खिडक्या आणि बाल्कन्या

आदिम माणसांनी खांबांवर उभी घरे बांधायचे ठरवले, तेव्हा त्यांनी ते जंगली प्राण्यांपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी केले नव्हते, जसे नंतर एखाद्या कथाकाराने लोकांच्या गळी उतरवले.

दुसरे एक कारण होते.

स्त्रिया आधीपासूनच तिथे होत्या.

आणि उंची महत्त्व ठरवत असे.

खांबांवरचे घर जितके उंच, तितका मान मोठा.

अगदी आजच्यासारखेच.

गगनचुंबी इमारतींमध्ये तळमजल्यावर रखवालदार राहतात.

दुसरे रखवालदार सर्वांत वरच्या मजल्यावर राहतात.

इमारतीचे मालक असलेले.

पण सगळे पूर्ण झाले असे वाटत असतानाच, स्त्रियांनी लगेच एक नवी मागणी पुढे केली.

त्यांना दोन गोष्टी हव्या होत्या.

खिडक्या आणि बाल्कन्या.

पहिल्या, मैत्रिणींशी बोलण्यासाठी आणि टीकेची देवाणघेवाण करण्यासाठी.

दुसऱ्या, मैत्रिणींच्या नवऱ्यांशी बोलण्यासाठी आणि दिसण्यासाठी.

आजपेक्षा फारसे वेगळे नाही.

प्रकाशक म्हणजे खिडक्या.

दूरदर्शन म्हणजे बाल्कनी.

घर विकत घेण्याची वेळ आली, तेव्हा मजल्याची निवड तडजोडीपलीकडची ठरली.

आणि परिस्थितीमुळे लोकांना खालच्या मजल्यावर समाधान मानावे लागले, तेव्हा खरे कारण अनेकदा एखाद्या अधिक मोहक स्पष्टीकरणाने झाकले जाई.

उंचीची भीती.

अशा अवस्थांपैकी एक, ज्यातून प्रत्येकाने कसे तरी पैसे कमवले.

काहींनी औषधे विकली.

इतरांनी उपाय विकले.

पुढे संपत्तीने आपली मोजमापाची एकके बदलली.

बंगले.

जलतरण तलाव.

गोल्फ कोर्स.

खाजगी व्यायामशाळा.

पाहुण्यांची घरे.

हेलिपॅड.

आणि अर्थातच, अत्यावश्यक गार्सोनिएर.

विचारांची प्राचीन भट्टी.

कठीण क्षणांवर मात करायला मदत करणारे योग्य कर्मचारी जिथे नेहमीच मिळत, ती जागा.

आहाहाहाहा.

पण वास्तुशास्त्रातली ही सफर फक्त एक निमित्त आहे.

मी खरे तर मानवी आत्म्याच्या वास्तुरचनेबद्दल बोलत आहे.

विशेषतः कुटुंबाच्या आत उभारलेल्या त्याच्या रूपाबद्दल.

अशी जागा, जिथे सगळे काही परवानगीचे असायला हवे.

अशी जागा, जिथे कशाचेही आश्चर्य वाटू नये.

आणि तरीही पहिले टीकाकार अनेकदा मुलेच असतात.

आपण काय पाहत आहोत हे समजून घेण्यासाठी ती आपल्या मित्रांकडे दुसरे मत मागतात.

जणू म्हणत:

“आमचे त्यांच्यावर प्रेम आहे, पण खरे सांगायचे तर ते नक्की काय भानगड करत आहेत, याची आम्हाला अजिबात कल्पना नाही.”

हे खरे असू शकते?

हे शक्य आहे?

ते, सगळ्यांमधून नेमके तेच?

पण ते फक्त माझे वडील आहेत.

आणि माझ्याकडे ना बाल्कन्या, ना दूरदर्शन, म्हणून मी खिडकीतच उभा राहतो.

आणि कोणालाही अपेक्षित नसलेल्या गोष्टी लिहीत राहतो.

कारण, शेवटी, माझ्याकडे एवढेच सगळे आहे.