Ο JEFF BEZOS ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΥΣΙΜΟ

Το τηλέφωνο, κάποτε ένα απλό μέσο επικοινωνίας, έγινε σιγά σιγά τρόπος να μοιράζεσαι, να μιλάς, να στέλνεις μηνύματα. Και τα κινητά προσπέρασαν τα σταθερά. Όλοι είχαν ανάγκη να μιλήσουν. Για να ενημερώσουν τι;

Αν ο σύζυγος ήταν ακόμη στο σπίτι και πότε θα έφευγε, για να μπάσει η σύζυγος τον εραστή της. Κάποιον που δεν ήξερε κανείς. Ή τον γνωστό οικογενειακό φίλο που ερχόταν τα Σαββατοκύριακα.

Ύστερα ο ήχος κλήσης ήταν πάντα ένα εκφοβιστικό σήμα για όποιον ετοιμαζόταν να κάνει κάτι έξω από τα συνηθισμένα. Και ήρθαν τα σιωπηλά μηνύματα: WhatsApp, Telegram, Signal, Messenger, Direct, Viber, WeChat, Skype. Για να ανταλλάσσεις μηνύματα, φωτογραφίες, βίντεο, κάθε λογής κατάσταση. Και για πολύ καιρό αυτό βοήθησε και τις δικαστικές αρχές να στήνουν τις υποθέσεις τους και να φροντίζουν να μη μένουν οι ένοχοι ατιμώρητοι.

Μα ακριβώς όταν όλα έμοιαζαν να λειτουργούν τέλεια, άρχισα κι εγώ να στέλνω ιστορίες στους φίλους μου, για να μοιραστώ τις εμπειρίες μου και να τους κάνω να χαμογελάσουν και να σκεφτούν. Μόνο που δεν ήμουν η Amazon, ούτε ήμουν το Pornhub. Και η αποτυχία ήταν μόνο η πρώτη αληθινή αρχή μιας προαναγγελθείσας επιτυχίας.

Ύστερα, εν αγνοία μου, μια γυναίκα από τη Νάπολη έφτιαξε ένα αρχείο με 300 ιστορίες. Μια μέρα, στο τηλέφωνο, μου είπε: «Θα πάω να δω έναν φίλο μου εκδότη στη Νάπολη. Θα του δώσω τις ιστορίες να βγάλει ένα βιβλίο, και μετά βλέπουμε».

Χαμογέλασα. Η απάντησή μου όμως ήταν: «Ό,τι κι αν γίνει, θα τα μοιραζόμαστε πάντα όλα μισά μισά».

Με κοίταξε όπως κοιτάζει μια μάνα το μικρότερο παιδί της, εκείνο που νομίζει ότι χρειάζεται την περισσότερη στοργή μόνο και μόνο επειδή γεννήθηκε τελευταίο. Μόνο οι μανάδες όμως ξέρουν ότι στην προσοχή ο μικρότερος έρχεται πρώτος.

Τρεις μήνες αργότερα τηλεφώνησε να μου πει ότι ο εκδότης είχε απορρίψει το σχέδιο. Βρήκε επαναλήψεις, εντόπισε πληροφορίες στο διαδίκτυο. Με λίγα λόγια, ανάμεσα στις γραμμές, μου έλεγε ότι ήμουν ένας απατεώνας που αντέγραφε. Δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι ήταν ένα είδος λογοτεχνίας ακατάλληλο για τη σημερινή αγορά, πρωτοποριακό, κάτι που δεν θα το εξέδιδε.

Ζήτησα λοιπόν από τη φίλη μου ένα αντίγραφο του αρχείου της, με τις 300 ιστορίες μου μέσα. Μου είπε ότι μια άσχημη υπέρταση της είχε κάψει τον σκληρό δίσκο και ότι δεν είχε πια αντίγραφο.

Την ευχαρίστησα. Και σε 15 μέρες ξανάγραψα όλες τις ιστορίες, με την υπομονή που πάντα με χαρακτήριζε και μία μόνο σκέψη για να ξεκινήσω: μια απόρριψη είναι απλώς μια προαγωγή για να κάνεις καλύτερα και περισσότερα.

Απευθύνθηκα σε έναν Ιταλό εκδότη, που έφτιαξε και εξέδωσε το πρώτο μου βιβλίο: χωρίς εμπειρία, άκουσα τη συμβουλή ανθρώπων που έγραφαν περισσότερο καιρό από μένα, πλήρωσα 1.500 ευρώ και πήρα τα 50 δωρεάν αντίτυπα που όριζε το συμβόλαιο. Το βιβλίο κυκλοφόρησε σε όλα τα εκδοτικά κανάλια και διατίθεται ακόμη και σήμερα, αν και, παρά τις νομικές οχλήσεις, δεν πληρώθηκα ποτέ πνευματικά δικαιώματα.

Τότε άρχισα να καταλαβαίνω ότι οι ληστές είχαν κατέβει από την άμαξα και, χωρίς να το προσέξει ή να το καταλάβει κανείς, είχαν βολευτεί σε γραφεία, αποκαλώντας τον εαυτό τους εκδότες. Μιλάω αποκλειστικά για τους εκδότες με τους οποίους είχα άμεσα σχέση, χωρίς να τους κατονομάζω.

Πρέπει να ακολουθήσω τη συμβουλή του δικηγόρου μου, γιατί αν είχα γράψει «όλοι οι εκδότες», θα είχαν φτάσει οι πρώτες μηνύσεις. Θα έπαιζα το δικό τους παιχνίδι, όχι το δικό μου. Χαχαχαχαχα.

Νόμιζα ότι ήταν ιταλικό φαινόμενο, έτσι πήγα στην Αμερική, όπου εξέδωσα 14 βιβλία από 150 έως 210 σελίδες, που πωλούνται ακόμη σήμερα, και στην Amazon. Δεν είδα όμως ποτέ πνευματικά δικαιώματα, και τα βιβλία έμειναν σε πώληση ακόμη και αφού ανακάλεσα την άδεια διανομής τους.

Όντας όμως Καλαβρός, ξεροκέφαλος, έψαξα κι άλλη επιβεβαίωση, και οι άλλοι εκδότες με τους οποίους είχα άμεσα σχέση ακολούθησαν όλοι το ίδιο σχέδιο: πήραν τα βιβλία, τα εξέδωσαν και εισέπραξαν τα λεφτά, δεν μου πλήρωσαν πνευματικά δικαιώματα και δεν απέσυραν τις εκδόσεις, παρά τα αιτήματά μου ως ανεξάρτητου συγγραφέα.

Ύστερα μια μέρα έφτασα στην AMAZON: το ΑΦΕΝΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ.

Εδώ το παιχνίδι έφτασε στο τέρμα σχεδόν αμέσως. Αφού είχα εκδώσει 40 βιβλία σε 7 μέρες, εκδόθηκε το βιβλίο Νο. 41 και, μόλις 1 ώρα αργότερα, έφτασαν 10 email. Η Amazon με κατηγόρησε ότι χειραγωγούσα τον αλγόριθμό της, μπλόκαρε τον λογαριασμό μου και μου είπε ότι δεν θα πλήρωνε κανένα πνευματικό δικαίωμα για τα βιβλία που είχα εκδώσει. Με λίγα λόγια, όπως θα το έλεγα εγώ, τους είχα ανατινάξει τον αλγόριθμο. Τις πωλήσεις όμως δεν τις είχα επινοήσει: 12 φίλοι μου, άνθρωποι με όνομα και επώνυμο, είχαν αγοράσει τα βιβλία μου ακριβώς για να κάνω έναν συγκεκριμένο έλεγχο των πωλήσεων. Και, όπως το έζησα και το τεκμηρίωσα, αφού μπλοκαρίστηκε ο λογαριασμός μου, τα βιβλία μου έμειναν διαθέσιμα και συνέχισαν να πουλάνε για άλλες 60 μέρες, χωρίς να μου πληρωθούν τα αντίστοιχα πνευματικά δικαιώματα. Η πρώτη μου επιτυχία: να δώσω στον Bezos λεφτά για τα καύσιμα της θαλαμηγού του.

Ύστερα, για να επιβεβαιώσω όσα είχαν γίνει πριν, έκανα μια δοκιμή με έναν ευρωπαίο εκδότη, τη STREETLIB, που εξέδωσε 100 ηλεκτρονικά βιβλία σε έξι γλώσσες σε 30 μέρες. Έφτασαν αμέσως σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές και τα πανεπιστήμια, και πούλησαν περισσότερα από 1.365 αντίτυπα προς 13,90 ευρώ σε λιγότερο από 50 μέρες.

Όταν άρχισα να εκδίδω περισσότερα, μου είπαν ότι πλήρωναν εκείνοι τα ISBN για τα πρώτα 100 ηλεκτρονικά βιβλία και ότι για τα επόμενα θα έπρεπε να καλύψω εγώ το κόστος.

Με ρώτησαν επίσης αν ήθελα να επεκτείνω τη διανομή και σε άλλους λιανοπωλητές, για να γίνει η προσφορά πιο ελκυστική.

Ισχυρίζονταν ότι τα ISBN χρησίμευαν για να προστατεύουν τον συγγραφέα. Ένα ISBN όμως προσδιορίζει μια έκδοση μιας δημοσίευσης· δεν προστατεύει τα πνευματικά δικαιώματα. Για μένα, το να παρουσιάζεται ως προστασία του συγγραφέα ήταν ψέμα. Και η επιχείρηση που χτίστηκε γύρω από τη διαχείριση των ISBN και τις εκδόσεις, όπως την έζησα εγώ, κατέληγε να υπηρετεί τα συμφέροντα του εκδότη, όχι τα δικά μου.

Έστειλα ένα πιστοποιημένο email ζητώντας τους να αποσύρουν όλα τα βιβλία από την αγορά και λέγοντάς τους ότι μπορούσαν να κρατήσουν όλα τα λεφτά, μαζί με τα πνευματικά δικαιώματα που είχαν ήδη αποκτηθεί και όσα θα προέκυπταν, για να δώσουν στην επιχείρησή τους μια γερή ένεση κεφαλαίων.

Και τότε αποφάσισα να τα κάνω όλα μόνος μου. Μετά από έναν πρώτο ιστότοπο για εξάσκηση, γεννήθηκε ο σημερινός, πάντα ως ανεξάρτητος συγγραφέας, χωρίς χορηγούς και χωρίς προστασία.

Ήταν σαν να πηγαίνω σχολείο, αλλά ήμουν μόλις 60 χρονών και ήθελα να καταλάβω τι έκανα. Ύστερα συνάντησα την ALPHABET, αλλά δεν είχα ιδέα ποιοι σκατά ήταν. Νόμιζα ότι ήταν ένα σχολείο για αναλφάβητους που το διηύθυνε ένας Ινδός, και τελικά δεν είχα και τόσο άδικο, γιατί στο ταξίδι μου, αν ήθελα να μάθω, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσω τον δυαδικό κώδικα (0–1), όχι το ανθρώπινο δεκαδικό σύστημα (0–1–2–3–4–5–6–7–8–9): ο μόνος τρόπος να τα καταφέρω ήταν να αποδείξω το αντίθετο.

Μέσα σε ένα βιβλίο υπάρχει μια αφήγηση, μια ιστορία, ένα γεγονός, η κατασκευή, η σελιδοποίηση, το εξώφυλλο, η μετάφραση. Και μετά;

Το διαδίκτυο, αν σου δώσει σημασία, αν σε πάρει στα σοβαρά, αν πιστέψει ότι δεν είσαι ληστής, σου δίνει αξία και σε ευρετηριάζει όποτε το ίδιο θέλει. Και μετά τι γίνεται;

Ποιος είναι το διαδίκτυο;

BING, GOOGLE, YANDEX, YAHOO. Αν είσαι εκεί μέσα, μπορείς πραγματικά να πεις ότι κάθε σπίτι όπου βράζει το γάλα για το πρωινό είναι το ίδιο σπίτι που σε διαβάζει.

Αλλιώς πρέπει να αρκεστείς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου ο κόσμος λέει ιστορίες για τον γείτονά του. Αυτό γίνεται είδηση.

Αν μετά θέλεις να πουλήσεις, πρέπει να πληρώσεις πριν εισπράξεις. Μοιάζει με το αντίθετο του εμπορίου, αλλά είναι απλώς δυαδικός κώδικας.

Ξεκινάς με καμπάνιες ADS, διαφήμιση, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμβούλους, πρακτορεία, και μοιράζεσαι με άλλους ό,τι παράγεις, χωρίς να ξέρεις με βεβαιότητα τι θα καταλήξει στην τσέπη σου.

Είναι σαν να πηγαίνεις σε καζίνο: ξέρεις με πόσα λεφτά μπαίνεις, αλλά δεν θα μάθεις ποτέ με πόσα θα βγεις, και ο ιδιοκτήτης του καζίνο δεν χάνει ποτέ.

Αν δεν πουλάς και χαρίζεις τη δουλειά σου, είσαι πρόβλημα. Και το πόσο μεγάλο πρόβλημα είσαι μετριέται μόνο από το σώμα έργων που παράγεις, από το πώς το παράγεις και από το πότε το παράγεις.

Και η αξία της αφήγησής σου, η αξία που νομίζεις ότι θα σε βοηθήσει να προβληθείς, ξεχνιέται. Ακόμη κι όταν η εκδοτική ποιότητα του περιεχομένου φτάνει το 9 στα 10.

Δεν χωράς στο φορμά. Είναι σαν να μπαίνεις σε ένα κατάστημα παπουτσιών και να ζητάς νούμερο 99, ενώ το διαδίκτυο και ολόκληρη η εκδοτική βιομηχανία φτάνουν το πολύ ως το νούμερο 50, και όχι για όλους.

Και τότε ψάχνεις συμβουλή. Είσαι μόνος. Η οικογένειά σου είναι ο εχθρός γιατί δεν καταλαβαίνει, οι φίλοι σου είναι απλώς μια υπέροχη ζήλια μεταμφιεσμένη σε καλή διάθεση, και οι εχθροί σου είναι στην πραγματικότητα οι θεατές που σε θαυμάζουν σιωπηλά.

Ύστερα, ανόητα, ζητάς καταφύγιο σε όσα έχει να πει η τεχνητή νοημοσύνη. Είσαι έξυπνος· ξέρεις πώς δουλεύουν αυτά τα συστήματα. Έχεις 10 για να δεις αν τα μοτίβα τους συμφωνούν, και υπάρχουν μέρες που σου λένε γιατί συνεχίζεις και μέρες που σου λένε ότι δεν μπορείς να συνεχίσεις, γιατί όλοι φοβούνται τους ισχυρούς και κανείς δεν τα βάζει με το σύστημα.

Αν ήταν πραγματικά έτσι, δεν θα είχαν γίνει ποτέ πόλεμοι, οι μόνες πράξεις που μας εγγυώνται την ειρήνη. Θα σκεφτείς ότι είναι παράλογο: ξαναδιάβασε απλώς την ανθρώπινη ιστορία, και θα εκπλαγείς βλέποντας ότι είναι όπως σου το λέω.

ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΟΤΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΥΚΟΛΟ, αλλά να θυμάσαι πάντα ότι δεν ήταν ποτέ αδύνατο, και οι γυναίκες το αναγνωρίζουν πάντα αυτό, και μόνο σε ανθρώπους που είναι ικανοί.