GILLETTE: NANDO, HI LE KAYA

Se ku ri mavhiki nkarhi wun’wana wa vutomi bya mina wu ri karhi wu tlhelela eka mina. A hi ri hi 1993, naswona hikwalaho ka ku tivisiwa ka sisiteme yo byeba leyi a yi ri ntshwa swinene hi nkarhi wolowo, mina na tatana wa mina hi hahele eWashington. A a tshama a ndzi vutisa loko ndzi tsakile, naswona a a n’wayitela. A ndzi nga n’wi voni hi ndlela yoleyo nkarhi na nkarhi, naswona sweswo a swi ndzi tsakisa — onge a a rindza nkarhi lowu faneleke ku ndzi byela nchumu wa nkoka.

Nhlikanhi wun’wana, endzhaku ka ntirho, a hi famba ehenhla ka buloho ra le ribuweni ra nambu. U khome voko ra mina, a ndzi koka ndzi tshinela kusuhi, a ku:
«Nando… hi le Amerika. Nando… hi le kaya.»

A a tsakile — mahlo ma tele, kwalomu ka ku khumbeka, kwalomu ka ku lunghekela ku rila. Kambe a ndzi ha ri ntsongo swinene ku twisisa leswi a a swi vula hakunene ku tlula marito.

Namuntlha, a ndzi swi koti ku swi rivala. Se ku ri kwalomu ka tin’hweti ta nkombo ntsundzuko lowu wu ri karhi wu tlhelela, wu rhendzeleka emiehleketweni ya mina. Ku hundzile malembe ya makume manharhu na nharhu, naswona yena se u ri ni lembe rin’we a fambile. Kambe xikombiso xa yena xi twala kahle naswona xi le rivaleni: u lava leswaku ndzi twisisa leswaku ndzi fanele ku lunghekela ku tlhela ndzi famba — ku tlhelela ekaya. Kaya leri ri nga ndzi amukelangiki malembe ya 61 lama hundzeke ntsena hikwalaho ka xihoxo xa ngwamula ya FedEx… kambe wolowo i ntsheketo wun’wana.

Laha eItaliya, ndzi titwa onge ndzi khomiwe endzeni ka bokisi ra mihandzu — ndzi pfaleriwe hi nchumu lowu nga si tshama wu va wa mina.

Ndzi ta fika kona njhani, a ndzi swi tivi. Mali ya mina ya 70 USD hi n’hweti i yona ntsena leyi ndzi nga na yona, naswona a ndzi hloti munhu hikwalaho ka mali. Ndzi hlota vavasati vo saseka ntsena — loko va tlharihile. A hi mukhuva wo biha, i ku navela. Xikweleti xa ku nkhensa eka loyi a nga lavi swinavetiso — wansati loyi a nga kona hambi loko a yime a ri yexe.

Naswona loko eku heteleleni ndzi nghena eka kamara yin’wana ya le kwala, ndzi ta va ndzi ri ni mapelepele manharhu ya le Calabria exikhwameni. Ndzi ta titivisa hi ku vula:
«Lowu i ndzilo — nchumu ntsena lowu hi hlayisaka hi hanya ni lowu hi sivelaka ku vabya. Wu sungula enon’wini wu hela emarhakwini. Ntsena mi nga tshuki mi pfumelela valala va swi tiva.»