Thần kinh học Gillette

(qua mắt một người bệnh)

“Phòng khám chữa cho người bệnh. Cộng đồng biết quan tâm nâng đỡ con người.”

I. Bệnh lý thần kinh

Ai cũng sợ mất trái tim.

Suốt bao thế kỷ, trái tim được coi là trung tâm của sự sống, nơi trú ngụ của tình cảm, sức mạnh và lòng can đảm. Tim ngừng đập là hết.

Rồi loài người dần dần hiểu ra rằng còn một kẻ cai trị khác.

Lặng lẽ.

Vô hình.

Tuyệt đối.

Bộ não.

Chỉ cần nhìn các gia đình, bạn bè, người quen, nhìn các thế hệ nối nhau qua đi và bệnh tật kéo đến là hiểu một sự thật giản dị: bộ não cai quản tất cả.

Mọi cử động.

Mọi lời nói.

Mọi ký ức.

Mọi hy vọng.

Khi bộ não biến đổi, không chỉ một phần cơ thể gánh chịu. Cả hệ thống con người gánh chịu.

Suốt một thời gian dài, câu trả lời là nỗi sợ.

Người mắc bệnh thần kinh bị cô lập, bị giấu đi, thường chẳng mấy ai hiểu, lại càng ít ai giúp. Các gia đình một mình gánh lấy gánh nặng khổng lồ. Hiểu biết y học còn hạn hẹp, cơ sở chuyên biệt gần như không có.

Tưởng như một trận chiến đã định sẵn là thua.

Rồi đến thời của sự thấu hiểu.

Loài người hiểu rằng mình không đứng trước những ca riêng lẻ, mà trước một trong những thách thức lớn đặt ra cho chính sự tồn tại của mình.

Parkinson.

Alzheimer.

Các bệnh thoái hóa.

Tổn thương thần kinh.

Chấn thương.

Bệnh hiếm.

Bệnh bẩm sinh.

Những cái tên khác nhau cho cùng một thực tại: sự mong manh của cơ quan cai quản mọi chức năng trong đời ta.

Từ lúc ấy, thần kinh học thôi không chỉ là một ngành y.

Nó thành trách nhiệm chung.

Bệnh lý thần kinh không gõ cửa.

Nó bước vào đời người ta và đổi luật chơi.

II. Vì sao?

Để giải thích sống với một căn bệnh thần kinh nghĩa là gì:

cơ thể không đáp lại;

những giới hạn;

sự lệ thuộc;

sự mất tự lập;

việc định nghĩa lại thế nào là bình thường.

Không phải căn bệnh.

Cuộc sống quanh bệnh tật. Cuộc sống quanh những người khác.

Người mang gánh nặng hầu như chẳng bao giờ là người bệnh. Người bệnh thường chiến đấu mà không hiểu hết chiến trường. Còn người ở bên thì thấy thời gian đổi hình dạng, và học được rằng mỗi ngày giành được đáng giá hơn những lời hứa lớn lao.

Bệnh lý có thể làm lệch con đường. Nó không xóa được giá trị của con người.

Tình yêu là phần cốt yếu trong đó, vượt lên mọi chinh phục đơn thuần — và sẽ chẳng ai biết được điều gì rồi sẽ xảy đến với mình.

Tôi từng ở trong cảnh ấy: rối loạn lưỡng cực, mức độ không xác định, mà rốt cuộc hóa ra chẳng là gì ngoài chứng cảnh giác quá mức từ thuở bé, do mẹ tôi mà ra: nghe theo câu tục ngữ xưa “roi vọt với bánh rán làm con cái đẹp ra”, bà cho tôi ăn tát no nê và bật luôn bộ chỉnh âm trong não tôi.

Để hiểu mọi việc trước khi chúng xảy ra — nhưng tôi chẳng phải pháp sư, chẳng phải thánh nhân, cũng chẳng phải người làm phép lạ.

Vậy mà vẫn gần những người đau khổ — sau khi mất cả mẹ lẫn cha vì Alzheimer, và hỏi: nhưng đây là ai? Tôi không quen người này.

III. Vĩ thanh

Phòng khám là một tòa nhà.

Cộng đồng biết quan tâm là một điều gì hơn thế.

Đó là cuộc gặp gỡ hằng ngày giữa những người đau khổ, những người đi cùng, những người chăm sóc, và những người đã chọn nhận lấy trách nhiệm dựng nên một nơi mà hy vọng có thể biến thành phương pháp, thành dấn thân, thành khả năng.

Những trang này không kể về một tòa nhà.

Chúng kể về những con người đi qua đó.

Mỗi ngày.

IV. Trang tác giả

Tác phẩm này không ai đặt hàng.

Không đem bán.

Không làm ra vì mục đích thương mại.

Nó được viết để làm chứng cho giá trị của phục hồi chức năng, của phẩm giá con người và của mối quan hệ giữa người với người.

Khoản thù lao duy nhất xin nhận là một đô la tượng trưng — không phải để trả công cho tác phẩm, mà như một minh chứng cho cam kết chung vì văn hóa quan tâm, hy vọng và trách nhiệm.