Ntiyiso wo tala hi nkarhi wun’we

NTIYISO WO TALA HI NKARHI WUN'WE

Vupengo tanihi Ku Tlurisa, Vupengo tanihi Vonelo

Va ndzi vitanile mupengo. Ku tlula kan'we. Minkarhi yin'wana hikuva a ndzi ehleketa ngopfu. Minkarhi yin'wana hikuva a ndzi twa ngopfu. Naswona minkarhi yin'wana hikuva ntsena a ndzi vona swilo hi tlhelo rin'wana. Hi ku famba ka nkarhi ndzi swi xiyile leswaku vupengo hakanyingi i vito leri hi ri nyikaka leswi hi nga swi kotiki ku swi hlela. Hi xona xitirhisiwa lexi tempele a yi xi tirhisa. Nyika xiyenge. Kuma vito. Hundzula wanuna xifaniso lexitsongo xa leswi a wu swi tiva. Rito ra cinca hi lembe-xidzana. Ntirho wa kona a wu cinci. Hambiswiritano ku na vupengo lebyi velekiwaka hi ku twa lokukulu ngopfu. Hi ku vutisa lokukulu ngopfu. Hi ku tsandzeka ku amukela mahlelo lama nga riki na vuenti. Vupengo i kamara laha miehleketo yi tsutsumaka yi tlula ririmi. Laha mintlhaveko yi fikaka hinkwayo hi nkarhi wun'we. Laha mbilu yi nga kotiki ku pfala tinyangwa ta yona. Un'wana ni un'wana la hundzaka eka rona a nge tshuki a huma a nga cincanga. Hikuva u vone nchumu. Naswona leswi voniweke a swi nge tlheleriwi swi nga voniwi. Vo tala va pfumela leswaku vupengo hi byona lebyi lwisanaka ni vutlhari. A ndzi tiyisisekanga. Minkarhi yin'wana i maxaka ya le kusuhi. Minkarhi yin'wana vupengo i vutlhari lebyi fikeke endzilakanweni wa byona wo hetelela. Ndhawu leyi byi nga ha koti ku khomiwa eka yona. Laha byi vonaka ku hlanganisiwa loko tala. Tinhlamuselo to tala. Ntiyiso wo tala hi nkarhi wun'we.

Naswona loko swi endleka, ririmi a ri ha ringani. Ku sala ntsena xikombiso xa voko—kumbe ku miyela—tanihi muhundzuluxeri la nga hetisekangiki. Hi xona xiphemu xin'we xa kamara. Loko ri voniwa hi le handle, i ku tlurisa. Loko ri voniwa hi le ndzeni, i nchumu xin'wana hi ku helela. Ku na ndhawu leyi vanhu vatsongo va yi tivaka. Yi le xikarhi ka ku pfilunganyeka ni ku vonakala. Exikarhi ka xilondza ni ku twisisa. Exikarhi ka ku wa ni ku velekiwa nakambe. Ndzi yi vitana vupengo lebyi vonaka. Kwalaho, ku hlanganisiwa ka swilo ka vonaka. Swifihla-nghohe swa wa. Swintsongo swi sungula ku vulavula. Swa tika ku swi hlamusela. Lava va nga tshamaka va byi tokota va byi teka byi ri ku pfilunganyeka. Entiyisweni, i leswi lwisanaka na swona. I ku vonakala ko tala ngopfu. Ntiyiso wo tala swinene lowu voniwaka hi nkarhi wun'we. Lava hanyaka evupengweni lebyi vonaka a va lahlekanga. Ntsena va famba va tsemakanya tindhawu leti van'wana va nga si ti fikaka. Kan'we hi endzerile mukhuxi la a nga hakeli hi nkarhi. Ku nonoka ka yena a ku n'wi tlherisela minkarhi hinkwayo enxaxamelweni wa lava nga hakelangiki. Hambi ku ri mufambisi wa swikweleti u nghenerile. A a huma eMilan. La kambelaka swinene. La landzelelaka mongo swinene. La nga na mintlhaveko yo tala. Kambe mukhuxi a a nga lavi ku yingisa. Nkarhi wu hundzile. Siku rin'wana ndzi tlhele ndzi hlangana na yena. Ndzi te:

“Ndza ku bumabumela. Vito ra wena a ri ha ri kona enxaxamelweni wa lava nga hakelangiki. Eku heteleleni u ve kukota van'wana hinkwavo.” U ndzi langutile. A n'wayitela. Kutani a hlamula: “Munghana wa mina lonene, tlhela u languta. Loko u nga ndzi vonanga, a swi vuli leswaku a ndzi kona.” Hi nkarhi wolowo ndzi twisisile nchumu. Vupengo lebyi vonaka a hi ku vona leswi nga riki kona. I ku vona leswi nga kona loko van'wana hinkwavo va languta kwin'wana. Ku tlurisa ni vonelo a hi makamara mambirhi. I kamara rin'we, naswona nyangwa leyi u tirhisaka yona hi yona yi hlawulaka vito leri u ri nyikaka. Lava va byi vitanaka vupengo va yimile ehandle. A va hlamuseli kamara. Va sirhelela xivumbeko. Naswona xivumbeko a xi tshamanga xi rivalela munhu hi ku hanya ehandle ka xona. Ferdinando

© Ferdinando Frega. Timfanelo hinkwato ti sirhelelekile. Yi tsarisiwile hi ku ololoka naswona yi sirhelelekile ehansi ka Nawu wa Kopiraiti wa United States.