GILLETTE दवाखाना

(त्यातून गेलेल्यांच्या नजरेतून)

“दवाखाना रुग्णांवर उपचार करतो. काळजी घेणारा समुदाय माणसांना आधार देतो.”

I. दवाखाना

मला आठवते, माझी आई सांगायची की 1960 च्या दशकात, ती मला जन्म देणार होती तेव्हा, दवाखाने थोडेच होते आणि रुग्णालय आजारी लोकांसाठी होते; म्हणून तिने हे करण्यासाठी शक्य तितकी चांगली जागा निवडली: तिचे स्वतःचे घर, तिचा स्वतःचा बिछाना.

माझा जन्म होताच तिथे एक स्त्री होती, जिला ते सुईण म्हणत, आणि तिने माझ्या आईला सांगितले की मी चांगला निपजलो आहे — आणि आईला मी नको असेन, तर ती मला आपल्या घरी घेऊन जाईल.

माझ्या आईने एका नजरेनेच तिच्यावर घाव घातला. पण कदाचित सुईणीला ठाऊक नव्हते की मी कधीच एकाच स्त्रीचा होणार नव्हतो, तर मला भेटणाऱ्या सर्व स्त्रियांचा होणार होतो; आणि वीस वर्षांनी मी तिच्या घरी गेलो. मी शब्दाचा पक्का माणूस आहे. तिची निराशा मी करू शकत नव्हतो.

ही सुरुवात साहित्यिक उपरोध नाही, विनोदही नाही. तिचा अर्थ एकच आहे: दवाखाना, एक जागा म्हणून, नवा आहे. तो आपल्याकडे इजिप्शियनांकडून आलेला नाही, अ‍ॅसिरियन किंवा बॅबिलोनियनांकडूनही नाही. तो केवळ अशा आरोग्यव्यवस्थेचे उत्पादन आहे, जिने विकारांचा व्यापार केला आणि आपल्या औषधांचा ब्रँड केला.

त्याने कधीच रुग्णालयांची जागा घेण्याचा प्रयत्न केला नाही, ती एक संस्था म्हणून कायम आहेत; तरीही त्याने रुग्णाला नेहमी असे भासवले की पैसे मोजले तर त्याला अधिक मिळू शकते — सर्वोत्तम.

काही जागा एखादे कार्य पार पाडतात. इतर एक शक्यता बनतात.

तो दिवस होता, जेव्हा माझ्या शहरात दवाखान्याचे उद्घाटन झाले: त्याच्या प्रकारातला पहिला, जो पूर्ण यादी देऊ शकत होता, सगळे वैद्यकशास्त्र व्यापू शकत होता, किमान प्राथमिक तरी — सामान्य माणसांचे वैद्यकशास्त्र, म्हणायचे तर.

तीन मुख्य डॉक्टरांची नेमणूक झाली, ज्यांनी वैद्यकीय रचना उभारायची होती. डॉक्टरांची भरती करण्यासाठी मुलाखती घेतल्यानंतर, निवड कशी करायची याबद्दल आपली मते मांडण्यासाठी ते एका खोलीत बंद झाले.

पुढे जे सांगतो ते सत्य म्हणून नव्हे, तर नुआर कथा म्हणून सांगतो — इटालियन आरोग्यव्यवस्थेतून नुकत्याच निवृत्त झालेल्या डॉक्टर मित्रांच्या एका गटाने मला सांगितलेली; ते आम्हा विक्रीतल्या लोकांना हसवण्यासाठी आणि त्यांच्याकडेही त्यांच्या कहाण्या आहेत हे कळवण्यासाठी ती सांगायचे.

एक कहाणी, जिला मी वैयक्तिकरीत्या अंगणातली गोष्ट मानतो, अशा कडू विनोदांपैकी एक जे डॉक्टर स्वतः इतर डॉक्टरांबद्दल बोलण्यासाठी वापरायचे — एक विचित्र आणि वेगळीच जमात, जिच्याकडे मी आता माझ्या मांजरीची काळजीसुद्धा सोपवणार नाही.

मी ती निकाल म्हणून नव्हे, तर सामान्य माणसांनी आपली न वाटणाऱ्या वैद्यकशास्त्राविरुद्ध आधीच किती अविश्वास साठवून ठेवला होता, याचे चित्र म्हणून नोंदवतो.

ती अशी सांगितली जायची. तिघांतील सर्वांत ज्येष्ठ — जुन्या राजवटीतही काम केलेला माणूस — म्हणाला की नवे डॉक्टर कसे निवडायचे ते तो समजावेल, ज्याला तो तीन क्रमांकाचे तत्त्व म्हणत असे.

तुम्हाला खूप काही समजणारा डॉक्टर सापडला, तर त्याला सामान्य वैद्यकीय सेवेत पाठवा: तिथे, अनुभवाने, तो बहुतेक प्रश्नांची उत्तरे स्वतःच देईल.

मधल्या दर्जाचे सापडले, सक्षम पण चमकदार नसलेले, तर त्यांना शस्त्रक्रिया कक्षांत ठेवा: तसे केल्याने, ते उघडतील तेव्हा त्यांना जे सापडेल ते दिसेल आणि ते नीट करायला ते शिकतील.

आणि ज्यांना थोडे समजते, किंवा जे पक्षांच्या आणि भरतीयाद्यांच्या शिफारशीने येतात, त्यांना अशी कामे द्या जिथे — तो क्रूर विनोद असा होता — त्यांच्या जागी जवळजवळ सगळे काम निसर्गच करतो.

अर्थात, ती अंगणातली आवृत्ती होती. आणि प्रत्येक अंगणातल्या गोष्टीप्रमाणे, ती डॉक्टरांबद्दल कमी आणि ती सांगणाऱ्यांबद्दल अधिक सांगते: त्यांच्याकडे किती थोडा विश्वास उरला होता, याबद्दल.

आणि अशा रीतीने दवाखाना जन्माला आला. त्याचा खरा अनुभव रुग्णांनी घडवला; आणि त्याबद्दल फक्त जिवंतच बोलले — जे भाग्यवान ठरले ते, दुर्दैवाने स्पर्शिलेले नव्हेत. आणि जेव्हा सगळे वाईटाकडे वळले, तेव्हा उत्तरेचा दवाखाना — कोणत्याही राष्ट्राचा — चांगल्या भागाचे प्रतीक ठरला: कारण उत्तर नेहमीच संपत्ती आणि उद्योगाची आठवण करून देते, आणि तिथे उपचारांसाठी पैसे मोजले की ते अधिक चांगले असल्याचा भास होतो.

मग गुन्हेगारी वेड्यांची इस्पितळे बंद झाली, आणि मानसोपचार दवाखाने जन्माला आले — नंतर मज्जासंस्थेच्या विकारांकडे वळवलेले. आता फक्त प्रमाणित वेड्यांवरच नव्हे, तर इतर विकारांवरही उपचार होऊ लागले.

II. उपसंहार

दवाखाना ही एक इमारत असते. काळजीचा समुदाय त्याहून काहीतरी अधिक असतो.

III. लेखकाचे पान

हे लेखन कोणाच्या सांगण्यावरून केलेले नाही.

ते विकले गेलेले नाही.

ते व्यापारी हेतूने केलेले नाही.

पुनर्वसनाचे, मानवी प्रतिष्ठेचे आणि माणसांमधील नात्याचे मोल यांची साक्ष देण्यासाठी ते लिहिले गेले.

मागितलेले एकमेव शुल्क म्हणजे एक प्रतीकात्मक डॉलर — कामाचा मोबदला म्हणून नव्हे, तर काळजी, आशा आणि जबाबदारीच्या संस्कृतीप्रति असलेल्या सामायिक बांधिलकीची साक्ष म्हणून.