PROBA ANTEQUAM CONFIDAS

Semper accidit. Hodie fortasse saepius accidit.

Homines loquuntur sibi persuasum habentes se scire quid dicant. Loquuntur cum eorum certitudine qui iam iudicium tulerunt, qui credunt suum spectandi locum omnino non esse spectandi locum, sed universum prospectum. Deinde in aliquem incidunt qui paratus est rem explanare, aliud ab alio secernere, lucem afferre ubi paulo ante nihil nisi opinio fuerat.

Et interdum consistunt et auscultant.

Non omnes id faciunt.

Ab anno 1980 omnia re vera acceleraverunt. Fortasse metu ne ab Universo eiusque incolis relinqueremur, a tympanorum sonitu et fumi signis eo pervenimus ut in via, in labore, in hamaxostichis, ubique cum ignotis loqueremur.

Ignoti, sane, sed iam edocti.

Aut saltem sibi ita esse persuasum habentes.

Atqui mater mea, inde a pueritia mea, semper me monebat ne cum ignotis loquerer.

Quomodo hodie ei explicem mundum prorsus contrarium postulare?

Illinc ubi nunc est, technologia scilicet uti non potest. Sed ne quis erret: mulier Calabra sicut illa in carcere non est. In domum Patris rediit, ut alia munera obiret aliasque partes susciperet.

Fortasse ut femina alicubi in familia mea renascetur meque spectabit ut cum puer eram, me solo obtutu domare conans.

Sed indomabilis eram, et maneo.

A nemine veniam peto.

Hoc et technologia hodierna novit. Cum in IA et in algorithmos incidi atque cum eis conflixi, eos displosi. Non quia machinis bellum indixerim, sed quia neque machinae neque earum domini me subigere valuerunt.

Hoc autem loco quaestio necessaria fit: quaenam re vera sunt hae duae personae, algorithmus et Intellegentia Artificialis?

Eas assidue nominamus, quasi propinquae nostrae essent. Eas invocamus cum aliquid vitam nobis faciliorem reddit, easque incusamus cum aliquid e manibus elabitur. Saepe tamen eas confundimus, quasi eadem res essent duabus diversis vestibus induta.

Non sunt.

Algorithmus est ratio procedendi. Series praeceptorum. Aliquis ei dicit: si hoc acciderit, illud fac. Si via clausa est, iter muta. Si numerus par est, eum bifariam divide. Si quid ex rebus necessariis deest, consiste aut aliud pro eo pone secundum regulam tibi datam.

Algorithmus non disputat. Non interpretatur. Non indignatur.

Ante omnia nihil comminiscitur.

Exsequitur.

Grammatica est.

Intellegentia Artificialis contra conatus est systematum aedificandorum quae ea munera obire possint, quae usque ad hesternum diem solis hominibus mandabamus: vultum agnoscere, textum interpretari, sententiam vertere, nexus in datis invenire, responsum proferre, mores praedicere.

Non est mens humana in computatrum translata, neque conscientia est.

Est artium complexio ad munera cognitiva proxime assequenda excogitata.

Ut in scribendi orbe maneamus, algorithmus grammatica est: ordinata, necessaria, inflexibilis. IA est scriptor qui immensam bibliothecam perlegit et nunc novam paginam componere conatur.

Te obstupefacere potest. Splendida videri potest. Etiam sententiam invenire potest quae te percellat.

Sed etiam summa cum fiducia errare potest. Particulam confundere potest, fontem comminisci, verba ad persuadendum apta coniungere, veritatem tamen non possidens.

Atque hoc est discrimen quod refert.

Algorithmus usitatus aliquo eget qui ei viam monstret. Si rerum condicio mutatur nec quisquam eum docuit quid faciat, suorum praeceptorum captivus manet.

IA, saltem ea pars quae apprehensione machinali nititur, exempla accipit et aequabilitates in datis quaerit.

Non omne responsum ei tradis.

Ei casus, notitias, conatus ostendis. Systema per se schemata quaerit et responsum verisimile construit. Apprehensio machinalis in systematis nititur quae ex datis se accommodant, ut efficacitatem suam progrediente tempore augeant.

Hoc non significat IA omnia scire.

Significat tantum eam schemata agnoscere posse ea celeritate, eaque memoria, quibus nemo hominum praeditus est. Sed schema agnoscere aliud est ac mundum intellegere.

Systema potest metaphoram in triginta tres linguas vertere et simul deficere coram simplici quaestione male posita, contextu manco aut mendacio eleganter conscripto.

Algorithmus rigidus est.

IA facilius se accommodat, sed non ideo libera est.

Algorithmus brevissimum iter ad locum destinatum computare potest. IA imaginem photographicam inspicere potest nobisque dicere quid continere videatur, quaestionem audire et responsum construere, milia paginarum excutere et summarium conficere.

Sed post utrumque semper manus humana est: is qui regulas scripsit, data selegit, finem statuit, decrevit quid praemio afficiendum, quid reiciendum esset.

Itaque IA et algorithmi non sunt contraria.

Intellegentia Artificialis algorithmis vivit, sed non omnis algorithmus Intellegentia Artificialis est. IA hodierna saepe algorithmis apprehensionis machinalis utitur: instrumentis quae parametra sua interna ex datis quae praesto sunt temperant, ut praedictiones, classificationes vel responsa gignant.

Mathematica est summa celeritate, non magia.

Constructio statistica est, non revelatio.

Atque ita ad homines redimus qui loquuntur sibi persuasum habentes se scire.

Non omnis qui loquitur scit quid dicat.

Hoc valet de homine in taberna, de professore aliud agente, de viro politico in televisione, de eo qui in retibus socialibus scribit, atque etiam de machina quae paucis momentis respondere potest.

Intra omne systema, aliis verbis sed eodem sensu, parva admonitio pendet:

Cave: errare possum. Quae dico semper explora. Proba antequam confidas.

Haec est sententia quam mater mea probavisset.

Eam mihi, aliis formis, iterabat etiam antequam amicam haberem. Nesciebat scilicet me iam ampla experimenta efficacitatis et fidei peregisse, cum aliis quoque, nullo sumptu.

Sed id, ut omnis bona investigatio, in ipso campo factum est.