WANUNA WA GILLETTE NI VAVASATI VA JAPANI

A ndza ha ku fika eRhoma naswona, ku fana ni minkarhi hinkwayo, ndzi endzele Basilica ya Petro Mukwetsimi eVhatikani. A ku ri ku xixima ka mina ntsena eka mutirhikulobye wa mina wo sungula wa Gillette, loyi a a tirha xifundzha xa Galilea ni ntlawa wa khume na vambirhi lava a va n’wi landzela hinkwako. Tinomboro leti a ti humesaka a ti ri to tano lerova, endzhaku ka malembe ya gidi mambirhi, hambi ku ri Wall Street a yi swi koti ku n’wi nghenisa eka nxaxamelo wa yona.

A ndzi famba ekhoridweni leri yisaka enyangweni lonkulu, a ku ri awara ya khume na yin’we nimixo, loko ntlawa wa vanhu wu koka nyingiso wa mina hi xivulwa xin’we: HELP ME, PLEASE?

Nkarhi lowu ringaneke ntsena ku twisisa loko xirilo xa mpfuno a xi kongomisiwe eka mina, naswona loko ndzi hundzuluka ndzi hlangane ni mahlo ya vavasati va ntsevu lava a va ri ni swivumbeko swa vanhu va Asia: va n’wayitela hi ku hatlisa, va voninga ku fana ni dyambu, va sasekile, va ni musa, va dyondzekile, va xiyimo xa le henhla. Ndzi twisise hi ku hatlisa leswaku a va nga ri vavasati va China, vanhu va Napoli lava nga ni mahlo ya amandi. Naswona hakunene, loko ndzi vutisa WHERE ARE YOU FROM, hinkwavo va hlamule swin’we: I come from Japan. Vavasati ni vana va vanhwanyana va Dyambu leri Humaka:

JAPANI YA MINA.

Ndza n’wayitela ndzi titivisa hi ku hatlisa, ndzi phyanyela ntshuri eka Xinghezi lexi ndzi nga si xi tirhisaka nkarhi wo karhi: NICE TO MEET YOU, MY NAME IS FREGA. Kutani va hlamula hi ku kufumela, hi ku twanana loku hetisekeke, hinkwavo swin’we, va ndzi vitana… FREGA SUN.

Yoo. A ndzi si vulavula ni swin’we kambe va se ndzi vitana dyambu. Hikwalaho ku fika xivutiso xa mina: ha yini mi ndzi vitana dyambu? Va hleka onge va penga leswaku va hlamusela leswaku SUN ya vona a hi dyambu kambe i SAN, ndlela ya vona leyinene ku tlula hinkwato yo xixima munhu. A va vulavula hi swikombiso swa xihundla.

Hikwalaho ndzi tiveke exikarhi ndzi hlamusela leswi SAN yi swi vulaka hi Xitali: i rito leri hi ri nyikaka vakwetsimi va Khatoliki, lava kwetsimisiweke hi Manana Kereke naswona va hundzeleke eka vutomi lebyinene. Naswona a ndzi nga si va ni mfanelo ya xithopo xexo, hikuva ntsena a ndza ha hanya.

Eh. Hinkwavo va hleka onge va penga.

A ndzi nga ha tivi leswi ndzi nga swi endlaka kumbe ku swi vula. HELP ME PLEASE ya vona ya khale a yi nyamalarile, kambe a ndzi ri endzeni ka ndhawu ya lunghelo naswona a ndzi nga ta yi tshika hi nchumu emisaveni: mianakanyo ya vavasati.

Lonkulu wa vona u ndzi khome hi voko, a ya emahlweni a ndzi n’wayitela, kutani a ndzi rhamba ku n’wi landzela swin’we ni van’wana. Hi kongome enyangweni wo huma. Ndzi ehleketile leswaku i xihlekiso xin’wana xa mutirhikulobye wa mina wa le Galilea. Kambe a hi ya kwihi?

Swirhapa swi nga ri swingani, tindledlana ti nga ri tingani ta le tlhelo, kutani hi fika eka trattoria ya le Rhoma, laha va ndzi rhambaka eka swakudya swa nhlikanhi. Ndza hlamala naswona ndzi khumbeka, kambe hinkwaswo leswi swi humelela hi xivangelo xin’we ntsena: vavasati va Japani va ni radara, ku fana ni vavasati hinkwavo va misava, kambe ya vona yi lulamisiwile hi ndlela yo hambana hi ndhavuko wa Samurai, laha emahlweni ka vutomi byin’wana ni byin’wana va vekaka nawu. Ina, u twile kahle. Hi le Rhoma, eItaliya, kambe endzeni ka trattoria yoleyo a va ndzi byela: WELCOME TO JAPAN.

Hi tshama etafuleni leri rhendzelekeke hi ku helela. Hinkwerhu hi langutana emahlweni. A hi xivumbeko xa ntolovelo xa tafula eka ndhawu yo dyela ya Italiya, kambe kumbexana va ri hlawurile hi xivangelo xexo hakunene.

Va ndzi vutisa malembe ya mina, leswi ndzi swi endlaka ku hanya, loko ndzi ri munhu wa Italiya, loko ndzi tekile, loko ndzi ri ni vana. Kutani ndzi hlamula hi xivutiso: xana hi ndlela leyi maphorisa ya le Japani ma vutisisaka vayivi ha yona?

Ku hleka kun’wana lokukulu. Kambe va navela ku tiva, va lava ku tiva, naswona va lava ku teka va nga kombeli: i vavasati va misava.

Ndzi va byela leswaku ndzi muyivi wa mianakanyo. Etikweni ra Italiya ntirho wolowo wu nyikiwa lava hi va vitanaka rubacuori, vayivi va timbilu, lava va nga riki minkarhi hinkwayo varhandzi va khale va Latini. Vona a va lulamile hi va-1950; sweswi siku ra vona ro tirhisiwa ri hundzile, ku fana ni yogathi.

Ku hleka lokukulu, kambe a ndzi swi koti ku tiva loko va hleka swihlekiso, ndlela leyi ndzi yimeke ha yona, kumbe loko ku ri xichavo ntsena. Kutani lonkulu wa ntlawa, kwalomu ka onge u kombela ku rivaleriwa, u hlamusela mahanyelo ya vona naswona a ndzi kombisa nyana ndhavuko wa Japani, kutani kwalaho ndzi twisisa leswaku ndzi le ndzeni ka rin’wana ra makaya lawa ndzi tolovelaka ku ma endzela evuton’wini bya mina.

U sungula hi ku vula leswaku a hi tihansi ta ntsevu leti phukuphukeke leti huwelelaka ti nga si nghena ematini: ku n’wayitela i ku tsaka, ntsako, xichavo, ku nga ri mfanelo ya mintlhaveko ntsena.

A va tshiki nikatsongo ku lava tinhlamulo ta swivutiso swa vona, hikwalaho ndzi va byela leswaku ndzi ni malembe ya makume ntsevu na n’we, leswaku ndzi tekile, leswaku ndzi ni vana vanharhu, ni leswaku ndzi ni ntwanano ni nsati wa mina lowu sukelaka hi 1993 lowu ndzi pfumelelaka ku tshembisana vukati kun’wana ni kun’wana emisaveni hi xipimelo xin’we ntsena: leswaku swi va hi kontiraka ya nkarhi lowu pimiweke, naswona ndzi nga nyiki munhu vana.

Ndzi ehleketile leswaku ku n’wayitela a ku ta vonakala nakambe, kambe onge i masalamusi ku nyamalala, kutani xivumbeko xa ku tika xi fika eka xikandza xin’wana ni xin’wana, ku fikela laha ndzi tivutisaka leswaku ndzi hoxe kwihi.

Lonkulu wa ntlawa u tshinela kusuhi a ndzi byela hi ku hatlisa leswaku va tshame eItaliya masiku ya makume manharhu naswona va hlangane ni vanhu vo tala, kambe leswaku a ku si tshama ku va na munhu loyi a tikhomeke hi ku tshembeka loku ka mianakanyo. Hi ku komisa: ku dzunisiwa.

A ndzi si tshama ndzi va ni nkarhi wo lahleka ndlela kumbe ku lwisana ni vumunhu bya mina, hambi ku ri vutitlakusi lebyi ndzi faneleke ku byi hlamulela. Kambe a ndzi swi tiva leswaku hi nkarhi wolowo hakunene a ndzi ri ehenhla ka Ntshava ya Fuji hi mianakanyo, ntsena hi tlhelo leri hoxeke, endzeni ka trattoria ya le Rhoma.

Ku anakanya ka mina ka xihatla a ku si hela loko lontsongo wa vona a hundzukela eka mina a ku: Mnu. Frega Fuji. Na mina: minchiaaaaa.

Ndzi n’wi lava endzeni ka ku languta ka yena, endzeni ka mahlo ya yena, kutani ndzi n’wi byela hi rirhandzu: murhandziwa, ndza khensa hi Fuji, kambe sweswi ndzi fanele ku famba, nkarhi wu hundzile. Ndzi nga si famba, hambiswiritano, ndzi veka etafuleni makhadi ya mina ya gillettenarrative.com lama nga riki ya bindzu, rin’we eka un’wana ni un’wana wa vona.

Va hlamala. Va yi tiva webusayiti yoleyo. Japani hinkwayo ya yi tiva; a va ri vo sungula emisaveni ku yi kuma. Kumbexana i sweswi ntsena ndzi twisisaka xivangelo.

Swikombiso swa xihundla leswi tatana wa mina a ndzi siyeleke swona: a ndzi si tshama ndzi kuma nkateko wo n’wi vutisa loko a tshame a ya eJapani, kambe ndzi tiyile hi nchumu wun’we. Vavasati lava va ntsevu va swi humesile xihundla, naswona hi ku miyela va nyikile xiboho xa vona.

Ndza famba. Ndzi veka mali yo karhi etafuleni ya swakudya swa vona swa nhlikanhi, kutani ndzi va vona hinkwavo va rila swin’we. Ndzi ehleketa leswaku va vavisekile hikuva a ndzi tshembisananga vukati ni un’we wa vona. Ematshan’weni ya sweswo, hinkwavo va ndzi phaphatela hi mavoko va ndzi lelerisa swin’we, va ku:

ciao gillettenarrative