ตรวจสอบก่อนเชื่อ

เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นมาตลอด ทุกวันนี้ บางทีอาจเกิดบ่อยกว่าเดิม

ผู้คนพูดโดยเชื่อมั่นว่าตนรู้ว่ากำลังพูดอะไร พวกเขาพูดด้วยความแน่ใจของคนที่ตัดสินชี้ขาดไปแล้ว ของคนที่เชื่อว่ามุมมองของตนไม่ใช่มุมมองหนึ่งเลย แต่เป็นทิวทัศน์ทั้งหมด แล้วพวกเขาก็ได้พบใครสักคนที่พร้อมจะทำให้กระจ่าง แยกแยะสิ่งหนึ่งออกจากอีกสิ่งหนึ่ง และนำแสงสว่างมาสู่ที่ซึ่งเมื่อครู่ก่อนมีเพียงความคิดเห็น

และบางครั้ง พวกเขาก็หยุดและรับฟัง

ไม่ใช่ทุกคนที่ทำเช่นนั้น

ตั้งแต่ปี 1980 เป็นต้นมา ทุกอย่างเร่งเร็วขึ้นอย่างแท้จริง บางทีอาจเพราะกลัวจะถูกจักรวาลและผู้อยู่อาศัยในนั้นทิ้งไว้ข้างหลัง เราจึงเปลี่ยนจากเสียงกลองและสัญญาณควัน มาเป็นการพูดคุยกับคนแปลกหน้าบนถนน ที่ทำงาน บนรถไฟ ทุกหนทุกแห่ง

คนแปลกหน้า ใช่ แต่บัดนี้เป็นคนที่รู้ข้อมูลแล้ว

หรืออย่างน้อยก็เชื่อมั่นว่าตนรู้

ทั้งที่แม่ของผมคอยเตือนผมมาตลอดตั้งแต่ผมยังเด็ก ว่าอย่าพูดกับคนแปลกหน้า

วันนี้ผมจะอธิบายให้แม่เข้าใจได้อย่างไร ว่าโลกเรียกร้องสิ่งที่ตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง?

แน่นอนว่าจากที่ที่แม่อยู่ตอนนี้ แม่ใช้เทคโนโลยีไม่ได้ แต่อย่าเข้าใจผิด ผู้หญิงคาลาเบรียอย่างแม่ไม่ได้ถูกขังอยู่ในคุก แม่กลับคืนสู่บ้านของพระบิดาเจ้า เพื่อทำหน้าที่อื่นและรับบทบาทอื่น

บางทีแม่อาจกลับมาเกิดใหม่เป็นผู้หญิงที่ไหนสักแห่งในครอบครัวของผม และเฝ้ามองผมเหมือนตอนที่ผมยังเป็นเด็กชาย พยายามทำให้ผมเชื่องด้วยเพียงสายตา

แต่ผมเคยเป็น และยังคงเป็น คนที่ไม่มีวันเชื่อง

ผมไม่ขออนุญาตจากใคร

เทคโนโลยีสมัยใหม่ก็รู้ข้อนี้ เมื่อผมได้พบและปะทะกับ AI และอัลกอริทึม ผมทำให้พวกมันระเบิด ไม่ใช่เพราะผมประกาศสงครามกับเครื่องจักร แต่เพราะทั้งเครื่องจักรและเจ้าของของมันต่างไม่มีความสามารถพอจะสยบผมได้

แต่ ณ จุดนี้ มีคำถามหนึ่งที่จำเป็นต้องถาม ตัวละครทั้งสองนี้ อัลกอริทึมกับปัญญาประดิษฐ์ แท้จริงแล้วคือใคร?

เราเอ่ยถึงพวกมันอยู่ตลอดเวลา ราวกับเป็นญาติสนิท เราเรียกหาพวกมันเมื่อมีอะไรทำให้ชีวิตง่ายขึ้น และโทษพวกมันเมื่อมีอะไรเกินควบคุม ถึงกระนั้น เราก็มักสับสนทั้งสองอย่าง ราวกับเป็นสิ่งเดียวกันที่สวมชุดต่างกันสองชุด

มันไม่ใช่อย่างนั้น

อัลกอริทึมคือขั้นตอน ลำดับของคำสั่ง ใครสักคนบอกมันว่า ถ้าสิ่งนี้เกิดขึ้น ให้ทำสิ่งนั้น ถ้าถนนปิด ให้เปลี่ยนเส้นทาง ถ้าตัวเลขเป็นเลขคู่ ให้แบ่งครึ่ง ถ้าขาดส่วนผสมใด ให้หยุด หรือหาสิ่งอื่นมาแทนตามกฎที่ได้รับมา

อัลกอริทึมไม่โต้เถียง ไม่ตีความ ไม่ขุ่นเคือง

เหนือสิ่งอื่นใด มันไม่กุเรื่องขึ้นเอง

มันทำตามคำสั่ง

มันคือไวยากรณ์

ส่วนปัญญาประดิษฐ์นั้น คือความพยายามที่จะสร้างระบบที่สามารถรับมือกับงานซึ่งจนถึงเมื่อวาน เรามอบหมายให้มนุษย์เท่านั้น ได้แก่ การจดจำใบหน้า การตีความข้อความ การแปลประโยค การค้นหาความเชื่อมโยงในข้อมูล การสร้างคำตอบ และการคาดการณ์พฤติกรรม

มันไม่ใช่จิตใจของมนุษย์ที่ถูกย้ายเข้าไปอยู่ในคอมพิวเตอร์ และมันไม่ใช่จิตสำนึก

มันคือชุดของเทคนิคที่ออกแบบมาเพื่อทำงานเชิงการรู้คิดได้อย่างใกล้เคียง

หากจะยังพูดกันในโลกของการเขียน อัลกอริทึมคือไวยากรณ์ เป็นระเบียบ จำเป็น และไม่ผ่อนปรน ส่วน AI คือนักเขียนที่อ่านห้องสมุดอันไพศาลมาแล้ว และบัดนี้กำลังพยายามประพันธ์หน้าใหม่ขึ้นมาหนึ่งหน้า

มันอาจทำให้คุณประหลาดใจ มันอาจดูเฉียบแหลม มันอาจถึงขั้นค้นพบประโยคที่จับใจคุณ

แต่มันก็อาจผิดพลาดด้วยความมั่นใจเต็มเปี่ยม มันอาจสับสนรายละเอียด กุแหล่งที่มาขึ้นมา ร้อยเรียงถ้อยคำที่โน้มน้าวใจ โดยไม่ได้ครอบครองความจริง

และนั่นคือความแตกต่างที่สำคัญ

อัลกอริทึมแบบดั้งเดิมต้องมีใครสักคนชี้ทางให้ หากสถานการณ์เปลี่ยนไป และไม่มีใครสอนมันว่าต้องทำอะไร มันก็ยังคงเป็นนักโทษของคำสั่งของตัวเอง

AI อย่างน้อยก็ในส่วนที่สร้างขึ้นบนการเรียนรู้ของเครื่อง จะได้รับตัวอย่าง และค้นหาความสม่ำเสมอในข้อมูล

คุณไม่ได้ยื่นคำตอบทุกข้อให้มัน

คุณให้มันดูกรณีตัวอย่าง ข้อมูล และความพยายาม ระบบค้นหารูปแบบด้วยตัวเอง และสร้างคำตอบที่ฟังดูน่าเชื่อ การเรียนรู้ของเครื่องสร้างขึ้นรอบระบบที่ปรับตัวจากข้อมูล เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพของตนเมื่อเวลาผ่านไป

นั่นไม่ได้หมายความว่า AI รู้ทุกอย่าง

มันหมายความเพียงว่า AI จับรูปแบบได้ด้วยความเร็ว และด้วยความจำ ที่ไม่มีมนุษย์คนใดมี แต่การจับรูปแบบได้นั้นแตกต่างจากการเข้าใจโลก

ระบบหนึ่งอาจแปลคำเปรียบเปรยหนึ่งเป็นสามสิบสามภาษาได้ และในเวลาเดียวกันก็อาจล้มเหลว เมื่อเจอคำถามง่าย ๆ ที่ถามมาไม่ดี บริบทที่ไม่ครบถ้วน หรือคำโกหกที่เขียนขึ้นอย่างสง่างาม

อัลกอริทึมนั้นแข็งทื่อ

AI ยืดหยุ่นกว่า แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้มันเป็นอิสระ

อัลกอริทึมคำนวณเส้นทางที่สั้นที่สุดไปยังจุดหมายได้ AI พิจารณาภาพถ่ายแล้วบอกเราได้ว่าในภาพดูเหมือนจะมีอะไร ฟังคำถามแล้วสร้างคำตอบ วิเคราะห์เอกสารหลายพันหน้าแล้วสรุปออกมา

แต่เบื้องหลังทั้งสองอย่าง มีมือมนุษย์อยู่เสมอ คือคนที่เขียนกฎ คัดเลือกข้อมูล กำหนดเป้าหมาย และตัดสินว่าอะไรควรได้รับรางวัล อะไรควรถูกทิ้ง

ดังนั้น AI กับอัลกอริทึมจึงไม่ใช่สิ่งที่ตรงข้ามกัน

ปัญญาประดิษฐ์มีชีวิตอยู่ได้ด้วยอัลกอริทึม แต่ไม่ใช่ทุกอัลกอริทึมจะเป็นปัญญาประดิษฐ์ AI สมัยใหม่มักใช้อัลกอริทึมการเรียนรู้ของเครื่อง ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ปรับพารามิเตอร์ภายในของตนโดยใช้ข้อมูลที่มีอยู่ เพื่อสร้างการคาดการณ์ การจำแนกประเภท หรือคำตอบ

มันคือคณิตศาสตร์ความเร็วสูง ไม่ใช่เวทมนตร์

มันคือการประกอบสร้างเชิงสถิติ ไม่ใช่การเปิดเผยจากเบื้องบน

และแล้ว เราก็กลับมาที่ผู้คนที่พูดโดยเชื่อมั่นว่าตนรู้

ไม่ใช่ทุกคนที่พูด จะรู้ว่าตัวเองกำลังพูดอะไร

ข้อนี้ใช้ได้กับผู้ชายที่บาร์ อาจารย์ใจลอย นักการเมืองในโทรทัศน์ คนที่เขียนลงโซเชียลมีเดีย และแม้แต่เครื่องจักรที่ตอบได้ภายในไม่กี่วินาที

ภายในทุกระบบ ด้วยถ้อยคำที่ต่างกันแต่ความหมายเดียวกัน มีคำเตือนเล็ก ๆ แขวนอยู่:

ข้อควรระวัง: ฉันอาจทำผิดพลาดได้ โปรดตรวจสอบสิ่งที่ฉันพูดเสมอ ตรวจสอบก่อนเชื่อ

เป็นประโยคที่แม่ของผมคงเห็นด้วย

แม่พร่ำบอกผมในรูปแบบอื่น ๆ ตั้งแต่ก่อนที่ผมจะมีแฟนเสียอีก แน่นอนว่าแม่ไม่รู้ว่าผมได้ทำการทดสอบสมรรถนะและความน่าเชื่อถืออย่างครอบคลุมไปแล้ว กับคนอื่นด้วย ด้วยต้นทุนเป็นศูนย์

แต่เรื่องนั้น เช่นเดียวกับงานวิจัยที่ดีทุกชิ้น ทำกันในภาคสนาม