yazolanga bakula nki yavanganga. Bosi yabwana ye ALPHABET, kansi ke yazaya ko, mu diabulu, bau nani. Yayindula vo yakala sikola ya bantu ke bazeye tanga ko, ya muntu wa India, ye ke yabula ntonta kibeni ko, kadi mu nzietolo ame, vo yazolanga longoka, yafwete sadila nsiku wa bitini bole (0–1), ka nsiku wa kumi wa bantu ko (0–1–2–3–4–5–6–7–8–9): nzila mosi kaka ya nunga yakala songa kina kiavambana.
Mu kati kia nkanda mwena nsamu, disolo, diambu diasalama, ntunganu, nsonekolo ya lukaya, kidimbu kia ntandu, nsobolo ya ndinga. Ye bosi?
Enternete, vo ikutala, vo ikubaka ye nkinsi, vo iyindulanga vo ka nvondi ko, ikuvananga ntalu ye ikusonekanga mu ntangu andi kibeni. Ye bosi nki kisalamanga?
Enternete nani?
BING, GOOGLE, YANDEX, YAHOO. Vo wena mu kati, olenda tuba kibeni vo konso nzo kuna bayokanga miliki mu madia ma nsuka-nsuka i nzo yimosi yikutanganga.
Vo ve, ofwete kiyuvila kiese kaka ye nzila za bantu bawonso, kuna bantu basamunanga mambu ma bantu ba lweka kiau. Kiokio kivanganga nsangu.
Vo ozolele teka, ofwete futa ntwala otambula. Dimonikanga bonso nzila yavambana ye nteka, kansi i nsiku wa bitini bole kaka.
Oyantikanga ye mavanga ma ADS, piblisite, nzila za bantu bawonso, balongi, bimvuka bia kisalu, ye kabula kina ovanganga ye bankaka, kukondwa zaya kiambote nki kizafwena mu nkutu aku.
Difwana bonso kwenda ku kazino: ozeye nzimbu zina okotanga nazo, kansi ke olenda zaya ko zina ozavaika nazo, ye mvwidi wa kazino ke uvididilanga ko.
Vo ke otekanga ko ye ovananga kisalu kiaku mu mpamba, i ngeye diambu. Ye bunene bwa diambu ngeye utezwanga kaka mu kesa kia kisalu ovanganga, mpila ovanganga kio ye ntangu ovanganga kio.
Ye ntalu ya nsamu aku, ntalu ina oyindulanga vo izakusadisa mu kiyedisa, ivilakanwanga. Ata vava mbote ya nsonekolo ya nsangu ifwena 9 mu 10.
Ke ofwanini ko mu mpila ya lukaya. Difwana bonso kota mu nzo ya nkita ya sapatu ye lomba kitezo 99, kansi enternete ye nkubulu yawonso ya mikanda zifwenanga kaka 50 kuluta, ye ka kwa bawonso ko.
Ye bosi ososanga malongi. Wena ngeye mosi. Dikanda diaku i mbeni kadi ke babakulanga ko, bakundi baku i kimpala kia kiambote kiavuatiswa bonso nzola, ye bambeni zaku i kibeni bantadi bakuzitisanga mu kivuvamu.
Bosi, mu buzoba, ososanga kisika kia kuvwama mu mambu AI ivovanga. Wena ye ngangu; ozeye mpila nkubulu zazi zisalanga. Wena ye zau 10 mu tala kana mpila zau zivukana, ye kuena malumbu mantubanga ekuma olandanga ye malumbu mantubanga vo ke olenda landa ko, kadi bawonso bena ye boma kwa bangolo ye kavena muntu utelamanga ko va ntwala a nkubulu.
Vo diakala kibeni bonso, mvita ke zalenda kala ko, mavanga kaka matuvananga ndembama. Olenda yindula vo diambu dia buzoba: tanga diaka lusansu lwa bantu, ye ozakiyituka mu mona vo diena bonso ngikutubila.
KE DIAKALA KO KIBENI DIA LULEMBAMU, kansi bambukila ntangu zawonso vo ke diakala ko dia kukondwa kulenda, ye bakento bazayanga dio ntangu zawonso, ye kaka mu bantu balenda.
Ferdinando Frega
BLADEFREGA · Nando the Scribe
← Tonton Buffett — nkubulu ya lukwikiluMona luvunu. Wall Street kamonanga ko. →
Tala Masamu Makaka
The Corpus · Bakalati · Library · Genesis · International · Vatican · Gillette Saga · Wall Street Saga · L’Oréal Man · P&G Semantic · Kutwadisana
THE BIC SAGAThe takeover that never happened.
THE WILKINSON SAGAThe steel aunt.