P&G — NZAYISU YE NSANGU

Nsangu

Bantu ba ntete bazayisa mambu bakala bantu ba ntama kukondwa minlele. Bantu ba ntete bavana nsangu bakala bantu ba ntama ye minlele, ye kalati ya bisalu bia nsangu.

Bakala diaka bantu ba ntama. Kavena kima kiasobuka ko. Kaka vo bantu ba ntete bafwete kandula luzingu, ntangu bantu ba zole bazingilanga mu vutula bana bakandula mu luzingu.

Kansi ka vena ntangu ya mpaka evo ya mfundu ko — i bisalu bina ka yasalanga ko wa kala.

Kina nzola sala i samuna mu masolo luswaswanu lwa luzingu lwa bantu va kati kwa mambu mole mama.

Mpila ya ntete ya kieleka ya kuzayisa mambu — ye vava bawonso bakutelama mu bifulu biau — i kimbi.

Ntwala mvovo, ntwala ndinga, ntwala nsikulu ya maboko, ntwala kitelamu, nkinsi ya kimbi ntangu zawonso yatezanga mayele ma muntu mu ngolo zandi za kubakula ye za kubaka nzengolo — ka mu mpila yankaka ko.

Ye babakala, bavukana, basiala kimbi, batala zimbuetete, kina ka kimonikanga ko, kina kiyindulwanga — tii, ku ntama, ndonga ya bakento, bakwikila vo bena bau kaka, bayantika tubasana: ndinga zakete, ndinga yatwadiswa, nkinsi yatwadiswa, nzietolo yakubikwa, konso mvovo watulwa mu ndungu. I bakento bobo.

Kansi longi kia ntete kina kimbi kiasisa kwa bantu ka i mpila ya kudikanga mu kati ko — i nzila, ndilu ya nsuka mu kati kia konso kisika kuna nzengolo za kieleka zibakwanga.

Ata vo i bobo, makelele ma kati kia kimbi i diau kibeni ka dikondwanga ko: ditukanga mu kati, ye diena dia ntima, dia ngindu, dia mayele ye dia ntendula, dia nitu ye dia luzolo mu mbala mosi.

Ye vava, bana kaka balenda kuditwadisa kieleka basiala, bonso ntangu zawonso, bakento — bafwana kikilu, basalanga mbote kikilu, kuna bavanwa mpe kisalu kia nata mbutukulu ya bantu ku ntwala. (Mu bisika biankaka — mu luzingu lwa bima bia moyo, mu bitini biakete bia nitu — vena mpe babakala babutanga. Kansi diau i mpila yankaka ya kuzayisa mambu.)

Mu kuma kia mambu mankaka mawonso ka yasamuna vava ko, ibasisila kwa nzayilu ya konso muntu — i ndambu yambote ya kina tuena.

Nsangu zimbambukilanga nsaka yina twasakanga bu twakala bana: bawonso mu nzinga, muntu wa ntete uvova mvovo mu kinsweki mu kutu dia muntu ulanda, ye mvovo uviokanga mu ndonga kwa bantu kumi ye zole. Kina kivaikanga ku nsuka mbala mingi i nseko wawonso.

Nsaka yalendanga sakwa ye mvovo mosi evo ye mvovo wawonso, ye diau i kina kibwanga:

Yantika ye UKUZINGA, ye bu mbala kumi ye zole zavioka, mvovo wavaika ku nsuka wakala UKUFWA.

Yantika ye mvovo bonso BETO BAWONSO TWAZAYA VO UKUZINGA, ye bu mbala kumi ye zole zavioka wavutuka bonso BAWONSO BAZAYA VO WAFWA, NZIKULU MU LUMBU KIA 12 MU OLA 12:00. Ha ha ha ha.

I bobo kibeni imonanga bisalu bia nsangu bisindikanga nsangu ubu — mvovo mosi wa luyantiku wa nsamu usonikwanga mu mpila zaswaswana kwa konso kimvuka kia nsangu. Kina twayindula vo i nsaka ya bana, mu ludi i ludi lwa ndulu lwa kisalu kia nsangu kuna ka vena diaka luswaswanu ko va kati kwa nzo ya kuteka minkanda mia nsangu ye nzo ya kusonika nsangu.

Ku nsuka, mambu mole mama mena ye nsinga mosi — mau mole i bana ba luyantiku lumosi lwa ntama. Ofwete kaka tala mpila bantu bavwatanga.

Tanga kiambote.