KUNA NTANDU A GILLETTE

NSANGU ZA NKANDA

Ferdinando Frega — Nando the Scribe — Mbele ya Tanu

Ntwadisi wa ntete wa nsamu wa Nsiku wa Mavangu. Watunga nzila ya minkanda ya dolar dimosi mu kuma kia ngindu mosi kaka: kimvwama ke kina ye diambu dia nzimbu ko. Kina ye diambu dia mavangu.

Kiasoswa ye kiakebwa mu kati kia nzila ya ONEDOLLAR-STORIES. Ntungulu ya site: NAPLES-POST · NOASPECTTIME · ONEDOLLAR-STORIES. Kiabasika ntete mu mvu 2026. Kiasonwa mu mpila ya mpa ye ya nkeka, yalunganana mu kutanga mu ordinatere. Kiabasika mu Insi za Amerika.

NSANGU ZA NSWA WA NSONEKI

© 2026 Ferdinando Frega / Frega Editore. Licensed under CC BY-NC-ND 4.0.

NSANGU YA KABU

Wau i volimi kia iya, kia nsuka, kia Gillette Quadrilogy.

wa Ferdinando Frega — Nando the Scribe.

Lulandakanu luawonso:

Volimi I — Mbele tatu. Gillette mosi. (2026) naples-post.com

Volimi II — Brand Narrative Gillette. (2026) naples-post.com

Volimi III — Gillette Yilendi Salama Ko. (2026) naples-post.com

Volimi IV — Kuna Ntandu a Gillette. (2026) naples-post.com

Volimi kiaki ke kizibikanga nsamu ko. Kikatulanga kibaka kia nsuka.

VA NTWALA A NZENGOLO YA NTETE

Bantu bayingi bamanisanga luzingu luawu mu tomba kutambulwa kwa bisisteme ke batunga ko. Bisisteme bia bimvuka. Bisisteme bia minkanda. Bisisteme bia bantu. Bisisteme bia makanda.

Bakinyongisanga. Bakwendanga mu mokanu. Bavingilanga vo babazaya.

Mono ke yakala ye mvibudulu yina ko.

Luzingu luame lwavangwa kwa mbele tatu.

Ya ntete yakala ya bakala dimosi wakitula ngindu yalosamana mu nkumbu mosi ya nkumbu zazayakana kibeni mu nsamu wa ntangu yayi: King Camp Gillette.

Ya zole yakala ya tata ame — mvu makumaya mu kati kia The Gillette Company — wandonga vo nkadulu ya mbote ke yidilanga ko; yitezanga.

Ya tatu ke yimonekanga ko. Yina yame. Yizengenge bimvuka, mpila za bantu, nsi, mbebelo, nsungi, nsonukinu, kinuna — ye bisisteme ke bizeye kwandi ko kuna bandenda tula.

Nkanda wau ke nkinsi a nsungi ko. Ke nsamu wa luzingu luame ko. Ke nkanda wa malongi ma nteka ko. Ke minkanda mitomba kutambulwa ko.

I nsoniku ya mambu mafikanga ntangu bakala kayambula kuyuvula kuna kalenda kala, ye kayantika tunga mpila zifwasanga kieleka kumzaya.

Nkumbu zankaka zitekanga bima. Nkumbu zankaka zivilanga. Nkumbu zankaka zisisanga bidimbu ntama kuna nima ya diboko diavioka.

Wau i nsamu wa mbele tatu. Ye ekuma nki nkumbu mosi ke yalungila ko.

KISALU

Kisalu ke kiamonisa wonga ko, ke kiankitula muntu wa kiadi ko. Yasevanga ye bantu bamonanga mpasi: «Kana ozolele sala, kota va yulu diame.» Mpila ya katula kiadi kiau ye kubamonisa vo, kwa mono, kisalu kiakala kaka kiese kifutwanga.

Bantalanga ye ke bayambulanga dio ko. Konso ntangu yamonekanga mu kiese, mu nsevo, ata ntangu va papela yasalanga ola makumole mu lumbu. Ziunu kiakala kima kia bamvwama, ke kiankamata kwandi ko.

Mu ntangu yazaya ekuma: nkaka wakala nsadi wa mabulu ma ntoto, tata watekanga kukondwa kuvunda, ye mono — mbuma ya menga mau. Ke ndendele kala diaka mpila yankaka ko.

Mu mpova zame za konso lumbu, va mpambu ye mu ndinga yanene, yatubanga vo yasalanga mu kimvuka kiambote kiaviokele mu nza yawonso. Bantu ke bayambulanga dio ko, ye mono ke ndendanga kubatendudila dio ko. Nzimbu zakala kaka mbuma ya nsaka ya konso lumbu va kati kwa teyatre ye mambu ma mpasi — ya ntete yayindudisanga, ya zole yafwasanga kusungika.

Bosi yanyunguta nza, nsi zaviokele makumasambanu ye tanu. Luzingu luame lwa nlongi ye ntwadisi lwafulukanga ola zawonso kaka fuku. Tii lumbu kimosi mwana ame wa nkento wandomba mvutuka ku nzo, ku Italia.

Nki mpila ndendele tuba vo ve. Wakala mvu 2020. Ntangu yakota mu nzo, telefone yabokila — nimero ya Milano. Ndinga ya nkento: «Mono i Munganga Musolino wa MERCURY URVAL. Tuena ye nkanda wa luzingu luaku. Nsumbi eto utomba muntu bonso ngeye. Nki ntangu olenda kala ye ntangu?»

«Lemvokela,» yatuba, «yitukidi kaka ku Amerika ya Latini ye ke yizeye kwandi ko kana nyambudi kisalu kiaku.»

Wasekuka, ye ngangu, ye ngolo, ye wasoba ndinga mu Kiespanya: «Yo busco la cabeza por un trabajo. ¿Entiende?» Yamvutudila: «Claro que sí.» Beto bole twaseva.

«Nki ntangu tulenda sala mokanu wa video?» «Kubika wo mu Zoom ye fidisa link. Ngiziyanga mu ntangu. Mono i muntu wa kieleka.» «Tuzeye vo ngeye i muntu wa kieleka. Ngeye i mwana wa kimvuka kia Gillette. Twasala ye bau mvu miayingi. Kansi ke wavioka kwandi mu beto ko.» «Ke yazaya ko vo wasalanga kuna. Ntangu yambote ya kukuzaya ubu. Konso diafwana fika, dizakala nsungi.»

Yazibika telefone. Mwana ame wa nkento wafinga meso. «Nki diambu?» «Tata, ngeye ye nkento. Wakota kaka ye ubu utuba diaka ye nkento wankaka?» «Giorgia,» yatuba, «masumu ke mafikanga mu kutuba ko. Kaka ntangu olekanga.»

Twaseva.

MOKANU WA VIDEO

Yamonekana mu nlele mia mbote: nzenga ndevu, nkatika, ye montele, ye nkanzu ya bulu ya zulu, ye kravate ya bulu… ye kaka kalusu ku nsi. Nkento ame wasisa mapantalo mame kisika kimosi mu nzo ye ke ndendanga zibula valizi mu baka mankaka ko.

Tiya kiakala. Kieleka, ke yakala ye wonga ko. Yakala ye kieleka vo ke kalenda mona ku nsi a luketo luame ko. Kana vo, bonso yayindulanga.

Mokanu wayantika. Wansonga kimvuka: kimvuka kia nza yawonso kia Napoli kisalanga mu Europa yawonso, filiale tatu, vuatula lukama ye makumansambwadi ye sambanu, bansadi bakuka lukama ye makumole. Batombanga mfumu mu twadisa nzila ya merchandiser ye kimvuka kia bateki.

Diafwanana ye ngangu zame. Kansi ntangu yayuvula mu nki kisalu bakala, wasekuka.

«Tulenda tubana mu nkumbu za ntete?» «Ingeta.» «Mono i Marta.» «Mono i Nando.»

«Bau i bantwadisi ba zandu mu kisalu kia nzikulu. Mpova au i: “Kana ofwidi, ntalu ya nsumbulu aku yitombukanga.”»

Ke yanikuka ko. Yatombanga zaya nki diambu bamerchandiser bakala diau ye bafwa.

Kisalu kia kieleka kiasamunwa bonso bwabu: mfumu wa ntula ya mvumbi ya ntwala ye meso.

Ke yambula dio ko. «Lemvokela, nki yafwana sala?» «Utwadisa bansadi batulanga bafwa mu sanduku za mvumbi, babavwatisanga, babasukulanga, ye bakebanga vo bamonekanga mbote kwa dikanda.»

«Ye diambu dia mfunu i nzimbu,» wabakisa. «Kana wandimi, ngonda ya ntete i euro 12 500 ye mafutu ma nzietolo. Kukondwa nkanda wa kuwakana. Resi kaka.»

«Ekuma nki ka faktire ko?» «Kiuvu kiambote. Bakatula mpova yina mu ndinga au. Bafwa bayingi, bonso matubanga makanda mau, bafwa mu “fatture” — ndoki, ke mpaku ko. Dodokolo, kutuba kwandi ko faktire.»

«Kisika kia kisalu?» «Sola ngeye: Napoli, Barcelona, London. Olenda yantika mu bilumbu bitatu.»

Yayindula: yatwadisa bamoyo luzingu luame luawonso. Nki mpasi bafwa balenda vana?

Twavana kiambote. Yamzayisa vo yazakwenda ku Napoli. Wazafidisa nsangu mu e-mail. Ke yafwana kumfuta kima ko.

«Ekuma nki ve?» «Mvana dio ubu. Ntangu ozakala ku Milano, ndombe madia ma nkokila. Ata vo ngiena ye bakala, mu fuku dimosi ngizakala kibeni ye ntangu yawonso sambu na ngeye.»

Yatelama, ye yayindula vo mokanu wamana. Kansi yandi wakala kaka va ordinatere. Wamona mono mu kalusu.

Wasekuka ngolo. «Mvingilanga vo ke uyindula sala bonso bwabu ko. Ke bena kwandi ye nkadulu ya kukufuta nzimbu yayingi bonso yina ko — ye ka ya mona mfumu mu kalusu ko.»

NTWADULU

Yafika ku gare ya nkalu a tiya ya Napoli. Bakala dimosi mu veste ya ndombe ye mpu wasimba papela: sg. FREGA MAN… AGER.

Kweyi kiena mono?

Wavana mbote. «Tufwana ntete twadisa kima kimosi, kuna nima tuzakwenda ku kisika kia mfumu ya kimvuka.»

Twakota mu Mercedes 300 CDI — ya nzikulu. Valizi ame yasiala ku ntwala. Ka kisika ko ku nima: sanduku ya mvumbi yakala kuna. Ntwadulu eto ya lumbu kina.

Twatelama va nzo ya mvumbi. Nkento mosi watuba: «Ve, mvumbi ke kena vava mu ola yayi ko. Ozamona yandi ku nimero 38. Yayi i kumi ye zole.»

Ke Cinecittà ko. Bisika bia Bantu ba Espanya. Kimvutu, mavangu mambi, nsevo, mpila ya kuzinga.

Yayantika seva. Yazaya vo dizakala diambu dikondwa kifwani. Ke dilendakana tela dio kwa bantu ko — ke bazakwikila dio ko.

Va nzo ya kieleka, va ntwala kia kukulula sanduku, ntwadisi wa vuatula wayuvula: «Mvumbi ena vava?» Nkento wavutula: «Nkinsi ena vava.»

«Kansi va ntwala kia kukulula, mfwana zaya kana bafuta sanduku ya mvumbi,» wabakisa.

Wabokila kimvuka. Diakwikilwa. Sanduku ya mvumbi ya reverse class.

Ke yambula dio ko. Mu vuatula yayuvula Paolo, ntwadisi: «Nki ntendula ya reverse?»

Wantala. «Bonso ordinatere zasungikwa diaka. Sanduku ya mvumbi yasungikwa. Kanu ya mvu mosi. Twayibaka mu nzo ya bima ya nzikulu yankaka, twayisukula, twasoba kitambala kia mu kati, twayisukula diaka, ye twayivutula mu zandu.»

«Ye mbote yau?» «Dikanda difutanga ndambu ya ntalu. Basiamanga nzimbu. Ku Napoli, bakebanga mambu mama.»

KISIKA KIA MFUMU YA KIMVUKA

Nzo mosi va lweka lwa nzila ye nsengo yanene yanyunguta yo. Nzo zole za bima va lweka. Konso nkokila kamio kimosi, ntwadisi mosi, ola mosi, kiatwalanga sanduku za mvumbi zamwanga. Diandindudisa — kansi ke diampesa wonga ko.

Yatala dimbu: Made in Austria. Luvunu. Kisika kia kieleka: kilometele kumi ye zole, SECONDIGLIANO.

Maurizio, mfumu wa kimvuka, wantwala ku B&B. Nzo ya fioti, ya mbote mu kisalu. Nsadi wa nkento wa Pologne, wa ndumba, wa mbote, ye wa nitu yanene, watalanga kansi ke watubanga ko.

Mu nsuka yalanda yamvana mbote mu Kipologne. Wanieka.

Nkento ame wabokila. Ke yamzayisa nsaka ko. Kaka vo wakala kisalu kia kieleka. Ye konso ntangu ngivananga mawonso. Kisalu ke nsaka ko.

Kumonisa kwandi ko nsadi wa ntoto vo fromaje kiena kiambote ye mapela.

Mu ola 02:00 Paolo wakoka mwelo ame. «Tufwana kwenda. Ntwadulu. Ufwana vana malongi ma kisalu kiaku.»

Ka vena muntu wanzayisa kisalu kiame ko.

Kilometele zakete. Bakala dia mvu makumansambwadi ye zole. Ntima wateleme. Bafwana kumvwatisa, kumsukula, kumkubika sambu na mafoto.

«Nki mpila tuzenga ndevu zandi?» bayuvula.

«Sadila Gillette ya KULOSA.» Ke bakala ye yo ko. Bammonisa kima kia kuzenga ndevu kia Gillette babokilanga nsengo. Kweyi kiena mono, diabulu.

Bakubamanga sadila sabuni ya kinkutu mu vanga lufulu. «Ekuma nki ke usadilanga sabuni ya kuzenga ko?»

«Twasadilanga PRORASO. 600 ml mu ntalu ya nkiadulu, ntalu ya 200 ml. Twasiama nzimbu. Ntangu yamana, twavutuka ku sabuni.»

«Kwenda sumba nlangu wa kuzenga mu EMULSIONI SERIES. Kana menga ke matambukanga diaka ko, alkolo ke kinamatanga va nkanda ko. Wau unamatanga.»

Mu kuma kia nlele, dikanda diavana nlele mia longo. Miasadilwa mu bilumbu biole bia mfunu kibeni mu luzingu lwa bakala: longo ye lufwa.

Ngangu za bantu kisika kiawonso. Mfunu ubakanga kisika kia ngindu. Diau kiaki bamfumu ba kieleka ke basialanga mu biro ko — bazingilanga mu zunga, kuna kieleka kivumunanga.

Mu nzila ya mvutuka, telefone yankaka. Nzo yankaka. Bakala dia mvu makumaya, kanser.

«Nki mpila tuzenga ndevu zandi?» kimvuka kimpa kiayuvula.

«Kwenda ku zandu. Sumba MACH3 voti FUSION GILLETTE. Bakala dia mvu miandi kafwene kiese kikondwa nsuka ya ntangu, konso kuna kakwenda. Ye sumba gel ya kuzenga ya Gillette. Ngizakumonisa — fioti va nsongi za nlembo ye yitombukanga bonso kreme.»

Balanda malongi. Makanda mamona kiese. Ye yazaya: ata kuna nima ya kubotuka mu Gillette, yatekanga kaka bima biandi. Ke ndendele kuyikanga ko. Mama ena ye mono konso ntangu.

LUMBU KILANDA

Konso lumbu kiamonekanga bonso teyatre ye bantu bankaka. Lufwa lumonekanga kwa bamoyo bonso kima kitelamanga — kansi ke bwabu ko.

Nkento mosi wiza ku biro. Mama andi wa nunu wafwa kaka. Kiuvu kiandi kiansimisa kansi ke kiankamba ko.

Mvumbi yakala ye mvu makumanana ye tatu, ye nsuki zayingi zamenanga diaka va malu. Va ntwala kia kuzibika sanduku, wazola vo bazenga nsuki za mama andi.

Yatuma kimvuka kia bakento. Bakubama sadila bima bia kuzenga bia babakala mu kisalu kia bakento — nza zole zabwananga kwandi fioti, zabwananga mu kuvumbana.

Tii ku mvu mia 1990, bakento basadilanga mbele za babakala bau. Kuna nima zandu diavanga bima sambu na bakento. Ekuma nki ke tuvanga mpila mpa za kinkulu ko?

Yazayisa Vanessa vo kakwenda ku nzo ya nkita ya finama ye kasumba DISPOSABLE AGILITÉ — yina twatekanga — voti VENUS GILLETTE, ye sabuni ya SATIN CARE.

Mawonso mavangama kiambote. Kuna nima ya bilumbu nsambwadi, kimvuka kiasungika diambu diau dianene: nsangu.

Sabala nkokila, bimvuka biatelama mu nlonga mu baka mfutu. Mono mpe yakala mu nlonga. Kuna nima yabotuka, yasisa kisika, ye yavutuka ku nzo kwa dikanda diame.

Yavana bantu bina ngangu zame. Ye yabaka nzengolo vo ka zafwana futwa ko. Ntangu kima kivangamanga mu mbote, nzimbu ke zina ye kuma ya kukala ko.

Kadi bwabu i mono.

Nando

NZIKULU AME KIBENI

Konso ntangu yazolanga kukondwa kwenda ku nzikulu. Kuyibuka bantu bonso bakala, ke bonso babakubika mu sanduku ye babatwala ko, yamonanga dio dia nzitusu. Kansi mbala yayi ke ndendele kuyikanga ko. Yakala nzikulu ame.

Bakala sambanu ba kimvutu basimba sanduku ya mvumbi. Mwana ame wa nkento walemba nlele mia ndombe mia mpila ya nkulu ye wamvwatisa kinkutu kia sport. «Konso kuna okwenda, ufwana kala mu luvuvamu,» watuba. Ye sapatu za sport. Ye telefone ame, yatulwa mu ngangu mu kibuta kia fioti. Kisanzu kia madia ma mpambu sambu na nza ya bafwa.

Vuatula ya nzikulu yakala ya mbote, kansi kima kia nima ya lumonso kitaninanga makuku kiafwananga lusadisu lwanene. Konso dilungu mu nzila diabotudisanga mbuma ame ya kibakala ya lumonso mu kalusu. Ka mwini ko mu kati kia sanduku, ke ndendele kuyisungika ko. Mpeve ya nkeka mu tombe dia mvu ya mvu.

Va mwelo wa nzo a Nzambi bantula va yulu kia minti iya. Kiadi kiame kimosi kaka: bantula kiambote, voti ngizabwa bonso saku dia mbala? Kuna nima yayibuka: yakala dedi va ntoto a luzingu, mvumbi.

Nganga-Nzambi watuba. Mambu ma kieleka mafioti, mambu mayingi mavangwa kaka. Kuna nima lulandakanu lwa bantu batanga mambu mu kuma kiame. Tii nkento mosi wa nunu wafinama, wafiba sanduku, ye wayuvula: «Ndenda kumfiba va ntwala kia kumkotisa?»

Nkundi mosi watelama ye watuba: «Bakala diame konso ntangu wandombanga diambu dimosi dina va ntwala kia kukotisa. Dibefo dia nsuka.» Ahahahah.

Nkinsi yamana. Kaka mono ye ntwadisi wa vuatula twasiala mu kwenda ku kisika kia maziami. Kisika kiasonwa kibeni va sanduku: Kisika kia maziami kia Condera, ndambu ya bafwa, kisika makumaya ye tanu, ndambu 23, etaze kia zole, ziami kia ntete. Ke dilendakana kuvuna ko. Kimuntu kiakula: ka ndambu za babakala ye za bakento diaka ko. Kaka bafwa. Mu ngangu.

Wantwala, wavana mbote ye diboko, ye wenda. Ye yayindula: Ubu, nki ngizavanga?

Bakento bole — bafwa mvu miakete — baviokila ye bambokila mu nwa kafe ntangu Lukutakanu lwa Nzikulu lwandimanga nsiku mimpa mia bantu bampa.

Yakala ye mvwa ya zaya, kansi yalembanga. Kisalu kimpa, kima kimpa, diambu dimosi dia longoka sambu vo nza yitubanga diambu dimosi kaka:

Yakala ye mvwa ya zaya, kansi yalemba kibeni. Yafwa ke lumbu kimosi ko, ye bampesanga dedi minkanda mia kusonika. Ata mvu ya mvu yakala ye nlongoko wa bantu bampa.

Nando

ALDILA’ STREET, NY CITY

Fuku dia ntwala kia mambu mawonso, yadia madia ma ngolo fioti. Pilipili zakalangwa ye mbala, kulu kia ngulu kia kilo kimosi, nkopo zole za vinu ya mbwaki, ye — sambu na kumanisa mu kitoko — dilonga dia madezo ma borlotti.

Wakala 7 Mayi 2058. Yakala kaka ye mvu makumavwa ye tatu, kansi ke yamonisanga dio ko — ntendula vo ke yasamunanga dio ko. Muntu wa Calabria wa kieleka: wa kinuna, ke wa nsweki ko. Yina yakala mpila ame. Yina yakala mono.

Ahahahah.

Bosi diafika: yamona nitu ame yakala kaka va mbasi, ye mono yakala ku mbazi, ye yatala. Yenda kwa mesa mu kuzibula ordinatere ye kusonika disolo — yasalanga dio ntangu yayingi kibeni kuna dikituka nsaka ame ya mbote. Kansi moko mame ke matwadisanga diaka bima bimonekanga ko.

Yafwa. Yakala mu nzila ya nza ya bafwa.

Kiuvu kia ntete yakiyuvula ke kiakala nani ngizabwana ko, ke mpila ngizafika ko. Ve. Kima kimosi kaka kiasiala mu ngindu zame: nki mpila bantu bazaya mono bazamona nkwenda ame?

Yabamonanga dedi.

«Ntangu yafika.» — Bina bandembamanga konso ntangu.

«I nkanu andi wankaka.» — Bina bakondwa ntima wa ditadi.

«Mpila yankaka ya kusamuna luzingu luandi.» — Bantu ba WordPress.

AI ke zazamonisa kima ko.

Makanda ye bakundi? Baviokele dedi ndilu yayi va ntwala kiame. Yalandanga bau kaka.

Diboko va vembo diame diazayisa vo muntu mosi wiza mu mbaka. Ye twayantika tumbuka — voti bonso yayindula. Kansi ke bonso bandeke ko, ke bonso avio ko, ke bonso kima kiawonso twalenda yindula ko. Ka mapapu ma bawanzio ko, ka ntombuka ya sinema ko. Mawonso mama makala kaka mpila bateka kwa beto.

Nkiokulu yakala ya mpila yankaka.

Yavilukila mu tala diboko va vembo diame, ye twakala dedi mu nzo yampa.

Ya mbote ya kuluta FedEx ye bisanzu biandi. Ahahahah.

Bakala dimosi va mwelo wasalanga check-in, ye yakala ye nimero ame mu kota.

Masini ya «baka nimero» yakatulwa vava. Konso kima kifwanana ye nlonga kiamonisanga diabulu, ye bantu ba ntwala bana bandimwa i bina basala kisalu kina mu luzingu. Ka kima kiankaka ko.

Ntangu ame yafika, ye mpova ya ntambulu yakala:

«A ve, kieleka twafwana kukutwala vava. Mbala kumi ye zole, mameki kumi ye zole. Ngeye i nani?»

Ka muntu wa mfunu ko. Kaka muntu ke ovingilanga ko.

Nando

DIANDANDI I

Kiambote, yafika mu kisika kiaki, kizayakana kaka kwa bana ba nkento wa mufwidi — kana vo ntangu yakala moyo. Kansi ubu nki diafwananga fika? Nki mambu? Yatombanga CEO kansi ke yamona yandi ko.

Nkento mosi waviokila, mu nlele mia mbote, wa nzitusu kibeni. Ke watelama ko. Wasisa papela yafunwa va kisika kia finama ye walanda nzila.

Yayizibula. Suku. Ntangu. Suku kia Bantwadisi ba Ntete, ola 11:00.

Ka karti ko. Yakala dedi ye bisalulu.

Kaka ntangu ya nsuka ya luzingu luame — mvu 35 kaka — yatalwa. Yakala ye mpiaku. Bilau biankaka biawonso yavanga biamana ntangu. Ke ngizafwana tendula ko voti samuna kima ko.

Ke yizeye kwenda ye vuatula ko, ka vuatula ko, ka kwenda ye malu ko — kansi yamona mono kibeni mu kati kia suku. Ye nani yamona wavwanda va mesa ma bamfumu?

Mbeto vo ke ozakwikila dio ko, ata wameka.

I mono ye mvu 5. Ye yayantika dila — ke mu kiese ko, kansi kadi ke yambula ko mpila yafika, voti ye mvu yikwa.

Kiuvu kimosi kizayakana kiavutuka:

«Wayibuka ntangu yakuyuvula kana wakala ye luzolo lwa zinga tii mvu 93?»

«Ingeta,» yavutula.

«Ye kuna nima, ntangu yakuyuvula kana wakubama mona mpasi mu tala bantu ozolele bakwenda va ntwala kiaku?»

«Ingeta,» yavutula.

«Usialanga kaka ye ntima mosi kibeni. Yazayisa CEO, kansi ke wakwikila mono ko. Ye ubu ke tuzeye ko kuna tulenda kuvana kisika kia kuvwanda.»

Dante wasonika Divine Comedy, kansi ke wamona ndambu aku ko. Ata Bezos ye Amazon ke wafwana dio ko. Ye Google yabwa mvu miakuka 30.

«Tuambudi kiambote kansi tuvana ntangu. Tukulomba vo usiala mu standby.»

Standby. Yayindula vo yakala mpova ya marketing. Kuna nima yayiyuvula kana yakala mpe mpila mosi ya Kamasutra. Twakala mu nza ya bafwa, ye yalongoka kwandi ko mpova yayi.

Nando

DIANDANDI II

Ntangu isalanga mu mpila yankaka vava. Yamona dio ntangu yameka kutanga ntangu yayingi yavingila ye yamona vo ntalu yasobanga nzila.

Kuna nima ndinga mosi — ke yandi ko mbala yayi. Kaka ndinga, ka kisika ko mu suku kuna yatuka.

«Suku 2. Ola 13:00.»

Ke yayuvula mpila ya kwenda kuna ko. Yakala dedi ye bisalulu.

Kimvuka kiakutakana mu baka nzengolo ya nki bazasala ye mono. Kuna nima ya lukutakanu lunda, bavana nzengolo:

«Ngeye ye nswa wa ntwala mu tunga kabu ya ETERNITY ya ONEDOLLAR.STORIE. ALDILA.’ Ye nsiku mosi.»

«Nki nsiku?»

«Va ntwala kia kubasika, tufwana tanga masolo.»

Yamona diambu dia mpila yina ntangu yankaka, kansi kiaki kiakala kisika kia nsuka kia kusiala. Ye yafwana baka nzengolo mu luvuvamu.

Bosi, yayuvula: «Nki ngizabaka mu kifuta?»

«Nki uzolele?»

«Kaka 1 USD.»

Nando

DIANDANDI III

Ntangu mosi yayiyuvula ekuma nki ke yakala ye nzala ko, ekuma nki ke yayobilanga ko, ke yazengelanga ndevu ko, ke yavanganga mambu mame ma konso nsuka ko. Ki-ngoki kiame — diamonekana mu ntangu yina kaka: ke yakala diaka ye nitu ko, bosi nki yafwana kebanga?

Ka vena muntu wankaka wamonekanga ko. Kansi bawonso bakala kaka ye kinuna, ye ku nima ya konso mwela vakala kisalu ke basamunanga ko.

Kuna nima kisasa kiatuba. Voti ntoto. Nzila ke yina ye mfunu ko vava.

«Frega.»

Ye yavutula: «Lemvokela, kansi kana nitu yamana, nki mpila wafwana kebila nkumbu ya dikanda?»

Ndinga yavutula mu nsatu, ye kingolo: «Kana ke tulenda kukutula mu ndambu ko, ke tulenda kukutula mu kisika ko, uzolele vo tukatula kidimbu kimosi kaka tuena kiau? Bosi nki mpila tuzakuzaya?»

«Kiambote. Ntuba nki ndenda sala sambu na beno.»

«Twabaka nsangu vo mu bilumbu nsambwadi bia nza bilanda, bamvwama bankaka bazayakana kibeni bazafika vava.»

«Mu kutala?» yayuvula.

«Vava ke tusalanga Shareholding ko, ke Wall Street Eternity ko. Kaka OPA mosi-mosi, kansi diau ke diaku ko. Biziyanga kadi ntangu au yamana. Kansi tumfwene malongi maku bonso mfumu wa nzikulu. Ufwana tala ye samuna nki bantu batubanga ye bayindulanga mu kuma kiau kuna nima ya lufwa, ye mpila bakadilanga.»

«Nki umpanga sambu na kisalu kiaki?»

«Bonso konso ntangu: 1 USD.»

«Ve mbala yayi.»

«Bosi nki uzolele?»

«Butuka diaka nsukami, bonso ntete. Kansi mbala yayi ku Amerika kibeni. Ka mbebelo ko.»

«Ekuma nki?»

«Kuena kima kimosi kimfwene kuluta mawonso va ntoto.»

«Bakento?»

«Ve.»

«Bosi nki?»

«Nsunga ya mabulu ma nsi a nzila ntangu mbwela yitombukanga. Yina i nzo. Yina i kisika kiame.»

Nando

DIANDANDI IV

Banvana lisiti, ye kieleka yasimuka vo bamvwama bawonso bana bafwa kumosi. Nki mpila yafwana kubasamuna mosi-mosi? Diazola telama mu kati kia Fonds Monétaire International, bosi yalomba nswa wa kusoba: rapore mosi mu ntangu mosi.

Ye mu kuma kia mambu mame, ngizayantika ye Tonton Warren — wakala mfumu wa Gillette ame, yamfwene nzitusu yina.

Kuna nima ngizalanda ye bankaka. Kansi mambu ozawa ubu i ma kimpa, ye malonganga diambu dimosi kaka: beto ke tuena kima ko kaka nkutu ya ntangu fioti, ke ntangu yina ye kima mu kati ko.

• nzikulu ya Jeff Bezos → nzimbu, kimfumu, kimvwama kia nima, nsangu
• nzikulu ya Bill Gates → teknoloji, ntwadisu, lusadisu lwa bantu, ngangu
• nzikulu ya Elon Musk → nzitusu ya muntu mosi, mvundu, bandandi, Mars
• nzikulu ya Warren Buffett → kimvwama kia nkulu, ntoko, kinuna
• nzikulu ya Donald Trump → nsaka yawonso, bimvuka, mvundu wa nsangu

Tanga kiambote.

Nando

DIANDANDI V

Nzikulu ya Warren Buffett → kimvwama kia nkulu, ntoko, kinuna

Yavangama mu mwelo wazibama. Bavingilanga kaka bantu bakete — kadi, ye Berkshire, ke wakala kima kiankaka ko kaka nkutu ya babakala bakete basimba nzimbu zayingi, ye ke watwadisa kwandi kimvuka kia nteka ko kibeni, kana vo ke mu mpila ya lukufi ko.

Bina bafulukisa suku, bonso dikalanga, bakala bansoneki ba nsangu, bakundi ba kisalu bole, bakundi bole ba kieleka, makanda, ye nsoneki wandi wa luzingu luawonso — yina ke walala kwandi yandi ko. Bawonso bakubama baka virgule mosi ye kuyikitula nsangu, nsoniku, diambu mu kati kia diambu. Mpiaku, ka vena mosi mu bau wameka sonika nkanda ko.

Tonton Warren, bonso konso ntangu, wabaviokila bawonso va ntwala. Ye ntangu katubanga, bawanga — bonso owanga nkaka ukutikanga bana ba bana ye kubasamunina bibulu bia nsengo ya savane mu mambu ma fioti-fioti. Kansi savane andi yakala biro andi ku Nebraska, ye kakete kaka bazaya dio.

Muntu mosi, mu kutuba mu nsweki kukondwa nikuna bibelo, wayuvula nkundi andi kana diafwana kebila aksio yina voti kuyiteka — mvwa ya nitu kikondwa buka. Ye malongi ma nlongi makala konso ntangu mamosi: kana ke uzolele mona nzimbu zaku zikulumuka ntalu mu zandu ko, sialanga ku nzo, ye tula zo ku nsi a mbasi. Zizakulumuka ntalu kaka, kansi konso ntangu ozazaya nki isialanga.

Mu ntangu ya malongi ma nganga-Nzambi, nkanda mosi wafika — ola zakete kaka va ntwala — ye yandi wazola kuutanga kibeni:

Ke tuzakuvilakana ko. Ngeye wakala ye usialanga kidimbu kia luzingu luaeto, ye malongi maku mavanwa dedi kwa bana ba ntangu yampa. Kadi ngeye i, ye ozakala konso ntangu, bakala wa tuba: kana mvula inoka ku mbazi ye uzolele vukisa maza, kubotuka kwandi ko ye kisalulu kina ye mavumbu.

Kwenda kiambote, Tonton.

Nando

Watungwa kwa Gillette. Ngiena kaka mwana nkazi aku wa kwikizi, Tonton Warren.

DIANDANDI VI

Nzikulu ya Elon Musk — nzitusu ya muntu mosi, mvundu, bandandi, Mars

Yavingilanga bantu bayingi. Kansi yamona bamfumu bamonekanga bonso bavuvama — bonso vo Elon wakala madia ma mpasi mu kumana, madia ma bamvwama mavutukanga ku nwa. Nsukami ye nzimbu zayingi kibeni. Yina yakala nsangu ya kinuna.

Mu mambu matubwanga mu nsweki, mpova mosi kaka: mama andi — mannequin, nsadi wa kusukula nzo — ye mpila nzila ya luzingu yavana Mwana nkutu ya muntu wa mvwama kuluta va ntoto, kansi ke wakala kwandi ye nkento mosi wa ntangu yawonso wa kumsisila mawonso ko. Wa mpila zole, bonso kimvuka kiandi. Ndambu ngangu, ndambu mbebelo.

Bansoneki ba nsangu bakala kuna, kieleka. Mvundu wa nsangu ke usisanga kwandi ko nzikulu ilenda kokela bantu bayingi. Nkinsi yakala bonso konso ntangu — bakamera, nwangunu, nsunga ya mintuntu miasuluka.

Kansi nganga-Nzambi… nganga-Nzambi i yandi wakala nsobolo ya kieleka ya disolo.

Ntangu katuba mu kuma kia Elon, watuba: «Wakala nkundi wa kwikizi. Lumbu kimosi wansadisa soba pili ya Tesla ame ye wankatudila 2% mu ntalu. Mu kuma kia ntangu yina, yakituka nganga-Nzambi. Ye diau kiaki ngiena vava ye yandi unu.»

Ke twazaya ko kana twafwana seva, dila, voti bokila munganga wa ngindu. Kadi mu ntangu yina kibeni, Sam Altman wakota ngolo — meso mambwaki, ndinga yabukuka — wakilosa va sanduku ye wayamikina:

«Mwana wa mbwa ngeye. Wamfundila mu dolar miliare 130. Wabwa. Ye ke wampa kwandi ata kiese kia kukutangila nzengolo ya tribinale ko.»

Mu kati kia mintuntu mia nzikulu, mosi wamonekanga: ntuntu kimosi kaka kiatumwa kuna White House. Ka vena muntu wazaya ko nani wakitumisa. Voti bawonso bazaya ye bavanga bonso ke bazeye ko.

Twitter andi — yakituka X, yakituka diambu dia nsweki — yakala kidimbu kiandi. Yamsonika lumbu kabutuka ye lumbu kenda.

Nando

DIANDANDI VII

Nzikulu ya Jeff Bezos → nzimbu, kimfumu, kimvwama kia nima, nsangu

Ngituba mu luvuvamu luawonso vo yayi yakala nzikulu yangindudisa kuluta — ke mu kuma kia nzimbu ko, ke mu kuma kia kimfumu ko, ke mu kuma kia kimvwama kia nima ko, ke mu kuma kia nsangu ko — kansi kadi ntwadisu yakutakana mu muntu mosi ke yanswanga kwandi kima ko kuna nimero ya zole ya kimfumu, bakala dimosi wakala ye mbebelo za nzimbu ye za mpaku zamwangana mu nza yawonso ye wakengwa kwa bamfumu ba nsi ye wavibidilwa kaka mu kuma kia ntalu yanene ya bantu kasadisa mu bisalu biandi.

Kansi kukondwa nsemo kwaku kwamonekanga mpe mu kati kia mintalulu mia nzimbu — ke mia kieleka ko, ke miasonwa ko — bavananga mambu ye nimero kansi ke bavana kwandi minkanda mia kimbangi ko.

Ye bwabu, mu ndambu ya minkanda, ntinu ya fioti ya bansoneki yayantika kwenda ku kimpwanza, ye yatuba bakete ye ba kieleka i mbote kuluta bayingi ye ba ntantu.

Kansi bantu mu kati kia nzo a Nzambi ke batalanga ko, batubanga mu kuma kia nzikulu zankaka za bantu bankaka, ye kutu kwame kwawa kimvuka kia bakento batubanga: «Wawa? Nsoneki wa Italia mpe wafwa — yina wasonika AMERICA ye watubanga ndinga za nza yawonso, ndinga 225 zazayakana. Yina twazolanga bawonso kadi wavananga kukondwa lomba nzimbu mu kifuta.»

Kiambote, diau diansimisa. Yakala mosi mu nsungi za kuna nima ya lufwa bantu ke bazayanga kwandi ko mu ntangu yina kaka ye mu mbote ya lukufi. Nkento mosi kaka ufwana kukuvilakana ko — ye nkatu yiyantikanga.

Mu kuma kia Jeff, nganga-Nzambi watuba: «Beto bole twakala ye mbalanga. Yandi mu luzolo luandi, mono mpe.»

Nzietolo yambote.

Nando

DIANDANDI VIII

Nzikulu ya Donald Trump → nsaka yawonso, bimvuka, mvundu wa nsangu

Grizzly wa Amerika — bonso yambokilanga — wafwana, ata mu lufwa, sialanga va kati. Kiumbwa kiabutukila mu nsemo, kikondwa ngolo za kukatuka va lweka, ata ntangu kitambala kia teyatre kiabwa dedi.

Twazinga mvu mia kimpa. Wasansumuna Amerika kuluta ndilu zandi kibeni, wakitula insi makumatanu insi makumatanu ye mvwa nkama zole ye nsambwadi, kuna nima wavutuka. Diambu dia kimpa dia kukikanga — voti nzila ya luzingu kaka yafulumuna.

Kwakala nkapu wa Venezuela, ntangu Maduro wabwa mu diambu diamonekanga bonso sinema kuluta nsamu wa ntangu. Kuna nima luzolo lwa ntangu fioti lwa Groenland. Kuna nima Mbu ya India, bonso vo walandanga busole kiandi kibeni kia nsweki kina yandi kaka walenda tanga.

Konso ntangu wasabulanga ndilu ya nza fioti ku ntwala, ata ntangu ka vena muntu walomba dio ko.

Mu kati kia mintuntu mia nzikulu, mosi wamonekanga — ntuntu kimosi kaka. Ka nkumbu ya muntu wakitumisa ko. Voti ka vena muntu wazaya ko, voti bawonso bazaya ye basola kinuna.

Twitter andi, yakituka X, yakituka diambu dia nsweki, yakala kidimbu kiandi kia kieleka. Yamsonika lumbu kakota mu suku, ye diaka lumbu kenda.

Kwenda kiambote, Mfumu Prezida.

Nando

DIANDANDI IX

Nzikulu Ya Bill Gates → Teknoloji, Ntwadisu, Lusadisu Lwa Bantu, Ngangu

Bimvwama mu luzingu ke bitungwanga ko — bitambulwanga ye kuna nima bitwadisulwanga ye nsimbulu ya mbote. Bill wakala bwabu kibeni: ntangu yasadilwa kiambote, mpila ya kukala yikitukanga kifwani, nkadulu, kima ke olendi vilakana kwandi ko.

Ke ngizavilakana kwandi ko ntangu ya ntete yamona yandi ku mbazi ya kampusi. Ke yazaya ko nani wakala, wambumina mu kukondwa zaya, ye kadi yakala ndumba ye kingoki, yakubamanga kumbula. Kansi yandi — muntu wa meso ma ntama, wa ntima, wa mavangu ma mbote ye wa ngindu za nkeka — wantala ye watuba: «Mwana, futa mbiele zole, ke ngiena ye nzimbu ko.» Bosi, yabotula dolar makumole, ye ndumba yabaka foto.

Nki mwana wa mbwa — kaka mu zaya mvu miayingi kuna nima nani wakala.

Kota mu nzikulu andi kwambula bonso kota mu lukutakanu lwa dikanda, kansi mono ke yakala ndambu ya kimvwama kiandi ko, ye ke yakala kwandi ye nsatu ya kima kiau ko. Bantu bakwamanga tuba mu nsweki nani wakala, nki wakala, ye ku nima ya mpila andi ya luvuvamu ye ya nkadulu, vakala bakala dimosi wakala ye ntima wa kuvana walutila mambu mamonekanga.

Mu ntangu ya malongi, nganga-Nzambi watuba: «Mu kuma kiandi, twakitula Dibundu mu ordinatere, ye ubu masumu mazayisulwanga masonamanga mu nsweki ye matumwanga kibeni kwa Papa.» Nwangunu mosi wa wonga wamwangana mu kati kia bantu — tii kabakisa vo wasevanga: «Ke makwendanga ku Loma ko. Makwendanga kibeni ku CIA.»

Bansoneki ba nsangu bakala ye nzitusu ya kimpa. Bayingi basalanga sambu na yandi, ye bawonso bakwamanga lomba kinuna, kadi mu kati kia ntangu yina yatelama, sanduku ya mvumbi ya Bill yatubanga.

Kwenda kiambote, nkundi ame.

Nando

NY CITY — NSUKA YA DISOLO

Ku nsuka, mawonso mazibukanga bonso bwabu: ka mpungi ko, ka nkonko za moko ko, ka vena muntu ukutwalanga tii ku mwelo ko. Kaka ngeye, nkumbu aku yasonwa kisika kimosi, ye nzila mosi ya nzo ilembanga mana.

Zaya nki bantu batubanga ntangu ofwidi i nswa ka vena muntu ufwana kala wau ko. Ubebisanga ngindu ya kitoko ya nsuka. Ukumonisanga vo kieleka konso ntangu kifikanga ku nima ntangu ke kina diaka ye mfunu ko.

Yadiatila mu kati kia sanduku za mvumbi bonso nsadi wa nza ya bafwa, ye kisalu kia kusonika rapore ka vena muntu uzayitanga ko. Ye ntangu nzengolo mu kuma kiame yafika, ke yavingila ko: yasola vutuka bonso nkento. Wa ngolo kuluta, wa ngangu kuluta, wa mayindu kuluta. Bayambulanga nza yibabokila ba lebakana kaka mu mona nani ukwikilanga dio.

Kuna nima bayuvula kuna yazola butuka diaka. Ke yabayambula manisa ko: Amerika. Konso insi, konso mbanza. Yazola kaka ndanu mosi: vo mbala yayi ntwadulu yizatwadisulwa kwa bantu ba ngangu, ye vo mu ntambulu bazalomba sinia.

Bosi, ngizazaya vo yafika kieleka. Mu kisika ngizazinga, ye kuna ngizafwa diaka. Mu luvuvamu lumosi, nsevo mosi, tambi dimosi dia fioti bonso konso ntangu.

Nsuka.

Nando

NSANGU

«Twakala ye diambu dimosi kumosi — ye kuyindula ko mu kingoki vo diakala nzimbu. Beto bawonso twafwa, kansi bina kaka basamuna disolo ke bazavilakanwa ko.»