GILLETTE: IDÁN ÌGBÀ ÒTÚTÙ

Ìlú gbígbóná kan lẹ́bàá Òkun Mẹditaréníà, láàárín ààlà Ítálì, ti gbà mí fún ọdún mọ́kànlélọ́gọ́ta: ara aláìsinmi tí ń wá ìwọ̀n rẹ̀ gidi, àti ọkàn tí ó ti ń gbé ní Amẹ́ríkà tẹ́lẹ̀.

Amẹ́ríkà mi. Èyí tí ó máa ń mú mi sunkún nígbàkúùgbà tí mo bá wo àsíá rẹ̀, tí ó ń mú ọkàn mi lù kíákíá lọ́nà tí kò ṣeé ṣe. Èyí tí yóò gbà mí lọ́jọ́ kan, tí ń dúró láti gbà mí sínú ìjìnlẹ̀ ilẹ̀ rẹ̀.

Ní ọjọ́ yẹn ni mo gba ìpè fóònù láti ọ̀dọ̀ àǹtí mi. Ó sọ fún mi pé bàbá àgbà àti ìyá àgbà mi ti kú. Ogbó.

Ọ̀ọ́dúnrún kìlómítà ló wà láàárín wa, ṣùgbọ́n kò sí nǹkan tàbí ẹnikẹ́ni tí ì bá dá mi dúró. Mo wọ ọkọ̀ mi, mo sì wakọ̀. Wákàtí mẹ́rin lẹ́yìn náà, mo dé.

Ilé náà ti tì. Aládùúgbò kan, gbàrà tí ó rí mi, kí mi, ó sì pè mí wọlé fún kọfí. Ṣùgbọ́n àkókò mi kì í ṣe ìyẹn.

Mo máa ń ní kọ́kọ́rọ́ ilé náà nígbà gbogbo. Ìwà Frega gidi: dídènà ìṣòro máa ń dára ju wíwá ojútùú lọ nígbà gbogbo. Ẹni tí a jẹ́ nìyẹn.

Mo wọlé. Mo ṣì ń gbóòórùn ilé náà, àwọn yàrá, àwọn kọ́bọ́ọ̀dù aṣọ, ilé ìdáná, àti ibi ìdáná iná yẹn tí ó bá mi kẹ́gbẹ́ ní ìgbà òtútù 1977, nígbà tí mo jẹ́ ọmọ ọdún méjìlá péré. Gbogbo ohun tí ó ti lọ kò sí níbẹ̀ mọ́. Ṣùgbọ́n àwọn ìrántí ṣì wà níbẹ̀.

Ọkàn mi fà mí lọ sí àjà òkè ilé.

Eku kékeré méjì kí mi. Ẹ̀rù kò bà wọ́n rárá. Wọ́n wà níbẹ̀ bí ẹni pé wọ́n ti ń dúró dè mí, bí ẹni pé wọ́n ní láti darí mi sí nǹkan kan.

Wọ́n mú mi lọ síbi àpótí ìrìnàjò onípáálí kan, tí a tì, tí eruku nípọn bò.

Ìfẹ́ láti mọ̀ tì mí láti ṣí i. Inú àwọn eku méjèèjì dà bí ẹni pé ó dùn, bí ẹni pé wọ́n ti parí iṣẹ́ kan.

Nínú rẹ̀, mo rí ìwé àkọsílẹ̀ kan.

Ìkọ̀wé àrà ọ̀tọ̀ kan, gbogbo rẹ̀ ní lẹ́tà ńlá, tí a kò lè ṣàṣìṣe rẹ̀. Ti bàbá mi ni.

Ìtàn kan ní ọjọ́ lórí: 21 Oṣù Kejì 1955. Bí àdéèbá, ọjọ́ gan-an tí a bí mi — ọdún nìkan ló yàtọ̀. Ó ti kọ àwọn ìlà wọ̀nyẹn ní ọdún mẹ́wàá ṣáájú kí n tó wá sí ayé.

Ó ń kọ̀wé sí Ọlọ́run.

Ó béèrè fún ìdílé kan, ìyàwó kan, àti àwọn ọmọ. Àti ọ̀kan ní pàtàkì: ọmọkùnrin kan. Yóò sọ ọ́ ní Ferdinando, ní orúkọ bàbá rẹ̀. Ṣùgbọ́n ìbéèrè rẹ̀ kò parí síbẹ̀.

Mo bẹ̀rẹ̀ sí sunkún kíkankíkan. Ẹ̀rù ń bà mí pé màá rin ìwé àkọsílẹ̀ náà, nítorí náà mo yí padà sí ọ̀nà ẹkún-láìsí-omijé. Èyí tí mo máa ń lò nínú ìgbésí ayé nìkan, níwájú àwọn obìnrin — ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà mi láti mú wọn juwọ́ sílẹ̀, ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà mi láti rẹ́ wọn jẹ. Frega ni mí.

Àpèjúwe rẹ̀ nípa bí ó ṣe fẹ́ kí ọmọ rẹ̀ rí kún fún kúlẹ̀kúlẹ̀. Àti, láìfi gùn, níkẹyìn mo rí ara mi. Ẹni tí mo jẹ́.

Ìyẹn sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àkókò tí mo bi ara mi ní ìbéèrè kan ṣoṣo:
Ta ni bàbá mi?

Ìtàn ìran ṣe ìyókù. Nítorí pẹ̀lú ìbéèrè yẹn, pẹ̀lú orúkọ ìdílé mi, pẹ̀lú ohun tí mo jẹ́, àwọn ènìyàn lónìí máa ń béèrè ohun kan náà nígbà gbogbo:
Ṣé òótọ́ ni àwọn Frega, àbí ẹlẹ́tàn ni wọ́n? Díẹ̀ nínú méjèèjì. Àwa ni àwọn Frega.

Bàbá mi béèrè ọmọkùnrin kan lọ́wọ́ Ọlọ́run.
Ọlọ́run gba ìbéèrè náà.
Ṣùgbọ́n wọ́n jíṣẹ́ rẹ̀ sí ibi tí kò tọ́.
Àwòṣe ará Amẹ́ríkà ni.
Ó dé sí Ítálì.