GILLETTE मागे काय ठेवून जाते

(पुन्हा निघणाऱ्यांच्या नजरेतून)

“दवाखाना रुग्णांवर उपचार करतो. काळजी घेणारा समुदाय माणसांना आधार देतो.”

I. काय उरते

मी मनोरंजन कक्षात होतो, दुपारच्या विश्रांतीसाठी, सिगारेटसाठी, गप्पांसाठी रुग्णांना खुला असलेला — आणि आम्हा सोबत्यांनाही, आमच्या आजारी माणसांना घरी परत न्यायची वाट पाहणाऱ्यांना.

मी अस्वस्थ नव्हतो, पण सावध होतो: आजारात माणूस कसा नाजूक होतो याबद्दल, अनेकदा अपंग करणारा आणि सुटका नसलेला आजार, जो कोणाचेही वय पाहत नाही.

तिथे पाच पुरुष आणि एक स्त्री होते, सगळे व्हीलचेअरमध्ये बसलेले. त्यांनी माझ्याकडे वळून विचारायला सुरुवात केली की माझे वय किती, मी काय काम करतो, कशाशी संबंधित आहे, माझा ध्यास कोणता; आणि शेवटी राजकारण आणि धर्माच्या काही प्रश्नांबद्दल आणि काही सार्वजनिक व्यक्तींबद्दल मला काय वाटते, हे त्यांना जाणून घ्यायचे होते.

त्यांचे डोळे विझलेले होते, फक्त प्रकाश मालवण्याची वाट पाहणाऱ्याचे डोळे. आणि त्याऐवजी मी, तो प्रकाश, मी पुन्हा पेटवला.

माणसांसोबत असण्याची माझी ही पद्धत आहे: त्यांना हसवणे. मी अभिनेता नाही, दवाखान्याचा विदूषकही नाही — फक्त अनेकांसारखा एक माणूस, पण भाकरीइतका सामान्य नव्हे.

मग त्यांनी माझ्याकडे एक गोष्ट मागितली. आणि इथे मला वाचकाशी प्रामाणिक राहावे लागेल: मी सांगितलेली गोष्ट सभ्य विनोद नव्हती, आणि दुसऱ्या कोणत्याही ठिकाणी मी ती सांगितली नसती. पण तिथे, त्या खोलीत, आयुष्याने त्यांच्याकडून जे हिरावले त्यावर हसण्याची परवानगी देणे त्यांच्याच हाती होते, स्वतःलाच. आणि त्यांनी ती माझ्याकडे मागितली. म्हणून ती जशी होती तशी मी नोंदवतो, कारण ती पूर्णपणे स्वच्छ करणे म्हणजे त्यांचा विश्वासघात करणे ठरेल.

मी तुम्हाला सांगतो — मी म्हणालो — व्हीलचेअरमधल्या एका माणसाबद्दल, हात नसलेल्या आणि पाय नसलेल्या, ज्याने एके दिवशी डेटिंग साइटवरच्या एका जाहिरातीला उत्तर दिले.

आणि कोणी हसले नाही, तर मी पुढे म्हणालो, तो माझा दोष नाही: त्याचा अर्थ एवढाच की आजचा दिवस त्याचा नाही.

एक खूप श्रीमंत स्त्री, वयाने बरीच पुढे गेलेली — सुमारे ऐंशी वर्षांची — आपल्या पंचेचाळीस वर्षांच्या भाचीच्या मदतीने नवरा शोधत होती. पण आयुष्याने तिला जे काही शिकवले होते त्यानंतर, तिला कसा पुरुष हवा आहे याबद्दल तिच्या कल्पना स्पष्ट होत्या: जो कधीच हात उगारणार नाही, जो घरीच राहील, आणि — असे म्हणूया — उदार मापाचा पुरुष.

दारावर टकटक झाली. तिच्यासमोर हा व्हीलचेअरमधला माणूस होता, हात नसलेला आणि पाय नसलेला, पण तरुण आणि देखणा, जाहिरातीसाठी अर्ज करायला आलेला.

तिने त्याची मुलाखत घेतली.

तिला असा पुरुष हवा होता जो कधीच हात उगारणार नाही: आणि त्याला हातच नव्हते. त्याच्या बाजूने पहिला गुण.

तिला तो घरगुती, शांत हवा होता: आणि तो पाय नसलेला, आपल्या खुर्चीत होता. त्याच्या बाजूने दुसरा गुण.

आणि शेवटी तिने त्याला सांगितले की तिला तो भरपूर संपन्न हवा आहे. आणि त्याने पूर्ण गांभीर्याने उत्तर दिले: “बाई… मग मी दारावर कशाने टकटक केली असे तुम्हाला वाटते?”

त्या क्षणी पाचही पुरुष खो खो हसू लागले, आणि थांबू शकले नाहीत. पण ती स्त्री गंभीर राहिली, निर्विकार. आणि माझे सगळे लक्ष तिच्याकडे गेले.

तिच्यासाठी माझ्याकडे दुसरी आवृत्ती नव्हती, मी काहीच तयार केले नव्हते. पण मला अचानक एक स्फूर्ती सुचली: मी तिला सांगितले की तिची इच्छा असेल, तर मी तिला त्या उमेदवाराचा फोन नंबर देईन. तिचे डोळे उजळले, ती हसली, आणि म्हणाली: हो, हो.

मी तिच्याकडून एक हसू जिंकले होते. मी माझे ध्येय गाठले होते. त्या क्षणातून एवढेच उरले — आणि ते पुरेसे होते.

मी केंद्रातून निघालो तेव्हा सगळ्यांनी विचारले की मी परत कधी येणार, आणि माझ्याकडे आणखी गोष्टी आहेत का.

II. उपसंहार

लोकांना वाटते की जे उरते ते म्हणजे वैद्यकीय फाइल, एक्स-रे, घरी चालू ठेवायची उपचारपद्धती, किंवा घाईघाईत कागदाच्या तुकड्यावर खरडलेला फोन नंबर.

ते चुकतात.

एखादी व्यक्ती केंद्रातून निघते, तेव्हा तिच्यावर उपचार करण्यासाठी जे वापरले गेले त्यातले जवळजवळ काहीच ती सोबत नेत नाही.

ती माणसे सोबत नेते.

ती आवाज सोबत नेते.

सवयी.

कॉरिडॉर.

वेळापत्रके.

आठवडे, किंवा महिने, ज्या चेहऱ्यांनी त्यांच्या आयुष्याचा काळ आखला ते चेहरे.

वैद्यकशास्त्र अभिलेखागारात राहते.

आठवण दुसरी वाट धरते.

आणि त्या आठवणीबद्दलच मला बोलायचे आहे.

III. लेखकाचे पान

हे लेखन कोणाच्या सांगण्यावरून केलेले नाही.

ते विकले गेलेले नाही.

ते व्यापारी हेतूने केलेले नाही.

पुनर्वसनाचे, मानवी प्रतिष्ठेचे आणि माणसांमधील नात्याचे मोल यांची साक्ष देण्यासाठी ते लिहिले गेले.

मागितलेले एकमेव शुल्क म्हणजे एक प्रतीकात्मक डॉलर — कामाचा मोबदला म्हणून नव्हे, तर काळजी, आशा आणि जबाबदारीच्या संस्कृतीप्रति असलेल्या सामायिक बांधिलकीची साक्ष म्हणून.