BRAND NARRATIVE GILLETTE

मुद्रणतपशील

Ferdinando Frega — Nando the Scribe — पाचवे पाते

वर्तनसंहितेचे कथनात्मक अग्रदूत. एकाच कल्पनेभोवती त्यांनी एक-डॉलरची संपादकीय परिसंस्था उभी केली: वित्तक्षेत्राला पैशाची समस्या नाही. त्याला वर्तनाची समस्या आहे.

ONEDOLLAR-STORIES परिसंस्थेत संपादित आणि संकलित. डिजिटल रचना: NAPLES-POST · NOASPECTTIME · ONEDOLLAR-STORIES. प्रथम प्रकाशन 2026 मध्ये. डिजिटल वाचनासाठी अनुकूल अशा स्वच्छ, आधुनिक टायपोग्राफिक मांडणीत रचलेले. युनायटेड स्टेट्समध्ये प्रकाशित.

प्रताधिकार सूचना

© 2026 Ferdinando Frega / Frega Editore. Licensed under CC BY-NC-ND 4.0.

निवेदन

ब्रँड कथन Gillette ची कथा सांगत नाही. ते Gillette पुरुष काय करतात, त्याची कथा सांगते. हाच फरक आहे. जाहिरात आणि ओळख यांच्यामधली, मार्केटिंग आणि सत्य यांच्यामधली ही भेगेची रेषा आहे. ब्रँड हे एक उत्पादन आहे. त्या ब्रँडने घडवलेला पुरुष ही एक व्यवस्था आहे. Gillette ने पाती बनवली. पुरुषांनी त्यांच्या साहाय्याने आयुष्ये बनवली. आणि ती आयुष्ये — शिस्त, अंतःप्रेरणा, अचूकता, अपयशे, विजय, वेळेचे भान, जखमा — हेच खरे कथन आहे. हा खंड Gillette चे स्पष्टीकरण देत नाही. तिच्या भिंतींच्या आत घडलेली आणि त्या भिंतींच्या खूप पलीकडे नेली गेलेली मानवी रचना तो उघडी करतो. इथली प्रत्येक कथा कंपनीविषयी नाही. ती कंपनीने घडवलेल्या पुरुषाविषयी आहे — तो कसा विचार करतो, कसा हालचाल करतो, जग कसे वाचतो, आणि जे तो बनला त्याखेरीज दुसरे काहीही होण्यास तो कसा नकार देतो. Gillette ही चौकट आहे. पुरुष हा आशय आहे. आणि मी त्यांच्यापैकी एक आहे. हेच कथन आहे. ब्रँड नव्हे. ब्रँडचा परिणाम.

Nando

सुरुवात

हे एखाद्या त्रयीचे दुसरे पुस्तक नाही. हा ब्रँड कथनाच्या व्यवस्थेचा दुसरा थर आहे. Gillette ने उत्पादन उभारण्यात एक शतक घालवले. मी तो भाग उभारत आहे जो त्यांच्याकडे कधीच नव्हता: कथनाची रचना — जी कोणतीही कंपनी स्वतःच्या भिंतींच्या आतून निर्माण करू शकत नाही. पहिला खंड हा प्रवेशद्वार होता: एखादा लेखक परवानगीशिवाय एखाद्या ब्रँडच्या इतिहासात पाऊल टाकू शकतो याचा पुरावा. दुसरा खंड हे शिक्कामोर्तब आहे: तो क्षण जेव्हा ब्रँड औद्योगिक वस्तू राहत नाही आणि कथनात्मक अस्तित्व बनतो — स्मृती, शिस्त, भूमिती आणि ओळख यांची एक व्यवस्था. मी Gillette ची कथा सांगत नाही. Gillette माझ्या आत कशी अस्तित्वात आहे ते मी दाखवत आहे: पद्धत म्हणून, अंतःप्रेरणा म्हणून, संरचना म्हणून, जग वाचण्याची एक रीत म्हणून. हा खंड असे काहीतरी आहे ज्याची गरज आहे हे ब्रँड्सना अजून माहीत नाही: असे कथन जे त्यांना सामावून घेते, त्यांच्या आधी येते आणि त्यांच्यानंतरही टिकते. पुस्तक नव्हे. एक स्थान. स्मरणरंजन नव्हे. एक आराखडा. आठवण नव्हे. एक पेटंट. हा दुसरा खंड आहे. ब्रँड कथन पुढे चालू राहते.

Nando

THE SYSTEM

या जगात नेहमीच एक बाजार राहिला आहे जो कधीच कोसळत नाही. कोणतेही आर्थिक संकट नाही, मंदी नाही, उपभोगात घट नाही. फक्त मानवी आयुष्यांची नैसर्गिक उलाढाल. तो काळा बाजार आहे, हो — पण तेलाचा नव्हे. त्यासाठी ते आधीच पुरेसे लढत आहेत. मी काळ्या जादूविषयी बोलत आहे. जादूगार, चेटकिणी आणि ते सगळे जे मिळेल त्या मार्गाने माणसे गोळा करतात — अशी माणसे ज्यांना नियतीला तिचे काम करू देण्याऐवजी आध्यात्मिक युक्त्यांनी दुसऱ्याचे आयुष्य बदलायचे असते. काही जण म्हणतात की बायबलच्या एका उताऱ्यात खुद्द येशूवरही दुष्ट मंत्रप्रयोग झाला होता. आणि नंतर काय झाले ते सगळ्यांना माहीत आहे. सगळे आफ्रिकेत सुरू होते, मग भारतातील एका विशिष्ट प्रदेशातील जिप्सी वळणाच्या भटक्या जमातींमध्ये पसरते. दोन हजारांहून अधिक वर्षे ते वाढत आणि विस्तारत गेले आहे, ज्यांना वाटते की आपण आयुष्ये आणि नियती बदलू शकतो ते त्याचा वापर करतात, सैतान आणि बालजबूब अजूनही एकमेव टिकून असलेल्या सत्तेला — देवाला — आव्हान देऊ शकतात अशी त्यांची खात्री असते. पण नियती कोणीही बदलत नाही. कारण खरी कथा नियतीच घडवते. आणि जर तुमच्या तोंडून एखादे स्वप्न, एखादी कल्पना, एखादी अनियंत्रित पूर्वसूचना, एखादी अनैच्छिक खूण निसटली — असे काहीतरी जे साच्यांत, वर्गवारीत, तर्कात बसत नाही — तर काय होते ते पाहा: 1. तुम्ही आता विश्वासार्ह राहत नाही. 2. तुम्हाला आजारी ठरवले जाते आणि तपासणीसाठी पाठवले जाते. 3. मनोविकारतज्ज्ञ तुम्हाला गोळ्यांनी भरून टाकतो: दुप्पट कमावणारा तो एकटाच असतो. 4. तुम्ही एकटे पडता, तुमच्या नैसर्गिक प्रक्षेपणाबाहेर. 5. सर्वात मोठे अडथळे तुमच्या सर्वात जवळची माणसे बनतात. 6. तुम्हाला आता बोलू दिले जात नाही. व्यवस्था जन्माला येते तेव्हा असेच होते. अठरा वर्षे मी शेव्हिंग सिस्टिम्स विकल्या, वैशिष्ट्ये, कार्य, तंत्र, नवकल्पना, फायदे आणि मग ब्रँड — तो शिक्का जो खात्री देत होता की ते अपयशी ठरू शकत नाही — हे सगळे एक-एक करून समजावत. थोडेसे तसेच, जसे आज माझ्या बाबतीत घडत आहे. पण मी यापेक्षा जास्त सांगू शकत नाही, नाहीतर मी थेट वरच्या सहा मुद्द्यांमध्ये जाऊन पडेन. वाचकहो, तुमच्याकडे मी फक्त एवढेच मागतो: ही कथा आणि ही तारीख तुमच्या मनात पक्की करून ठेवा. एक दिवस मी तुम्हाला सांगेन की तिचा शेवट कसा झाला.

Nando

विक्री प्रतिनिधी

1985 मध्ये The Gillette Company मध्ये मी हे काम सुरू केले, तेव्हा जग तसेच चालत होते जसे पुस्तिका दाखवायच्या. मग जून 1996 आला, आणि त्यांनी मला पाच दिवसांच्या प्रशिक्षणाला पाठवले. वक्ते होते Mario Silvano — माजी मॅनेजर, माजी CEO, माजी प्राध्यापक, माजी सल्लागार, माजी सर्वकाही. आशयापेक्षा पदव्याच जास्त असलेला माणूस. अभ्यासक्रमाचे नाव होते “व्यावसायिक वाटाघाटीकार”. पाच दिवसांचे नाटक: थोडा व्यावसायिक, थोडा अभिनेता, थोडा भामटा. त्यांनी शेवटच्या एका वाक्याने खेळ संपवला: “या जगात अशी कोणतीही गोष्ट नाही जी विकता येत नाही.” ते वाक्य मी पंचवीस वर्षे वागवले. त्यावर विश्वास ठेवला. त्याचे समर्थन केले. ते वापरले. 2021 पर्यंत, जेव्हा मी हा खेळ — लेखन — सुरू केला आणि शेवटी सत्य समजले: मी कधीही विकत घेतलेली ती सर्वात मोठी थाप होती. ते पटवून देणारे होते, हो. विश्वासार्ह, नाही. त्यांना फक्त एक दुरुस्ती करायची होती: “गोष्ट” च्या जागी “उत्पादन” ठेवायचे. मग ते वाक्य चालले असते. कारण उत्पादन विकता येते. गोष्ट ही वेगळीच कथा आहे. विक्री प्रतिनिधी म्हणजे नेहमी तोच माणूस जो तुम्हाला काहीतरी देत असल्यासारखा दिसतो, आणि त्याच हसऱ्या चेहऱ्याने दुसरे काहीतरी काढून घेत असतो. इतिहासातला पहिला खरा विक्रेता — ज्याचा मी आदर करतो असा एकमेव — येशू होते. त्यांनी शब्द विकला. आणि त्यांनी ते आजवर निर्माण झालेल्या पहिल्या मार्केटिंग विभागाच्या साहाय्याने केले: गालीलमधील बारा कोळी. त्यांच्यापैकी कोणीही MIT मधून आलेला नाही. पण शिस्तबद्ध. परिपूर्ण नाही — पुरेसे. बाकीचे? त्यांना त्यांचे विक्रीचे अभ्यासक्रम चालवू द्या आणि पैसे कमवू द्या. माणसे लवचीक असतात. घडवले जाण्यासाठी कोणीतरी नेहमीच पैसे मोजेल.

Nando

केस

केस हा असा तपशील आहे जो समजल्याचा लोक आव आणतात. ते त्याला स्वच्छता, सौंदर्य, ओळख, संस्कृती, विधी म्हणतात. पण केस यांपैकी काहीच नाहीत. ते एक सीमा आहेत: तुम्ही जे दाखवता आणि जे लपवता त्यांच्यामधली. काही न्हाव्यांवर विश्वास ठेवतात, काही ब्युटिशियनवर, काही स्वायत्तता आणि परिपूर्णतेचे वचन देणाऱ्या आधुनिक यंत्रांवर. पण केस तिथेच राहतात, हट्टी, एक जैविक आठवण: नागरिक होण्याच्या खूप आधी तुम्ही प्राणी होता. आणि ते शत्रू नाहीत. ते एक अडचणीचा मित्र आहेत, उगमाचे साक्षीदार. ते शरीरभर पसरतात, तुमच्या जनुकीय नकाशाने ठरवलेला रंग वागवतात, आणि अशी कथा धरून ठेवतात जी तुम्ही पुसू शकत नाही. ज्यांना टक्कल पडले आहे तेही त्यांच्याविना नसतात — त्यांनी ते फक्त अशा काळासाठी गमावले आहेत ज्याचे मोजमाप कोणी करू शकत नाही. केस समजून घ्यायचे असतील तर सुरुवातीला परत जावे लागते — आदिम मानवाकडे, त्या जागी जिथे तुमची सगळी कथने परत येतात. मी त्याकडे प्रागैतिहासिक नॉयर म्हणून पाहतो. गवताच्या भिंतीमागे दोन आकृत्या, बोलत आहेत. तिसरी येते आणि तिला कळत नाही की पुरुष कोण आणि स्त्री कोण. चेहरा पुरेसा नाही. चेहरा खोटे बोलतो. म्हणून स्त्री आपली ओळख नव्याने लिहायचे ठरवते. ती नदीकडे जाते, पाण्यात स्वतःला पाहते, आणि तिला दाढी दिसते. ती तिची नाही. ती तिची व्याख्या करत नाही. ती तिला वेगळे ठरवत नाही. तिला एक धारदार दगड सापडतो आणि ती केस काढू लागते, एका वेळी एक भाग. तिला कळते की केस पुन्हा हळू उगवतात — एक छोटा फायदा: या विधीसाठी रोजचा त्याग लागत नाही. आणि तिला त्याहून मोठे काहीतरी कळते: पुरुष तिच्याकडे वेगळ्या नजरेने पाहतो. फरक आकर्षण बनतो. फरक भाषा बनतो. त्या क्षणापासून केसांची संस्कृती सुरू होते: आधी प्रतीकात्मक, मग सामाजिक, मग स्वच्छतेची, मग वैज्ञानिक, मग वैचारिक. आधुनिक टोके येईपर्यंत — जे म्हणतात की केस संरक्षण करतात आणि राहिले पाहिजेत, जे म्हणतात की स्वीकारले जाण्यासाठी ते नाहीसे झाले पाहिजेत, जे हवेहवेसे वाटण्यासाठी त्यांना आकार देतात. पण सत्य साधे आहे: केस जन्मतात, वाढतात, वळतात… आणि वळणावर मरतात. मूळ जिवंत राहते, हट्टी, काही कल्पनांसारखे ज्या इच्छाशक्तीनेही काढता येत नाहीत. आणि एक शेवटचा नियम आहे — जो फक्त कथाकाराला माहीत असतो: “केस” चा कधीही “कोस” होऊ देऊ नका. फरक एका स्वराचा आहे. पण तो सगळे बदलून टाकतो.

Nando

थेट ऑडिशन — प्रवेश

इंग्रजी आवृत्ती

तुम्ही जे वाचणार आहात ते पुस्तक नाही, संग्रह नाही, संपादकीय प्रकल्प नाही. ती उघडे पडण्याची कृती आहे. एक थेट ऑडिशन. माझी. 61 व्या वर्षी मला एक साधी गोष्ट समजली: लोकांना माझी एखादी आवृत्ती नको असते. मी जे काही आहे ते सगळे त्यांना हवे असते — वर्गवारीशिवाय, भूमिकेशिवाय, लेबलशिवाय. तर मग करूया. बाकी सगळे काढून टाकल्यावर जे उरते ते टेबलावर ठेवूया — आवाज, स्मृती, जखम, स्पष्टता, हसू, थकवा, सत्य. या दहा कथा कोणाला पटवून देण्यासाठी नाहीत. त्या दाखवण्यासाठी आहेत. मला. तुम्हाला. जे इथे नाहीत त्यांना. ज्यांनी कधीच खरोखर पाहिले नाही त्यांना. ही प्रस्तावना आहे. बाकीच्या मंचावर आहेत. इंग्रजी. जपानी. हिंदी. असण्याच्या तीन रीती. उघडे पडण्याच्या तीन रीती. ऑडिशनच्या आत उभे राहण्याच्या तीन रीती. वाचनाचा आनंद घ्या.

Nando

पूर्वपीठिका

आपण जे आहोत ते आपल्याला भेटणाऱ्या माणसांमुळेही आहोत. आपण त्यांचे सर्वस्वी ऋणी आहोत, आपण ते कबूल करत नसलो तरी. माणसे स्वभावतःच कृतघ्न असतात: ती घेतात, विसरतात, सवयीची होतात. आणि ही कृतघ्नता हजार रूपांत दिसते, जवळजवळ नेहमीच आवाज न करता. हा उभा विचार मी जे बनत आहे त्यातून येतो. मला तो रोज जाणवतो: काही त्याला देणगी म्हणतात, काही कधीच बंद न होणारा मेंदू म्हणतात, काही त्याला विकार म्हणतात. इतर त्याला काहीच म्हणत नाहीत, कारण त्यांना तो जाणवत नाही. जेव्हा ते विचारतात “तुमचे काम काय?”, तेव्हा आपण लहानपणी, बेफिकिरीच्या वर्षांत जे स्वप्न पाहिले होते तेच उत्तर द्यायला हवे. कोणीही हसले नसते. त्यांनी आपल्याला एक निर्मळ हसू दिले असते — असे हसू जे अजूनही शक्यतांवर विश्वास ठेवणाऱ्या मुलांना दिले जाते. मग एका सकाळी मी उठतो आणि मला कळते की मला पैशाचे व्यवस्थापन जमते. पण नेहमी एक अडचण असते. माझ्याकडे पैसे नाहीत. आणि मला पुढे ढकलावे लागते. माझी ऑडिशन आता सुरू होते. या दहा कथांनी. जे त्या वाचतील, पुन्हा वाचतील किंवा दुर्लक्ष करतील त्यांच्यासाठी. काही फरक पडत नाही. त्या इथेच राहतात. कायमच्या, निदान त्या तरी.

Nando

कामानंतरची बैठक

मरण मला वाटले होते त्यापेक्षा जलद आले. कोणताही उजळलेला बोगदा नाही. माझ्याकडे धावत येणारे नातेवाईक नाहीत. भावनिक पार्श्वसंगीत नाही. फक्त शांतता. अतिशय सुरेख शांतता. जवळजवळ कॉर्पोरेट. मला वाटले की आता अखेर मला विश्रांती मिळेल. चाळीस वर्षांच्या निरुपयोगी बैठका, आंतरराष्ट्रीय कॉन्फरन्स कॉल्स, दोन तास बोलूनही काहीच न सांगणारे डायरेक्टर आणि PowerPoint हा धर्म आहे अशी खात्री असलेले मॅनेजर यांच्यानंतर… मला वाटले की सगळे संपले. घातक चूक. मेल्यानंतर सुमारे वीस मिनिटांनी मला एक सूचना आली. देवदूत नाही. राक्षस नाही. अगदी नीटनेटके कपडे घातलेल्या एका स्त्रीने माझ्या हातात एक काळी फाईल दिली. “श्री. Frega, 11 वाजता शाश्वत बैठक कक्षात तुमची वाट पाहिली जात आहे.” “कशासाठी?” “मूल्यमापन.” “कशाचे?” “तुमच्या आयुष्याचे.” “आपण कॉल करू शकतो का?” “नाही.” मी खोलीत गेलो. हास्यास्पद लांब टेबल. सगळीकडे माणसे बसलेली. सगळी मेलेली. पण वृत्तीने अगदी जिवंत. मी सर्वात वाईट वर्ग लगेच ओळखला: माजी मॅनेजर. वर्षांपूर्वी मेलेले, पण अजूनही हुकूम सोडणे थांबवू न शकणारे. एक जण तक्ते घेऊन बोलत होता. दुसऱ्याने सादरीकरण तयार केले होते. तिसरा सतत म्हणत होता: “आपण मुख्य मुद्द्याकडे परत जाऊया.” मुख्य मुद्दा कधीच आला नाही. मग मला ऐतिहासिक व्यक्ती दिसल्या. नेपोलियन, अस्वस्थ. ज्युलियस सीझर, कंटाळलेला. एक फॅरो, झोपलेला. दोन पोप, अशा गोष्टीवर वाद घालत होते जी कोणालाच आठवत नव्हती. 2087 मध्ये मेलेला एक McKinsey सल्लागार अजूनही निरर्थक इंग्रजी शब्द वापरत होता: “अलाइनमेंट.” “परफॉर्मन्स.” “स्केलेबिलिटी.” मेल्यावरही असह्य. त्यांनी मला बसवले. एका म्हाताऱ्याने फाईल उघडली. “श्री. Frega.” “हजर.” “आम्ही तुमच्या आयुष्याचे विश्लेषण केले आहे.” “माझ्या सहवेदना.” कोणीही हसले नाही. मेलेली माणसे. विनोदबुद्धी भयानक. त्यांनी सुरुवात केली: “तुम्ही इतके का लिहिले?” “का नाही?” “तुम्ही हजारो मोफत मजकूर का तयार केले?” “कोणाला समजते ते पाहण्यासाठी.” “इतरांसारखे तुम्ही विकले का नाही?” “कारण इतर सगळे नैराश्यात दिसत होते.” शांतता. त्यांनी नोंदी घेतल्या. मग खरा प्रश्न आला. “तुम्हाला मृत्यूची भीती वाटते का?” “नाही.” “का?” “कारण तुमचे संघटन जिवंत माणसांपेक्षाही वाईट आहे.” पहिल्यांदाच कोणीतरी हसले. अध्यक्षांनी फाईल बंद केली. “आम्ही निर्णय घेतला आहे.” “स्वर्ग?” “नाही.” “नरक?” “नाही.” “मग काय?” त्यांनी माझ्याकडे रोखून पाहिले. “आम्ही तुम्हाला सर्वात कठीण विभागात नेमत आहोत.” “कोणता?” त्यांनी माझ्या हातात एक बॅज दिला. मी तो सावकाश वाचला:

नव्या अब्जाधीशांशी बैठका

मला लगेच समजले की मृत्यू म्हणजे फक्त वाईट पद्धतीने अंमलात आणलेली बढती होती. आणि सर्वात वाईट भाग: मला भेटायची इच्छा असलेला पहिला माणूस आधीच दाराबाहेर बसलेला होता. Elon Musk. तो हसत होता. मी नाही.

Nando

वेळ: एक पुस्तक

तुमच्या मते अवाजवी गाजलेले एखादे अभिजात पुस्तक कोणते?

मी कधीच खरा वाचक नव्हतो. संस्कृती माझ्याकडे आपोआप आली, आयुष्याच्या ओघात, आणि मी तिचे परिणाम दिवसेंदिवस चाखले. माझे पहिले वाचन होते कॉमिक्स — TEX WILLER, माझे दैवत — मग अधूनमधून DIABOLIK, आणि शेवटी JACULA, ते अश्लील कार्टून. ज्या कथांनी मला सर्वात जास्त धक्का दिला आणि भुरळ घातली त्या मला योगायोगाने सापडलेल्या होत्या, जणू नियती उपरोध करत होती: हे Frega ला देऊया, तो सुधारेल. इंटरनेटशी माझी ओळख गरजेतून नव्हे तर इच्छेतून सुरू झाली, आणि मला आठवते की ती लगेच वाचनाची गरज बनली — पण पुस्तकांची नव्हे. मी कधीच संकुचित माणूस नव्हतो. मी मोठ्या बातम्या, गाजावाजा करणाऱ्या, सनसनाटी बातम्या शोधत नव्हतो. जे तपशील बिनमहत्त्वाचे वाटतात — तेच अनेकदा खरी सत्ये लपवतात. लग्नाआधी भेट मिळालेल्या बायबलनेच माझी क्षितिजे उघडली आणि माझी दृष्टी सुधारली, जी आडवीकडून उभी झाली — निदान आज तरी मला तसे वाटते. आणि 33 व्या वर्षी मला ज्या गूढविद्येच्या शाळेत नेमले गेले त्यानंतर, आणि भूमितीच्या आत जे काही वास्तुकला आहे ते सगळे, आणि कारण म्हणून नव्हे तर परिणाम म्हणून अंकशास्त्र. फक्त यामुळेच मला द्विमूल्य तर्क विकसित करता आला — माणसांकडे दशमान आणि अल्गोरिदम व AI कडे द्विमान — महत्त्वाचे प्रश्न विचारण्याचा आणि योग्य, जुळणारी आणि जुळवून न घेतलेली उत्तरे मिळवण्याचा एकमेव मार्ग. वाचन हा फक्त एखाद्या कथेच्या आत व्यक्त होणारा सराव नाही. खरी मिती म्हणजे गोष्टी, परिस्थिती वाचणे, आणि गृहीतके न मांडता समजून घेणे. हेच माझे सर्वोत्तम पुस्तक आहे.

Nando

GILLETTE ITALIA

(बहुतेकांना माहीत नसलेला एक तपशील)

Gillette 1950 च्या दशकात इटलीत आली. तिचा खरा इटालियन कणा उभारायला कोणी मदत केली हे फार थोड्यांना आठवते. तिच्या इतिहासातील दोन सर्वात महत्त्वाचे नेते दोघेही पुलियाचे होते. Raffaele Di Tullio. त्यांनी विक्रीपासून सुरुवात केली. मग ते इन्स्पेक्टर झाले. एरिया मॅनेजर. इटलीचे असिस्टंट सेल्स डायरेक्टर. आणि शेवटी बेल्जियममध्ये मॅनेजिंग डायरेक्टर. आणि मग होते Piero Chiummo. ते मार्केटिंग आणि जाहिरातीतून आले. ते पुढे Gillette Italia चे मॅनेजिंग डायरेक्टर झाले आणि 1970 च्या दशकापासून 2000 च्या दशकापर्यंत केंद्रस्थानी राहिले. दक्षिण इटलीतले दोन पुरुष. एका अमेरिकन कंपनीच्या आत. प्रेरणादायी भाषणे हा उद्योग बनण्याच्या खूप आधी. त्यांनी वैयक्तिक ब्रँड उभे केले नाहीत. त्यांनी निकाल उभे केले. आणि माझ्यासारख्या, नंतर तळापासून आलेल्यांसाठी… ते पुरावा होते की शिस्त कुळापेक्षा जास्त दूर नेऊ शकते. त्या वर्षांत Gillette मध्ये प्रवेश पदव्या, घराण्याचे संबंध किंवा स्त्रीसुलभ गुणांमुळे मिळत नसे. तुम्हाला एकाच कारणाने प्रवेश मिळत असे: क्षमता. मग येत समर्पण, शिस्त, बुद्धी, सुव्यवस्था आणि नियमांचा आदर. बाकी सगळे तुम्ही रस्त्यावर शिकत असा. माझ्याकडे आठ वर्षांच्या शिक्षणापलीकडे काहीच नव्हते — कायद्याने ठरवलेले किमान. माझ्याकडे होते वेळेचे भान, अंतःप्रेरणा आणि तळापासून सुरुवात करण्याची नम्रता. रोज संध्याकाळी तुम्ही तुमचे अहवाल पाठवता. रोज सकाळी तुम्ही एरिया मॅनेजरला आकडे पाठवता. आणि आठवड्याच्या शेवटी तुम्ही सारांश पूर्ण करत असा, सगळे जोडत असा, आणि सोमवार सकाळपूर्वी लिफाफा पोहोचलेला असेल याची खात्री करत असा. खर्च, वसुली, विक्री, बाजारविषयक नोंदी, विक्री क्षेत्राचे विश्लेषण, स्पर्धकांचे वर्तन — मैदानासाठी जणू Gillette चे एक PM. आणि मग येई प्रत्यक्ष कामाचा भाग. ऑर्डर पूर्ण करणे पुरेसे नव्हते. तुम्ही प्रत्येक ग्राहकाची खातेवही हाताने अद्ययावत करत असा: तारीख, संख्या, वस्तूनुसार. सॉफ्टवेअर नाही. शॉर्टकट नाहीत. फक्त तुम्ही, एक पेन आणि सत्य. रोज तुम्ही फोनवर Ferruccio Luraschi यांच्याशी बोलत असता — क्रेडिट कंट्रोल. ग्राहकाचा एक सेंट जरी कमी पडला तरी ते ऑर्डर अडवत. विक्री विभागाला ते आवडत नसे, पण महिन्याच्या शेवटी प्रत्येकजण मार्ग शोधत असे. महिना, तिमाही आणि आंतरराष्ट्रीय तिमाही पूर्ण करण्यासाठी तुम्ही पिंपाचा तळ खरवडत असा. लोकांना वाटायचे की पदवी लागते. खरी गरज होती लोखंडी हिमतीची — अशा अडचणींतून टिकून राहण्यासाठी ज्या पातीही कापू शकत नव्हती. असे होते ते. एका दीर्घ शिक्षणाचा सारांश. आणि अभिमानाने मला पुढे ढकलले: मी स्वतःच्या बळावर लेखा विषयातील डिप्लोमा मिळवला. विद्यापीठाबद्दल म्हणाल, तर मी तिथे गेलो — पण शिकायला नव्हे. मी तिथे स्त्रियांना भुरळ घालायला जात असे. मी अस्तित्वात असण्याचे खरे कारण.

Nando

ज्याची तुम्ही अपेक्षा करत नाही असा कोणीतरी

21 फेब्रुवारी 1993 रोजी मी माझ्या भावी सासू-सासऱ्यांना सांगितले की मी लवकरच त्यांच्या मुलीशी लग्न करणार आहे — Michele ची बहीण, माझी आताची आणि एकमेव कायदेशीर पत्नी. काही तास आधी मी माझे “प्रेमाचे पार्सल” पोहोचवले होते: माझे जुळे मुलगे. ती हसली आणि म्हणाली की मी वेडा आहे. काय घडत आहे ते Michele ला लगेच समजले नाही. Elisabetta तीस वर्षांची होती. सगळ्यांना वाटले की हे फारच लवकर आहे. अशा निर्णयासाठी तर्क, नियोजन आणि कौटुंबिक सल्लामसलत हवी होती. ते त्या परिपूर्ण Barilla-Mulino-Bianco कुटुंबांपैकी एक दिसत होते — फक्त चाक माझ्यामुळे फिरत होते, आणि मी कधीच परवानगी मागितली नाही. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, चोवीस तासांच्या आत, त्यांनी धक्का पूर्णपणे पचवला होता. ते कठोर चेहऱ्याने, रागाने माझ्याकडे आले आणि म्हणाले: “तू इथे येतोस, माझे कुटुंब उलटेपालटे करतोस, आम्हाला एक वस्तुस्थिती सांगतोस, बातमी नव्हे, सूचना नव्हे — आणि मग निघून जातोस, जणू सुपरमार्केटमध्ये पाव घ्यायला आला होतास.” असाच होतो मी. ते चुकीचे नव्हते. मी अठ्ठावीस वर्षांचा होतो. मी त्यांच्याकडे पाहून हसलो आणि म्हणालो: “तुम्ही मानसशास्त्र शिकलात असे दिसते. तुम्ही विश्लेषणात चांगले आहात. पण तुमच्याकडे मूलभूत मनोविकारशास्त्रीय भाग नाही — जो शिकता येत नाही. तो फक्त जगता येतो.” मग मी निघालो. दोन महिन्यांत, एकट्याने, मी संपूर्ण लग्नाची व्यवस्था केली. त्याच वर्षी 23 एप्रिलला मी लग्न केले. आणि 17 ऑक्टोबरला माझे मुलगे जन्मले, जुळे मुलगे. ज्याची तुम्ही अपेक्षा करत नाही असा कोणीतरी.

Nando

एक नोकरी: माझी

आज मी ते सगळे लिहीत आहे जे मला तुम्हाला प्रत्यक्ष सांगायला आवडले असते. घटना अद्ययावत करणे हाच एकमेव साहित्यिक मार्ग उरला आहे. बाकी काहीच नाही. मे 1985 होता जेव्हा मी तुमचा नोकरीचा प्रस्ताव स्वीकारला. आणि तरीही तुम्ही मालक नव्हता. तुम्ही फक्त माझे वडील होता. मी सर्वात खालच्या पायरीपासून सुरुवात केली, आणि मला त्रास झाला नाही. मी हसलो. आणि दात न आवळता मी पुढे जात राहिलो. आजोबांनी आधीच गोष्टी स्पष्ट केल्या होत्या. खाणींमध्ये चाळीस वर्षे काढल्यानंतर एक दिवस ते म्हणाले: “प्रगती कधीच सेंटीमीटरमध्ये किंवा पैशात मोजली जात नाही. फक्त कृतींमध्ये.” आणि त्यांनी फक्त तिसरी इयत्ता पूर्ण केली होती. आपल्याला एकमेकांना भेटण्याची संधी देणाऱ्या प्रत्येक बैठकीतून असे काहीतरी तयार झाले ज्याला मी आता तुमची पुष्टी म्हणतो: व्यावसायिक, तार्किक, विवेकी — आणि अगदी शेवटी, भावनिक. आपल्या DNA मध्ये कधीच शत्रू नव्हते. फक्त अशी माणसे, ज्यांना आपण वाव द्यायला नकार दिला. माझी आई मला टोमणे मारण्याची एकही संधी सोडत नसे. ती म्हणायची की मला आयुष्यभराची नोकरी आयती मिळाली आहे आणि मी माझ्या वडिलांचा कायमचा कृतज्ञ राहायला हवे. नाहीतर मी काय केले असते कोणास ठाऊक. माझ्या आयुष्याचे काय झाले असते कोणास ठाऊक. म्हणून मी ठरवले की माझ्या व्यावसायिक आयुष्याचा शेवट बदलायलाच हवा. आणि डिसेंबर 2003 मध्ये मी पैसा, प्रतिष्ठा, सत्ता आणि दर्जा सोडून निघून गेलो — फक्त तिला मी कोण आहे हे दाखवण्यासाठी. पण तिला ते कधीच समजले नाही. माझी खरी मिती सापडायला मला तेवीस वर्षे लागली. आता तुमच्यापैकी कोणीच माझ्या शेजारी नाही. पण मी अजूनही तुम्हा दोघांच्या जवळ आहे. आणि एक दिवस मी तुमच्यापर्यंत पोहोचेन. आणि माझ्या वडिलांना मी नेमका कोण आहे — माझी बलस्थाने काय होती आणि काय नव्हती — हे नेहमीच माहीत असताना, माझी आई त्यांच्याशी बोलताना म्हणायची: “कदाचित जन्मतानाच त्याची अदलाबदल झाली असेल. कारण हा माणूस असा कोणीतरी बनला ज्याची कोणीच अपेक्षा केली नव्हती. आणि तरीही… म्हणतात की तो, माझा मुलगा आहे.”

Nando

आदर्श आयुष्य

मला माझ्या आदर्श आयुष्याचे वर्णन करायचे असेल, तर मी म्हणेन की ते अस्तित्वातच नाही. किंवा खरे तर: ते फक्त त्यांच्या कल्पनेत अस्तित्वात आहे जे अजूनही मानतात की आयुष्य हे फक्त ज्यातून जायचे असते असे काहीतरी नसून आराखडा करता येईल असे काहीतरी आहे. आज WordPress चा निवासी मनोविकारतज्ज्ञ नेहमीचा रोजचा प्रश्न आपल्यासमोर टाकतो — असा प्रश्न जो मुलांना विचारला जातो, जेव्हा त्यांना अजूनही वाटत असते की भविष्य ही आई-वडिलांनी आधीच गुंडाळून ठेवलेली भेट आहे. मोठी माणसेच आपली अपूर्ण स्वप्ने, आपली मूक अपयशे, आपले पुनर्वापरलेले भ्रम आपल्या मुलांवर लादतात, या आशेने की जिथे त्यांनी प्रयत्नही केला नाही तिथे कोणीतरी दुसरा अधिक चांगले करेल. आयुष्य ही गंभीर गोष्ट नाही. ती मालमत्ता, संपत्ती किंवा वैयक्तिक ठेव नाही. आणि नेमकी इथेच मानवजात घसरते: जे कधीच मालकीसाठी नव्हते त्याची मालकी आपल्याकडे असू शकते असे मानून. आयुष्य म्हणजे फक्त दोन निश्चितता असलेली एक नाजूक भेट: तुमचा जन्मदिवस — तुमच्या कागदपत्रांवर छापलेला — आणि तुमचा मृत्युदिवस — अशा कागदपत्रांवर छापलेला जे तुम्ही कधीच पाहणार नाही. मधले सगळे म्हणजे आपण जे आहोत, जे असायला आवडले असते, जे आपल्याला बदलते आणि जे शेवटी बनते. जाणीवपूर्वक किंवा नकळत, काही फरक पडत नाही. “आदर्श आयुष्य” ही सर्कसची युक्ती आहे, जादूगाराचा भ्रम. एक कल्पना जी तुम्ही तिच्याकडे जरा जवळून रोखून पाहताच विरघळून जाते.

Nando

एका मॅनेजरचे आयुष्य

सकाळी 06:00 वाजता उठणे. तीस मिनिटे धावणे, आंघोळ, वर्तमानपत्र, नाश्ता. 08:30 वाजता तो आधीच ऑफिसमध्ये असतो. सगळ्यांच्या आधी येणे आणि सगळ्यांच्या नंतर जाणे — हे दोन संकेत संपूर्ण कंपनी कोणत्याही स्पष्टीकरणाशिवाय वाचते. 10:30 कॉफी ब्रेक. 13:30 झटपट खाणे. 18:30 तो वैयक्तिक कामांसाठी किंवा उशिराच्या व्यावसायिक भेटीसाठी बाहेर पडतो. 20:00 वाजता तो अखेर घरी जातो, जिथे जेवण वाट पाहत असते. 21:30 वाजता तो आपल्या टेबलाशी बसतो — डावीकडे लॅपटॉप, उजवीकडे डेस्कटॉप — आकडेवारीची देवाणघेवाण करत, आकडे तपासत, योजना आखत, थकलेल्या मेंदूतून नावीन्यपूर्ण कल्पना पिळून काढत. नफा हा धर्म आहे. बाकी सगळे उपकरण. तो रात्री एक वाजता झोपायला जातो. त्याचा बिछाना उबदार करायला नेहमी कोणीतरी असते, आणि तो स्वतःच्या यांत्रिक भागाला ताबा घेऊ देतो. 03:00 वाजता तो अखेर झोपी जातो. 06:00 वाजता तो पुन्हा उठतो. तीन तासांची झोप — कमीत कमी विश्रांतीत पुनर्प्राप्तीचे वचन देणाऱ्या त्या पौर्वात्य तंत्रांशी अगदी जुळणारी. एक मिथक, ज्यावर तो विश्वास ठेवतो कारण त्यामुळे यंत्र चालू राहते. शनिवार आणि रविवार पवित्र असतात. आनंद, विरंगुळा, कुटुंब. त्या दिवशी त्याला त्रास दिलेला नको असतो — विशेषतः सहकाऱ्यांकडून किंवा कंपनीतील कोणाकडूनही. राज्य आपले दरवाजे बंद करते. मॅनेजर चांगले कमावतो, हो. पण तो अशा जबाबदाऱ्यांचे ओझे वाहतो ज्या चुकीच्या हाताळल्या तर न भरून येणारे नुकसान आणि वेदनांची एक लांब साखळी निर्माण करू शकतात. लोक हे विसरतात. बहुतेक वेळा ही भूमिका जाकिटावरचा बिल्ला नसते. ती कर्मचाऱ्यांकडून आणि मालकांकडून मिळणारी मूक मान्यता असते — तो क्षण जेव्हा ते तुम्हाला खर्च म्हणून पाहणे थांबवतात आणि संसाधन म्हणून पाहू लागतात. आणि ती मान्यता, जेव्हा येते, तेव्हा तोच त्याला मिळणारा एकमेव खरा पगार असतो.

Nando

खरे गुरू

… फसवणुकीचे

आम्ही सहकारी होतो, माझे वडील आणि मी. आम्ही एकाच अमेरिकन बहुराष्ट्रीय कंपनीसाठी काम करत होतो. विक्री प्रतिनिधी. बौद्धिक भामटे. पहिला नियम नेहमी तोच होता: सगळ्यांशी प्रामाणिकपणा आणि विश्वास. दुसरा: ग्राहकाच्या खऱ्या गरजा ग्राहकाच्या आधी समजून घेणे. विकणे म्हणजे उत्पादने गळ्यात मारणे नव्हते. ते म्हणजे एखाद्याला अडचणीतून वाचवण्यास मदत करणे होते. जास्त विक्री म्हणजे जास्त पैसा नव्हे. तिचा अर्थ होता ग्राहकाचे जास्त समाधान — बाजारपेठेचा एकमेव खरा मालक. आम्ही दोघांनीही राष्ट्रीय पातळीवर नेतृत्वाच्या भूमिका सांभाळल्या होत्या. वेगवेगळ्या वर्षांत आम्ही दोघेही दर्जा आणि संख्या यांत इटलीत पहिल्या क्रमांकावर पोहोचलो होतो. अधिकृत पहिला क्रमांक कधीच नाही. पण माझे हृदय नेहमी एकाच तालावर धडधडते: अमेरिका. आणि अमेरिकनांनीच पाऊल उचलले. Frega कुटुंब हे कसे करते ते स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहायला वरिष्ठ अधिकारी आले. ’90 च्या दशकात युरोपचे CEO, श्री. Wakefield, माझ्या वडिलांना भेटायला गेले. 2000 च्या दशकाच्या सुरुवातीला जगभराचे उपाध्यक्ष श्री. Alan Both मला भेटायला आले, सोबत सल्लागार आणि सेल्स डायरेक्टरांचा ताफा घेऊन. काय आयुष्य होते आमचे. आहाहाहाहा. मग माझ्या वडिलांनी ठरवले की चाळीस वर्षे पुरे झाली. 1996 मध्ये ते निवृत्त झाले. मी 2003 पर्यंत थांबलो. मी अडतीस वर्षांचा होतो, कंपनीत अठरा वर्षे. मी थकलो होतो. पैसा कधीच प्राधान्य नव्हता. फक्त ज्या गोष्टींनी मला आनंद दिला त्या. मी ही कथा का सांगत आहे? कारण आज, लेखक झाल्यानंतर, माझ्या पोस्ट अनेक देशांत वाचल्या जातात. शेवटी नियम तोच आहे. शेवटी नियम कधीच बदलला नाही. तुम्हाला फक्त एखादी कथा विकता यायला हवी.

Nando

गंभीर माणूस

(Vincenzo Frega)

माझे वडील Reggio Calabria प्रांतातील Seminara या गावातल्या एका छोट्या तंबाखूच्या दुकानात शिरतात. ते तिथले नाहीत. ते कामानिमित्त त्या भागात आहेत, Gillette चे विक्री प्रतिनिधी. आत त्यांना गावाकडचा एक शेजारी भेटतो, बँकेतला कॅशियर. ते त्याला विचारतात, “तू इथे काय करतोयस?” तो माणूस, अगदी उत्साहात, उत्तर देतो, “मी घोड्यांवर पैसे लावतोय.” माझे वडील त्याच्याकडे पाहतात. “आणि रेसकोर्स कुठे आहे? मी इथे दहा वर्षे राहतोय आणि कधी एकही पाहिला नाही.” शेजारी हुशार दिसण्याचा प्रयत्न करत कुत्सितपणे हसतो. तो TOTIP ची पैज-पावती काढून त्यांना दाखवतो. माझे वडील गोंधळून क्षणभर पाहत राहतात, मग खो-खो हसू लागतात. ते घोड्यांवर पैसे लावणाऱ्या माणसाशी बोलत आहेत… घोड्यांशिवाय. ते आधीच माझ्या आईला हे सांगण्याचा विचार करत आहेत, जी त्या शेजाऱ्याला चांगली ओळखते — तो वर्षानुवर्षे तिचा निष्ठावान चाहता आहे. ते मनातल्या मनात हसत आहेत. हसत आहेत कारण काय घडणार आहे याची त्यांना कल्पनाच नाही. ते प्रवेशद्वाराकडे पाठ करून दुकानाच्या ग्राहकांशी काम करत राहतात. ग्राहक दाराकडे डोक्याने विचित्र खुणा करत राहतो: हो/नाही, हो/नाही. माझ्या वडिलांना समजत नाही. त्यांच्यासाठी हे फक्त छोट्या गावातले इशारे आहेत. ते काम संपवतात, निरोप घेतात आणि शांतपणे बाहेर पडतात. बाहेर पाऊल टाकताक्षणी ते त्यांना थांबवतात. त्यांनी त्यांना पकडले. ते त्यांना अटक करतात. काराबिनिएरी आनंदात आहेत: पंधरा वर्षांनंतर, अखेर तो हाती लागला असे त्यांना वाटते. आणि ते हसतात. वेड्यासारखे हसतात. त्यांना ही थट्टा वाटते. ठाण्यात ते त्यांची कागदपत्रे, त्यांचे काम विचारतात. ते हसत हसतच उत्तरे देतात. मग प्रश्न: “तुम्ही इथे का आहात हे तुम्हाला माहीत नाही?” “नाही.” “आम्ही वर्षानुवर्षे ज्याचा शोध घेत आहोत त्या माणसासारखे तुम्ही हुबेहूब दिसता: ‘Seminara चा मशीनगनवाला.’ पुढे जाण्यापूर्वी आम्ही मिलानमधील तुमच्या कंपनीकडून पुष्टीची वाट पाहत आहोत.” माझे वडील क्षणभर थांबतात. “आणि तुम्ही त्याला मशीनगनवाला का म्हणता?” “कारण माफियांच्या अंत्यसंस्कारात तो विधी थांबवतो, शवपेटी ओढत रस्त्यावर आणतो, ती उघडतो आणि मृतदेहात पूर्ण मॅगझिन रिकामे करतो.” शांतता. माझे वडील त्यांच्याकडे पाहतात. मग म्हणतात: “अच्छा… म्हणजे मी गंभीर माणूस आहे.” ते त्यांना सोडून देतात. गाडीने सोडायची तयारी दाखवतात. “नको, धन्यवाद. मी चालत जाईन. माझी गाडी आहे.” माफी नाही. स्पष्टीकरण नाही. ते हसत हसत घरी चालत जातात. दाराशी थांबतात. माझ्या आईला काय सांगायचे याचा विचार करतात. मग काहीच न सांगायचे ठरवतात. ती विश्वास ठेवणार नाही याची भीती वाटते म्हणून नव्हे. तर संकोचामुळे. स्वतःच्या प्रतिमेच्या आदरापोटी. जे ते नाहीत अशा कोणाशी तरी गल्लत होऊ नये म्हणून. असा माणूस असणे, ज्याची कोणीच अपेक्षा करत नाही.

Nando

आपण जसे होतो

मला सुरुवातीचे नेहमीच आकर्षण वाटत आले आहे. पुस्तकांमध्ये लिहिलेल्या सुरुवातीचे नव्हे — ती फक्त कोणाचीतरी आवृत्ती आहे, एक चित्रण, कधीही निरपेक्ष सत्य नव्हे. मला खरी सुरुवात म्हणायची आहे, जी कोणीच नोंदवू शकले नाही. मी तिची कल्पना अशी करतो. स्त्री — पहिले खरे अस्तित्व, जिच्यापासून सगळे सुरू होते — गुहेच्या शोधात जंगलातून चालते. काहीच बदललेले नाही: आजही ती घर शोधते, कुटुंब उभारण्यासाठी, स्थैर्य निर्माण करण्यासाठी, आयुष्याला नांगर टाकण्यासाठी एक जागा. ती खरोखरच एक श्रेष्ठ जीव आहे. तिने प्राणिजगतातून सगळे आत्मसात केले: तर्क, विवेक, भावना, अंतःप्रेरणा — सगळे एका अशक्य अंतर्ज्ञानाने, दैवी सीमेला भिडणाऱ्या घ्राणशक्तीने जोडलेले. ती अशी आहे. आपली स्त्री. तिच्या हालचालींचे प्रतिध्वनी मार्जार जगात उमटतात: कधीच कठोर नाही, कधीच अचानक नाही, नेहमी मखमली. तिची नजर तिची ओळख उघड करते. तिच्या मनात असंख्य प्रश्न आहेत — छप्पन्न अनोख्या गरजा, त्यांपैकी कोणतीच प्राधान्याची नाही, जणू म्हणायचे आहे की निरपेक्षावरही नेहमी प्रश्न उपस्थित करायला हवा. मग तिने प्रजनन केले. देहासाठी नव्हे, तर सातत्यासाठी. आणि तिने ते एका गोरिलासोबत केले — ती नेहमी उपलब्ध असलेला सर्वोत्तम निवडते. तो, दरम्यान, होता तिथेच राहिला. खात, विश्रांती घेत, आपली जवळीक मोकळी करत. दोन गरजा, लाखो वर्षे न बदललेल्या. काहीच उत्क्रांत झाले नाही. हे मानवशास्त्र नाही — माझ्याकडे पदव्या नाहीत, शैक्षणिक प्रशिक्षण नाही, पद्धत नाही. ही फक्त एका माणसाची दृष्टी आहे जो आज सकाळी उठला, त्याने बार्बरा स्ट्रायसँड ऐकली, आणि एक साधी गोष्ट त्याच्या मनात आली: “The Way We Were”.

Nando

“गरज मन धारदार करते; टंचाई मूल्य निर्माण करते — आपण अजूनही पाळतो तो हा सर्वात जुना नियम आहे.”

तुरुंग

तुरुंग — संपूर्ण मानवजातीला भीती वाटणारी जागा, जिथे कोणालाच जायचे नसते, आणि तरीही प्रत्येकजण कधी ना कधी जिच्यातून जातोच. त्याच्या सर्वात जुन्या रूपांत त्याचे चित्रण वंचनेचे राज्य म्हणून केले जात असे: स्वातंत्र्याची, हालचालीची, कृतीची. मग शतकानुशतके तो उत्क्रांत होत गेला आणि इतर गोष्टी बनला. हा शब्दच तुम्हाला लगेच सर्वात उघड, सर्वात वास्तव जागी ओढून नेतो: न्यायालयीन. पण तो फक्त समाजाचा साचा आहे, अशा एका क्षणाची वर्गवारी जो फक्त तुमचे आयुष्यच नव्हे तर तुमचे सामाजिक स्थानही बदलू शकतो. शाळेतली एक आठवण येते: Silvio Pellico, 1789–1854, ज्यांनी तुरुंगात असताना “माझे तुरुंगातील दिवस” लिहिले — एक पुस्तिका, जी आज भावनिक शिक्षा भोगणारे नवरे वापरतात. हो, तो न्यायविषयक प्रबंध नाही, तर स्वतःच्या ओळखीच्या अक्षाच्या आतली एक अवस्था आहे, कारण आपण स्वतःच्याच आत कैद होऊ शकतो. पण तसे घडले, तर मनोविकारशास्त्र आणि औषधोपचारांचा आधार घ्यावा लागतो, कारण विचारांच्या आत मन बरे करणे हीच सर्व वैद्यकीय साहित्याची एकमेव खरी मर्यादा राहते. मानसिक बंदिवास ही अशी कोठडी आहे जी कोणताही डॉक्टर पूर्णपणे उघडू शकत नाही. मला आठवते, Rodica नावाच्या एका रोमानियन स्त्रीने एका रात्री मला तिच्या घरात कोंडून ठेवले होते. वाइनच्या चार बाटल्या रिचवल्यावर ती वेडीसारखी हसत होती, आणि मला थोड्याच वेळात इटलीला परतण्यासाठी विमान पकडायचे होते. मला वाटाघाटी करावी लागली आणि टेबलावर कॅलाब्रियाचा करार ठेवावा लागला — अर्थातच माझा शोध — ज्यानुसार परक्या भूमीवर पाहुण्याला नेहमी एक शक्यता द्यावी लागते. दरवाजे उघडायला आणि मला बाहेर पडायला एवढे पुरेसे होते. भावनिक, प्रेमाच्या, जिव्हाळ्याच्या तुरुंगाला लोखंडी गज नसतात. त्याच्याकडे फक्त आठवणी असतात — अशा, ज्या तुम्ही कधीच विसरत नाही.

Nando

मी यशासाठी तयार नव्हतो

Ferdinando ने वर्षानुवर्षे यशाची कल्पना केली होती. प्रशिक्षण, काम, जोर लावणे — संपूर्ण पुस्तिका. पण जेव्हा यश अखेर आले, तेव्हा त्याने दार ठोठावले नाही. त्याने लाथ मारून दार उघडले, आत आले आणि विचारले: “मग? तयार?” तो तयार नव्हता. हे जलद घडले. त्याने हट्टी समर्पणाने उभारलेल्या एका प्रकल्पाला अचानक मान्यता मिळाली. माध्यमांचे फोन, परिषदांची आमंत्रणे, सहकार्ये — प्रत्येकाला त्याचा एक तुकडा हवा होता. सुरुवातीला त्याला छान वाटले. मग त्याच्या लक्षात आले की यशासोबत एक पुस्तिका येते जी त्याला कधीच मिळाली नव्हती. अपेक्षा वाढल्या. शंकाही वाढल्या. प्रत्येक निर्णय निकामी करायच्या बॉम्बसारखा वाटू लागला. प्रत्येक चूक संभाव्य मृत्युलेखासारखी दिसू लागली. दरम्यान त्याचे वेळापत्रक फुटले: बैठका, मुदती, मुलाखती. त्याची आवड — ज्या गोष्टीने सगळे सुरू झाले होते — “महत्त्वाच्या गोष्टीं” च्या ओझ्याखाली गुदमरू लागली. म्हणून त्याने एकमेव तर्कशुद्ध गोष्ट केली: तो पळून गेला. कायमचा नव्हे — फक्त श्वास घेता येईल इतका वेळ. शांततेत त्याने स्वतःला तो प्रश्न विचारला जो गोष्टी चांगल्या चालू असताना कोणीच विचारत नाही: “मी नेमके काय करत आहे?” आणि उत्तर साधे होते: त्याने यशाची गल्लत गोंगाटाशी केली होती. तो वेगळा दृष्टिकोन घेऊन परत आला. तो नाही म्हणायला शिकला. तो जबाबदारी सोपवायला शिकला. तो शिकला की सगळीकडे असणे म्हणजे कुठेच नसणे. आणि हळूहळू आवड परत आली — फटाक्यासारखी नव्हे, तर कधीही न विझणाऱ्या पायलट ज्योतीसारखी. मागे वळून पाहताना त्याला सत्य समजले: यशासाठी कोणीच कधी तयार नसतो. यश म्हणजे लवकर येणारा, जास्त खाणारा आणि फर्निचरला नावे ठेवणारा पाहुणा. पण पहिल्या भेटीतून तुम्ही वाचलात, तर त्याचे आदरातिथ्य कसे करायचे ते तुम्ही शिकता. आणि तोच — टाळ्या नव्हे — खरा विजय आहे.

Nando

500 ग्रॅम

जून 1996 होता. एका नव्या उत्पादनाच्या जागतिक प्रक्षेपणासाठी बोस्टनमधील कंपनीच्या मुख्यालयात जागतिक विक्री बैठक आयोजित केली आहे. इटालियन विभागाने विक्री संघ दोन वेगवेगळ्या विमानांत विभागण्याचे ठरवले — एक रोमहून निघणारे, दुसरे मिलानहून. गंतव्य एकच: आधी New York, मग बोस्टन. कारण साधे होते. काही विपरीत घडले, तर संपूर्ण इटालियन विक्री दल एकाच विमानात नको होते. कॉर्पोरेट तर्क. विकृत, पण तर्कशुद्ध. त्या संध्याकाळी आम्ही सुखरूप पोहोचलो. दुसऱ्या दिवशी सकाळी मी इटालियन वरिष्ठ व्यवस्थापनातील सहा जणांच्या गराड्यात होतो. त्यांच्यापैकी कोणालाच इंग्रजी येत नव्हते. त्यांना भूक लागली होती. आणि कसे कोण जाणे, त्यांना खाऊ घालण्याची जबाबदारी माझ्यावर आली. आपण कुठे जायचे असे त्यांनी मला विचारले. सोपे. “बोस्टन हार्बर,” मी म्हणालो. “आपण लॉबस्टर पास्ता खाणार आहोत.” मी कहाण्या रचत आहे अशा नजरेने त्यांनी माझ्याकडे पाहिले. टॅक्सी ड्रायव्हरचीही करमणूक झाली. त्याने मला त्याचा वैयक्तिक नंबर दिला आणि मी बोस्टनमध्ये कुठे राहतो ते विचारले. मग त्याने समजावले की मी त्याची टॅक्सी सेवा वापरत राहिलो तर तो मला कमिशन देईल. अमेरिकेतील तो माझा पहिला खरा धडा होता. प्रत्येक गोष्टीची एक व्यवस्था होती. वाहतुकीचीसुद्धा. आम्ही रेस्टॉरंटमध्ये पोहोचलो. मालक चाळीस वर्षांपूर्वी युनायटेड स्टेट्समध्ये आलेले सिसिलियन भाऊ होते. त्यांनी आमचे कुटुंबासारखे स्वागत केले. प्रत्येकाने लॉबस्टर लिंग्विनी मागवली. मी थोडे वेगळे काहीतरी मागवले. पाचशे ग्रॅम लिंग्विनी. दोन लॉबस्टरसह. ताटे आली. सगळे खूश दिसत होते. मी माझ्या ताटाकडे पाहिले आणि लगेच मालकाला बोलावले. “हे पाचशे ग्रॅम नाही.” तो पूर्ण शांततेत माझ्याकडे पाहत राहिला. मी उठलो. रेस्टॉरंटमधून बाहेर पडलो. जवळच्या एका दुकानात चालत गेलो. पास्ता विकत घेतला. परत आलो. त्याच्या हातात दिला. “सगळे फेकून द्या.” “पुन्हा सुरुवात करा.” “पाचशे ग्रॅम करा.” माझे सहकारी हसू लागले. त्यांच्यापैकी एक म्हणाला: “कॅलाब्रियाच्या माणसाच्या विरोधात जाणे क्वचितच शहाणपणाचा व्यवहार ठरतो.” अखेर योग्य ताट आले. आम्ही खाल्ले. सगळे खूश होते. माझ्या सहकाऱ्यांनी माझ्या जेवणाचे पैसे दिले. ते दोन सिसिलियन भाऊ माझ्याकडे पाहून म्हणाले: “आता तरी तुम्ही खूश आहात?” मी नाही म्हणालो. ते गोंधळलेले दिसले. “आपण आता अमेरिकेत आहोत,” मी म्हणालो. “आणि इथे तुमच्या शब्दाला किंमत आहे.” मी शंभर डॉलर काढले आणि टीप म्हणून टेबलावर ठेवले. त्यांनी ते घ्यायला नकार दिला. मी आग्रह धरला. “ही माझी निवड आहे.” “आपण बहुधा पुन्हा कधीच भेटणार नाही.” “पण मी हे इथे ठेवतो आहे कारण तुमच्या चुकीमुळे मला 120 ग्रॅम पास्त्याची किंमत मोजावी लागली.” ते माझ्याकडे पाहत राहिले. मग ते हसले. आणि मीही. कारण कधीकधी तत्त्वे गंभीर असतात. आणि कधीकधी ती पास्त्याच्या वेशात येतात.

Nando

वेग जिंकतो

यश सर्वात बलवानांचे नसते. ते सर्वात वेगवानांचे असते — जे खेळ बदलला आहे हे इतर कोणाच्या लक्षात येण्याआधीच विचार करतात, हालचाल करतात आणि जुळवून घेतात. हे मी एकापेक्षा जास्त वेळा शिकलो. वर्षांपूर्वी मी एका प्रकल्पावर काम करत होतो जिथे माझ्या स्पर्धकांकडे सगळे होते: मोठे संघ, चांगली साधने, अधिक अनुभव. माझ्याकडे होता वेग. ते गुंतागुंतीच्या रणनीती उभारत असताना मी आधीच चाचणी घेत होतो, बदल करत होतो, दुरुस्त्या करत होतो आणि पुढे जात होतो. छोटे विजय, एकामागून एक, अंतर कमी होईपर्यंत. नॉकआउट नव्हे — फटक्यांची अचूक साठवण. वेगाने तोट्याचे विजयात रूपांतर केले. वेग म्हणजे घाई नव्हे. तो म्हणजे इतरांच्या आधी संदर्भ वाचणे. फट पाहणे. इतर सगळे अजून विचारच करत असताना कृती करणे. आणखी एकदा, एका महत्त्वाच्या कार्यक्रमादरम्यान, एका तांत्रिक अडचणीमुळे सगळे बंद पडण्याचा धोका निर्माण झाला. लोक लांबलचक, सुरेख उपाय शोधू लागले. मी नाही. मी सोपे केले, जलद कृती केली आणि कार्यक्रम चालू ठेवला. परिपूर्ण नाही — पण परिणामकारक. आणि खऱ्या आयुष्यात परिणामकारकता जिंकते. वेगवान असणे म्हणजे आवेगी असणे नव्हे. ते म्हणजे न डगमगता हालचाल करता येईल इतके तयार असणे. अनुभवाने घडवलेले त्याचे अंतर्ज्ञान. स्पष्टतेचा आधार असलेले त्याचे धैर्य. खिडकी केव्हा उघडते हे जाणणे — आणि उडी मारणे. आज मी आव्हान किती मोठे आहे हे विचारत नाही. मी किती लवकर हालचाल करू शकतो हे विचारतो. मी किती लवकर अंदाज बांधू शकतो. एखाद्या समस्येचे संधीत किती लवकर रूपांतर करू शकतो? वेग म्हणजे लवचीकता. वेग म्हणजे रणनीती. वेग म्हणजे स्वप्न पाहणे आणि करून दाखवणे यांतला फरक. शेवटी, हे साधे आहे: बलवान दुर्बलांना हरवत नाहीत. वेगवान संथांना हरवतात.

Nando

सुपरमार्केटमधला माझा दिवस

शनिवार सकाळ, सकाळी 9 वाजता. मी एका साध्या योजनेसह सुपरमार्केटमध्ये शिरलो: दूध, पाव, चीज. दहा मिनिटांनंतर मी सिरियलच्या रांगेत होतो. मग विदेशी सॉसच्या रांगेत. मग मी कधीही न पाहिलेल्या मसाल्यांच्या एका गूढ भिंतीसमोर. तेव्हाच नियतीने भाग घ्यायचे ठरवले. मला दोन जपानी मित्र भेटले ज्यांना सल्ला हवा होता — काय विकत घ्यायचे याबद्दल नव्हे, तर कुठे जेवायचे याबद्दल. तीस मिनिटांनंतर आम्ही दुपारचे जेवण घेत होतो. दुपारपर्यंत आम्ही जुन्या मित्रांसारखे शहरात फिरत होतो. संध्याकाळी मी परत सुपरमार्केटमध्ये गेलो. खरे काही कारण नव्हते. फक्त ती नेमकी भावना की काहीतरी कमी आहे. मी स्वतःला बिस्किटांच्या न संपणाऱ्या रांगेकडे रोखून पाहताना आढळलो. मी तिथे कसा पोहोचलो काहीच कल्पना नाही. ट्रॉली अशा गोष्टींनी भरली होती ज्या माझ्या सकाळच्या विश्वात अस्तित्वातच नव्हत्या, पण आता अत्यावश्यक वाटत होत्या. काउंटरवर कॅशियरने माझ्याकडे पाहिले, हसली आणि विचारले: “तुम्ही काही खास शोधत होता का?” मीही हसलो. “हे सगळे माझ्याकडे कसे आले हेही मला माहीत नाही.” आणि तेव्हाच मला उमजले: सुपरमार्केट ही वस्तू विकत घेण्याची जागा नाही. ती बदलण्याची जागा आहे. गरजा इच्छा बनतात. इच्छा खात्री बनतात. खात्री बहाणे बनते. मी तीन भरलेल्या पिशव्या आणि एक रिकामी खात्री घेऊन बाहेर पडलो. मला कशाचीच कमतरता नव्हती. मी फक्त गरजेची गल्लत गोंगाटाशी केली होती.

Nando

माणसे समजून घेणे

जगभर चाळीस वर्षे फिरल्याने अनेक गोष्टी शिकायला मिळतात. बाकीच्या तुम्ही कठीण मार्गाने शिकता, अगदी लहानसहान तपशिलांकडे लक्ष देणाऱ्या मुलासारखे, कारण काहीच मोफत नसते आणि प्रत्येक गोष्टीची किंमत असते. तुम्ही जसे आहात तसे हजर होता: तुमचे चारित्र्य, तुमचे शिक्षण, तुमचा अनुभव. त्यामुळेच तुम्ही एखाद्या परिस्थितीत प्रवेश करू शकता, ती वाचू शकता, तिच्याशी जुळवून घेऊ शकता, आणि — गरज पडल्यास — तिचा ताबा घेऊ शकता. पण तुम्ही नेहमीच पाहुणे असता. काही माणसे सरळ अवघड असतात: अंतर्मुख, गुंतागुंतीची, सवयीने निराशावादी. ती अशा मितीत जगतात जिथे फक्त आता जे घडते तेच महत्त्वाचे असते, आणि तरीही त्यांना पुरावा हवा असतो, पुष्टी हवी असते, आणि पहिल्या पुष्टीची दुसरी पुष्टी हवी असते. मग उलट वर्ग असतो: संरचित मन. नियोजन, प्रक्रिया, उत्पादन आणि नफा यांवर उभे असलेले. मॅनेजर. उद्दिष्टे, निर्णय आणि 7 P ची प्रसिद्ध साखळी यांना बांधलेली व्यक्ती. तुम्ही नशीबवान असाल, तर तुम्हाला योग्य शैक्षणिक पार्श्वभूमी असलेला असा कोणी भेटतो जो उपलब्ध साधने वापरतो, जरी तो कधीकधी विसरतो की आयुष्यात बदलती घटके, आश्चर्ये आणि अधूनमधून स्फोटही असतात. माणसे समजून घेणे हे विज्ञान नाही. ती शिस्त आहे. संकेत, हावभाव, विरोधाभास आणि वेळ यांची हळूहळू होणारी साठवण. इतर ज्याकडे दुर्लक्ष करतात ते पाहायला तुम्ही शिकता. जे सांगितले जात नाही ते ऐकायला तुम्ही शिकता. तुम्ही शिकता की प्रत्येकजण एक खासगी तर्क बाळगतो, आणि तो तुम्हाला पकडता आला तर तुम्ही त्यांच्याशी योग्य पातळीवर बोलू शकता. असे देश आहेत जिथे लोक थेट संवाद साधतात, काही जिथे वर्तुळात फिरत संवाद साधतात, आणि काही जिथे फक्त गरज असेल तेव्हाच संवाद साधतात. पुरेसा प्रवास करा आणि तुम्ही न्याय करणे थांबवता. तुम्ही फक्त निरीक्षण करता. आणि अखेर तुम्हाला समजते. कारण खरे कौशल्य — महत्त्वाचे असलेले एकमेव — साधे आहे: माणसे वाचता येणे.

Nando

Auchan मधली गडबड

त्या सकाळी माझा काम करण्याचा मूड नव्हता. सर्वोत्तमांच्या बाबतीतही असे होते — मी अजून त्यांच्यापैकी नव्हतो तरी. मी अर्ध्या उंचीच्या गवताच्या शेतांमधून गाडी चालवत गेलो, एका बाजूला मेल्याचे नाटक करणारे साप, दुसऱ्या बाजूला अवाढव्य गावठी उंदीर. खिशात दहा युरो आणि पेन्शनला दहा दिवस बाकी असलेल्या माणसासाठी एक अवास्तव प्रवास. New York मधील शोफर असलेल्या लिमोझिनपासून इथपर्यंत. आयुष्याला विनोदबुद्धी असते. प्रवेशद्वारावर माहिती-कक्षातील मुलीने मला स्वच्छतागृहाचा रस्ता दाखवला. उठून दिसण्यासाठी मी तिला म्हणालो, “धन्यवाद, माय लव्ह,” आणि तिला हवेतच एक चुंबन पाठवले. तिने मला ते पोर्तुगीज मिश्रण दिले: हसू + संशय, वास्को द गामाचा वारसा — संथ वेळ आणि शांत अविश्वास. Auchan च्या आत शिजवलेल्या अन्नाचा वास मला जोरात लागला. देवळासमोरच्या यात्रेकरूसारखा मी पंधरा मिनिटे पदार्थांकडे रोखून पाहत राहिलो. मग मला सेल्फ-सर्व्हिस काउंटर सापडला: आधीच शिजवलेले अन्न, घेऊन जायला तयार. एकच अडचण — काउंटरपर्यंत 120 मीटर, मग ते खायला 120 मीटर परत. माझ्यासारख्या माणसासाठी एक लॉजिस्टिक शोकांतिका. मी भाजलेल्या चिकनचा 750 ग्रॅमचा डबा उचलला, बसलो आणि त्याचा फडशा पाडला. माझ्यासमोरची स्त्री मजेत, शांतपणे पाहत होती. अजूनही भूक असल्याने मी परत गेलो, दुसरा डबा घेतला, आणि स्वतःला वचन दिले की मी नंतर पैसे देईन — फक्त माझे पचन माझ्या सद्सद्विवेकाशी जुळलेले राहावे म्हणून. मी फ्रिज उघडून सोडा वॉटर घेतले. ती स्त्री थांबली. तिला पुढचा भाग पाहायचा होता. दुसरा डबा संपवल्यावर मी काउंटरवर जाण्यापूर्वी हात धुवायला गेलो. पण सफाई करणाऱ्या बाईने माझे टेबल आधीच साफ केले होते. डबे नाहीत. किंमत नाही. बारकोड नाही. एक परिपूर्ण गुन्ह्याचे घटनास्थळ — माझ्याविरुद्ध. म्हणून मी तिसरा डबा आणि पाणी घेतले आणि काउंटरवर गेलो, माझ्या सर्वोत्तम स्पॅनिशमध्ये सगळे समजावत. थोड्या गोंधळानंतर तिने माझी पहिली पावती रद्द केली, जोडलेल्या वस्तू स्कॅन केल्या, आणि माझ्या हातात €2.54 सुटे दिले. अंतिम ताळेबंद: €6.10 मध्ये मी 2.6 किलो शिजवलेले चिकन आणि मिनरल वॉटरची एक बाटली घेऊन बाहेर पडलो. आणखी घेऊ शकलो असतो, पण माझ्या सद्सद्विवेकाने — नेहमीप्रमाणे त्रासदायक — मला थांबवले. फ्रेंच व्यापारी जिव्हाळा जागवत नाहीत, आणि आज मी त्यांचा बिनबुलाव्याचा पाहुणा होतो.

Nando

सर्वात कठीण ग्राहक

“माझ्या आयुष्यातला सर्वात कठीण ग्राहक. उलटी गिनती: मी टिकेन की कोसळेन?” रात्र झाली की मी दिवसभरात करायला हव्या होत्या त्या गोष्टींचा विचार करतो, आणि स्वतःला सांगतो: सगळे पूर्ण करायला उद्याचा दिवस अगदी योग्य असेल. म्हणजे — जर बॉसने मला थोडा जास्त वेळ द्यायला मान्यता दिली तर. कारण त्यांच्याशी कोणतीही वाटाघाटी नसते. ते बोलावतात तेव्हा पूर्वसूचना देत नाहीत. ते सरळ तुम्हाला घेऊन जातात. ते एक अवघड ग्राहक आहेत. नाही — अशक्य. एकमेव. आणि आज, विक्रीला साठहून अधिक वर्षे वाहिल्यानंतर, मला तुम्हाला त्यांच्याबद्दल सांगायचे आहे: माझा सर्वात कठीण ग्राहक. काही लोक म्हणतील: “थांबा जरा. तुम्ही एकसष्ट वर्षांचे आहात. विक्रीतील साठ वर्षांबद्दल कसे बोलू शकता?” माझे उत्तर हसत येईल. आपण जन्मतो तेव्हा आपण विकलेली पहिली खरी गोष्ट… म्हणजे आपण स्वतः. आपले वर्तन ही दारे उघडणारी किल्ली आहे — आणि कधीकधी ती बंद करणारीही. बाकी सगळे आपल्या कृतींच्या आतच राहते. आणि परवा रात्री, जेव्हा सरकारी वकिलांनी मला माझे काम विचारले, तेव्हा मी उत्तर दिले: “चोर.” त्यांनी थेट माझ्या डोळ्यांत पाहिले — थंड, कठोर, पापणी न लवता. मग मी उरलेले जोडले. “…हृदयांचा.” हाहाहा. शुभ संध्या. आणि शुभ विक्री.

Nando

संपर्क

मी 2022 मध्ये सुरुवात केली, इतर सगळ्यांसारखीच, पुस्तके विकेन आणि श्रीमंत लेखकांच्या 1% मध्ये सामील होईन असा विचार करत. मग वर्षे जात गेली तसे माझ्या लक्षात आले की शेवट इतरांनी आधीच लिहून ठेवला होता. माझा वेगळा असायला हवा होता. अनपेक्षित. 2025 पर्यंत पहिल्या वस्तुस्थिती टेबलावर होत्या: तीन वेबसाइट्स, बासष्ट ई-बुक्स, 220 भाषा, 2,300 प्रकाशने, 106 पोस्ट. ते फक्त स्टार्टर होते. पहिला कोर्स अजूनही मोफत होता. दुसरा होता मुलाखत. आणि सोबतची भाजी होती पैसा नाही. चांगला भाग तर अजून सुरूही झाला नव्हता. मुलाखतींसाठी, जिज्ञासूंनी आधीच स्वतःला बाहेर ठेवले होते. मी कोणा विशिष्ट व्यक्तीची वाट पाहत नव्हतो. फक्त एक माणूस आणि त्याचे हसू. पण ती एखादी अमेरिकन स्त्री असू शकेल — अतिशय बुद्धिमान — या कल्पनेने मला भुरळ घातली होती, ती कोण आहे हे न जाणता, कोणत्याही नॉयर कल्पनांशिवाय. कदाचित एक स्वप्न. त्या स्वप्नांपैकी एक जे तुमच्याकडे नसेल तर तुम्हाला भविष्यच नसते. आणि मग फोन वाजला. उपसर्ग +1. सुटका नाही. तो माझ्या घरून येत होता — माझी अमेरिका. “नमस्कार, मी Margareth, New York हून बोलते आहे. माझ्या इटालियनबद्दल माफ करा, मी मीडिया चॅनेलची मॅनेजर आहे… मी तुम्हाला त्रास देत नाही ना? मी श्री. FREGA Sun यांच्याशी बोलत आहे का? तुमच्याकडे माझ्यासाठी वेळ आहे का?” ही तीच आहे — जिची मी वाट पाहत होतो ती स्त्री. पण सावधगिरी कधीच अति नसते. “हो, मीच. मी तुमच्यासाठी काय करू शकतो?” “मला तुम्हाला जाणून घ्यायचे आहे.” “तुम्ही बॉयफ्रेंड शोधत आहात का?” “नाही, आहाहाहाहा. फक्त एक मुलाखत.” स्वच्छतागृहातून बाहेर पडून भावनेतून सावरण्यासाठी 15 मिनिटांत परत फोन करता यावा म्हणून मी तिचा नंबर मागतो. ती मान्य करते. मी परत फोन करतो. एक स्विचबोर्ड उत्तर देतो. ओळखीबद्दल शंका उरत नाही: ते तिचे अमेरिकन नेटवर्क आहे. ते मला तिच्या ऑफिसकडे जोडतात. पहिली चाळणी: तिची सहाय्यक. मग ती. आम्ही संभाषण सुरू करतो. अकरा मिनिटे. प्रश्नोत्तरांसाठी पुरेशी. पण अंतिम पुष्टी देण्यापूर्वी तिला तिच्या बोर्डशी बोलायचे आहे. ते ही बांधिलकी महत्त्वाची मानतात. ते अमेरिकन आहेत: ते एक खर्च करतात, तर ते किमान 2.5 परत यायला हवे. माझ्या भाषेमुळे ती गोंधळते, जरी ती माझ्या आईला चांगली ओळखते. पण तिच्या इटालियन मुलांपैकी एकाला ती पहिल्यांदाच भेटते आहे. ती माझे वय विचारते, पण आधी ती सांगते की ती एक्केचाळीस वर्षांची आहे. मी उत्तर देतो: “तुम्हाला काय घ्यायचे आहे त्यावर अवलंबून आहे. मी तीन वयांचा माणूस आहे: मन ऐंशी, हृदय चाळीस, जवळीक अठरा.” ती वेड्यासारखी हसू लागते. तिने मुलाखत आधीच सुरू केली आहे आणि तिला ते माहीत आहे. पण पुढे जे येते त्याने ती पकडली गेली आहे. “New York मध्ये दुपारचे 12:45 झाले आहेत. दोन तासांत मी तुम्हाला उत्तरासह फोन करेन. पण वचन द्या की तुम्ही इतर कोणाशी बांधिलकी करणार नाही.” कॅलाब्रियनसाठी शब्द म्हणजे इज्जत. सुगंधाविना हवेत फेकलेले स्वर नव्हेत. ती हसतच राहते. आम्ही फोन ठेवला. तिची वेळ माझी नाही. सगळे इथून सुरू होते. पण ते आत्ताच संपूही शकते.

Nando

तयारी

14:45. फोन पुन्हा वाजतो. Margareth. तिचा स्वर आनंदी, उत्साही आहे — जणू नुकतेच काहीतरी जिंकलेल्या व्यक्तीसारखा. पण काय? “Nando,” ती फोनवर मला असेच म्हणते, “तुमची ट्रॉली बॅग भरा. आपण निघतो आहोत.” “रोमँटिक सहल,” मी उत्तर देतो. ती हसतच राहते. मग ती योजना मांडते: 23 जून 2026 — Reggio Calabria → रोम, विमान सकाळी 06:30, आगमन सकाळी 08:10. त्याच दिवशी, रोम → New York, बिझनेस क्लास, सकाळी 10:40, JFK ला आगमन 17:10. JFK वर ड्रायव्हर आणि लिमोझिन, संपूर्ण मुक्कामासाठी उपलब्ध. मॅनहॅटनमध्ये सूट, 15 दिवस, सर्वात वरचा मजला, सेंट्रल पार्कचे दृश्य. 10,000 USD असलेले डेबिट कार्ड + 3,000 USD रोख खोलीत वाट पाहत. “या तारखा आणि तपशील तुम्हाला चालतील का?” “हो,” मी म्हणतो, “पण निदान तुम्हाला काय आवडते ते तरी सांगा. आपण रोमँटिक सहल करणार असू तर मला तपशील हवेत: Sprite, व्हाइट वाइन की शॅम्पेन?” आणि मग: “ट्रेनमध्ये तुम्हाला वरचा बर्थ आवडतो की खालचा?” आहाहाहाहा. ती भान हरपते. “तुम्ही असेच चालू ठेवलेत, तर मी आत्ताच तुमच्याकडे उडून येईन.” “तुम्ही तारखांना मान्यता दिलीत,” ती पुढे म्हणते, “तर आम्ही तयार करत असलेल्या पूर्व-कराराचा मसुदा मी तुम्हाला पाठवेन. मग आपण तपशील पक्के करू.” मी ज्याची अपेक्षा करत नाही ते सगळे हेच आहे. फोन ठेवण्यापूर्वी ती जोडते: “अरे, जवळजवळ विसरलेच: तुम्ही मला अनौपचारिक होकार जरी दिलात, तरी One Liberty Plaza मधील 54 व्या मजल्यावरची खोली उपलब्ध करून देण्यासाठी मी Goldman Sachs ला फोन करेन.” “पण तुम्हाला माहीत आहे ना की ती खोली मालकांची आहे आणि भाड्याने दिली जात नाही?” “हो, मला माहीत आहे. तेच तर सौंदर्य आहे.” मी श्वास घेतो. काही तास मागतो. तिला सांगतो की मी परत फोन करेन. ती पूर आलेली नदी आहे, लाव्हाविना ज्वालामुखी — तिच्या कामाबद्दलच्या उत्कटतेने धगधगणारी, त्यानंतर व्यावसायिकता, आणि मग स्त्री असणे, जे तिच्या पहिल्याच शब्दांतून जाणवते. माझी पत्नी खोलीत येते. माझा पांढराफटक चेहरा पाहते. मी भूत पाहिले का असे विचारते. “हो,” मी उत्तर देतो. “पण याला शरीर आहे आणि सुंदर मन आहे.”

Nando

पैसा नाही

मी ईमेल उघडतो. पूर्व-कराराचा मसुदा तिथे आहे. दोन भाषा: इंग्रजी आणि इटालियन. ते सगळे स्वीकारतात. ते लगेच आगाऊ रक्कम पाठवायलाही तयार आहेत, आणि उरलेली रक्कम मुलाखतीपूर्वी. फक्त रक्कम सांगा. ते मुलाखतीसाठी, कॅमेऱ्यासमोर, 1 USD देतील. मला बाहेर जायला हवे. चालायला. विचार करायला. मी ज्याची अपेक्षा केली होती ते सगळे घडत होते. मी ज्याची कल्पना केली होती ते सगळे. पण मला हवे ते हे नाही. दुसऱ्या दिवशी मी तिच्याशी संपर्क साधला आणि तिला हे सांगितले: विमाने निश्चित — फक्त इकॉनॉमी, बिझनेस नाही. लिमोझिन नाही, ड्रायव्हर नाही — मी एकटा सबवे, बस किंवा टॅक्सी घेईन. सूट नाही — मी क्वीन्समध्ये Airbnb स्टुडिओ भाड्याने घेईन आणि तिथून ये-जा करेन. आगाऊ रक्कम नाही. प्रवेश शुल्काबद्दल, आपण असे करू: प्रत्येकी 1,000 USD चे 1,000 चेक तयार करा. ते यश न मिळालेल्या पण निदान तीन पुस्तके प्रकाशित असलेल्या 1,000 इंग्रजी भाषिक लेखकांना पाठवा. लिफाफ्याच्या आत: एक चेक आणि माझे एक पत्र. माझी विनंती मान्य असेल, तर आपण पुढे जाऊ. नसेल, तर तुमच्याशी बोलून आनंद झाला. आणि तुम्ही मला दिलेल्या संपादकीय साहित्याबद्दल धन्यवाद — आणखी कथा लिहिण्यासाठी पुरेसे, जसे मी गेल्या काही वर्षांत केले आहे.

Nando

1000 USD चे पत्र

तुम्हाला हे योगदान दान म्हणून मिळत नाही, किंवा उदारतेची कृती म्हणूनही नाही. मी ते करण्यासाठी जन्मलो नाही — किंवा जनुकीयदृष्ट्या नेमलो गेलो नाही. मी ते फक्त तुम्हाला याची आठवण करून देण्यासाठी पाठवत आहे की तुम्ही आपले काम मोफत देऊन टाकले आणि पैशाच्या सुखाचा विचार करणे थांबवले, तर तुम्ही मुक्त लेखक होऊ शकता. फक्त वाचले जाण्याच्या आणि ओळखले जाण्याच्या आनंदावर लक्ष केंद्रित करा. ही प्रकाशनाची नवी पद्धत नाही. माणसांनी स्वतःला व्यक्त करायला ज्या पद्धतीने सुरुवात केली ती हीच आहे. फक्त लक्षात ठेवा: पहिल्याने हे 2,000 वर्षांपूर्वी केले. मला आशा आहे की मी तुम्हाला भावनिक हेतूंविना, तार्किक आणि विवेकी हेतूंनी माझे लक्ष दिले आहे, जसे फक्त खऱ्या लेखकांनाच करता येते.

Nando

एक निरागस धडा

मी त्यांना फोन केला आणि ते कोणत्या भागात काम करत आहेत ते विचारले. मी फक्त साठ किलोमीटर दूर आहे हे माझ्या लक्षात आले, म्हणून मी त्यांना एकत्र जेवण करूया असे सुचवले. दोन महिन्यांपूर्वीच्या आमच्या शेवटच्या कामाच्या बैठकीनंतर मी त्यांना पाहिले नव्हते. मी त्यांच्या हॉटेलवर पोहोचलो आणि रात्रीसाठी एक खोली बुक केली. मला तिथेच राहायचे होते. मला त्यांच्या उपस्थितीची गरज होती, त्यांच्या विनोदांची, पूर्ण भाषणापेक्षा जास्त सांगणाऱ्या त्यांच्या त्या अर्धवट वाक्यांची. ते माझे वडील होते. टेबलाशी बसून आम्ही दिवसाचा खास पदार्थ मागवला. त्यांची भूक कधीच कमी झाली नव्हती — ना अन्नाची, ना स्त्रियांच्या नितंबांची, त्यांची खरी आवड. एका पदार्थाच्या आणि पुढच्याच्या मधे, नोकरी जाऊ नये म्हणून व्यवस्थापनावर छाप पाडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या नव्या वेट्रेसकडे पाहून ते हसत होते. आम्ही दुपार समुद्रकिनाऱ्याच्या रस्त्याने फिरण्यात घालवली. माझ्या लक्षात आले की मी असे काहीतरी करत आहे जे मुलांच्या क्वचितच लक्षात येते: मी माझ्या वडिलांसोबतच्या क्षणाचा आनंद घेत होतो. मी त्यांच्यासोबत वेळ घालवत होतो — वडील, सहकारी, मित्र, साथीदार आणि बौद्धिक भामटा. हॉटेलवर परतल्यावर त्यांनी मला विचारले की मी संध्याकाळी काय करणार आहे. “बरं, साहजिकच, अशा ठिकाणी माझी एखादी मैत्रीण जवळपास असायला हवी. मी तिला फोन करेन आणि आम्ही एकत्र बाहेर जाऊ.” त्यांनी थेट माझ्या डोळ्यांत पाहिले आणि म्हणाले, “आणि मी काय करू, इथे एकटा बसू?” ते माझे वडील होते. मी उत्तर दिले, “मला थोडा वेळ द्या, तुमच्यासाठी आणखी एक मैत्रीण मिळते का ते पाहतो, आणि आपण चौघे बाहेर जाऊ.” त्यांनी मान डोलावली आणि शांतपणे हसले. त्यांना माहीत होते की वचन नेहमीच करारावरच्या सहीच्या आधी येते. तो कायदा होता. मी सगळी व्यवस्था केली, आणि माझी मैत्रीण तिच्या धाकट्या बहिणीला घेऊन आली. आम्ही जवळजवळ कुटुंबाचाच खेळ खेळत होतो. पण मी माझ्या वडिलांना सांगितले होते की ते कोण आहेत हे उघड करायचे नाही — त्यांनी फक्त माझे सहकारी आणि मित्र म्हणूनच ओळख करून द्यायची. त्यांनी मान्य केले, निदान हेतूने तरी. आम्ही बिअर प्यायला आणि हॉट डॉग खायला एका पबमध्ये गेलो. नेहमीप्रमाणे संभाषणाचे नेतृत्व त्यांनी केले. आणि त्या दोघींपैकी एकीने, अंतःप्रेरणेच्या बळावर, म्हटले: “तुम्ही दोघे हुबेहूब सारखे आहात. तुम्ही फक्त सहकारी आहात यावर माझा विश्वास नाही.” तोच तो क्षण होता जेव्हा ते म्हणाले: “हो, हे खरे आहे, मॅडम. मी त्याचा बाप आहे.” आणि सगळे खो-खो हसू लागले. रात्र संपत आली होती. आम्ही निघायला तयार झालो, मी त्यांचा निरोप घेत होतो, तेव्हा त्यांनी विचारले: “म्हणजे काय, तू मला एकटा सोडून जातोयस?” मुलींना माझ्यापेक्षाही आधी लगेच समजले — आणि त्या दोघी एकत्र निघून गेल्या. मी माझ्या वडिलांसोबत हॉटेलवर परत गेलो, रात्रभर हसत. त्यांची एकमेव सूचना होती की माझ्या आईला सांगायचे नाही. पण ते, निष्कपट आणि प्रेमात असलेले, लगेच तिला सांगून मोकळे झाले. ती हसली, आणि त्या मूक नजरेमागून तिने मला समजावले की मी अस्सल हरामखोर मुलगा होतो, दुसरे काही नाही. आयुष्यभर टिकणारा धडा: कधीही खोटे बोलू नका — विशेषतः स्त्रियांशी. अगदीच बोलावे लागले, तर अर्धसत्ये वापरा. पण तुम्ही खोलवर चांगले असाल, किंवा तसे होण्याचा प्रयत्न करायचा असेल, तर काहीच बोलू नका आणि हसा. सहानुभूती नेहमीच शांतता भरून काढते.

Nando

“आम्ही सारखेच होतो हे मला तेव्हाच समजले, जेव्हा ते पित्याच्या घरी परत गेले होते — आता या पृथ्वीवर नाहीत.”

अमेरिकन अंडी

विमान नुकतेच उतरले होते. माझी पत्नी आणि मुलगी दोघीही अविश्वासाने आणि संशयाने भरलेल्या होत्या: एका नव्या सुरुवातीचे रूपांतर अनिश्चिततेत झाले होते, आणि इतकी माणसे वेगळी भाषा बोलताना ऐकणे त्यांच्यासाठी पूर्णपणे नवे होते. JFK विमानतळ, New York, आमचे स्वागत करत होता. माझ्यासाठी, त्याला मला घरी परत आणायचे होते — माझ्या भूमीवर — जी ओळखीच्या वचनापासून विजय आणि नव्या दृष्टिकोनापर्यंत पोहोचली होती. थोडक्यात सांगायचे तर: 61 वर्षांपूर्वी करकोचीने मला New York मध्ये सोडायचे होते, तेव्हा ती एका कॅलाब्रियन बहिरी ससाण्यावर भाळली, दिपून गेली आणि तिने मला आस्प्रोमोंते पर्वताच्या उतारावर सोडायचे ठरवले. पण ती वेगळी कथा आहे. आम्ही सामान घेतले आणि एका पिवळ्या टॅक्सीत बसलो. ड्रायव्हरने आम्ही कुठे जात आहोत ते विचारले, आणि मी त्याला पत्ता दिला. मग त्याने विचारले की आम्ही कुठून येत आहोत आणि मी मूळचा कुठला आहे. मी उत्तर दिले, “क्वीन्स, NY.” प्रवासात पूर्ण शांतता. पोहोचल्यावर मी भाडे विचारले: “कार्डने 22 USD; रोख दिलेत तर 14 USD.” मी मैत्रीपूर्ण भावनेने त्याच्याकडे पाहिले, आणि तो म्हणाला, “मी नेपल्समध्ये 12 वर्षे काम केले आणि शिकलो की फक्त याच मार्गाने मी माझे व्यसनांचे खर्च भागवत राहू शकतो. आणि सामानावरून मला कळले की तुम्ही इटलीहून येत आहात. New York मध्ये तुमचे स्वागत आहे.” घर नवे आणि सुंदर होते, रस्त्यावरून एकच प्रवेशद्वार आणि चढायला फक्त काही पायऱ्या. त्या दोघींनी एकमेकींकडे पाहिले आणि आपल्या शांततेतून बोलल्या — पण मी, जन्मापासून माझ्यात असलेल्या ‘स्त्री-संहिते’ मुळे, त्यांच्या नजरांमागच्या छटा आणि विचार वाचू शकत होतो. “आपण घरी आलो,” मी त्यांना सांगितले. “नंतर मी काही किराणा आणायला जाईन.” मी अन्नाचा साठा करायला बाहेर पडलो. मला सुपरमार्केट्स आवडत नाहीत: Walmart सगळ्यांचे स्वागत करते, पण ग्राहक Walmart मध्ये महाग किंमत मोजतात. माझे पुरवठादार छोटी स्थानिक दुकानेच राहतात, अशा जागा जिथे काही शब्दांची किंवा एखाद्या विनोदाची देवाणघेवाण केल्याने मला खऱ्या बातम्या गोळा करता येतात — आणि माझ्या आयुष्याबद्दल लिहिता येते. “आणि अंड्यांसाठी, Jack, ताजी अंडी कुठे मिळतील?” “या रस्त्याच्या मागे Kan नावाचा एक तुर्क आहे. त्याच्याकडे स्वतःच्या काही कोंबड्या आहेत ज्यांची तो काळजीपूर्वक राखण करतो. तुम्हाला हवे ते त्याच्याकडे आहे का ते पाहा.” काही पावलांनंतर मी पोहोचलो. तो इटालियनसुद्धा बोलत होता — आणि तिथूनच आश्चर्ये सुरू झाली. तो मला त्याच्या कोंबड्या दाखवायला दुकानाच्या मागच्या भागात घेऊन गेला: मी फक्त नऊ मोजल्या, आणि त्यांपैकी एकीच्या पंखांवर इटालियन झेंड्याच्या रंगांचा एक ठिपका होता. कुतूहलाने मी त्याचा अर्थ विचारला. अभिमानाने तो म्हणाला, “ती Camilla आहे. ती इटलीहून आली आहे, नेपल्सहून — Forcella भागातून. माझ्या काकांनी ती मला दिली. ती अप्रतिम अंडी घालते. ही अशी अंडी आहेत जी तुम्ही ताजी पिऊ शकता, शिजवायची गरज नाही. मी माझ्या बायांना कधीच रसायने खाऊ घालत नाही — फक्त नैसर्गिक अन्न, जसे आम्ही तुर्कस्तानात करतो.” मला काही चाखायची आहेत का असे त्याने विचारले, आणि अर्थातच मी स्वीकारले. “यापेक्षा चांगली संधी कोणती?” आम्ही दुकानाच्या आत एका छोट्या टेबलाशी गप्पा मारत बसलो, आणि त्याने तीन अंडी असलेली एक प्लेट आणली. “माझ्या Camilla ने आत्ताच घातलेली. Nando, तुम्ही नशीबवान माणूस आहात,” तो म्हणाला. स्पर्शाला ती उबदार होती. संभाषण पुढे चालू ठेवण्यापूर्वी तो बसेपर्यंत मी थांबलो. त्याने विचारले मला काय प्यायचे आहे. “अमेरिकन कॉफी, कृपया.” मी पहिल्या अंड्याला भोक पाडू लागलो — पण भोक पडेना. मी दुसरे प्रयत्न केले, मग शेवटचे. तिन्ही कडक उकडलेली होती. …एक चमत्कार. आम्ही अमेरिकेत होतो. आधीच उकडलेली अंडी घालणारी कोंबडी — शिजवायची गरजच नाही. मी आश्चर्य किंवा घबराट दाखवली नाही; मी फक्त Kan ला विचारले की Camilla विकायला तो किती घेईल. त्याने का म्हणून विचारले. तो हसला, “तुम्हाला अंडी आवडली का?” मी त्याला सांगितले की मला ती माझ्या मुलीला द्यायची आहे, जिला कोंबड्या फार आवडतात. आतून मी विचार करत होतो: एकतर दहा लाख डॉलरचा प्रकल्प… किंवा समजून घ्यायची वाट पाहणारी फसवणूक. मी पैसे दिले, निरोप घेतला आणि निघालो. मी कोणाला काहीच बोललो नाही, पण दुसऱ्या दिवशी मी परत गेलो. “सुप्रभात, Kan. आज मला आणखी काही पिण्याजोगी अंडी मिळतील का?” “अर्थातच, बसा. मी लगेच आणतो.” “मला खुराड्यात जाऊन ती थेट Camilla कडून घ्यायची आहेत.” “माफ करा, Nando, पण काल रात्री एका वाढदिवसाच्या पार्टीसाठी आम्ही तिला शिजवले. पण मी तुमच्यासाठी दुसरी अंडी आणतो.” तोच विधी, तेच टेबल, तीच प्लेट: तीन ताजी अंडी, पिण्यासाठी — पण पुन्हा एकदा कडक उकडलेली, आणि खायला तयार. मी पैसे दिले, निघालो, आणि विचार केला: अमेरिकन स्वप्न. किंवा कदाचित तोच मला शोधण्याचा प्रयत्न करत आहे — आणि अजून त्याला सापडलो नाही. अमेरिकेत तुमचे स्वागत आहे.

Nando

ट्रेडमार्क की ब्रँड

माझ्या वडिलांकडून मी आडनाव असे घेतले जणू तो ट्रेडमार्क होता. आमचे मूळ एका पूर्वजाबद्दल सांगते जो जवळजवळ सहाशे वर्षांपूर्वी, जुन्या रशियात, चोर होता, डाकू होता. एक Frega. फक्त एकच देणगी असलेला: दयाळूपणा. फक्त एकच सद्गुण असलेला: प्रेम. ही पहिली आणि एकमेव पौराणिक आठवण आहे. मग पद्धत आली. ते, आधी लष्करी अधिकारी. मग Gillette Italia मध्ये विक्री प्रतिनिधी. कार्यपद्धती. नियोजन. आखणी. दूरदृष्टी. आणि एक नियम: आपली यशे कधीही जाहीर करायची नाहीत. शांततेत जगण्याचे नियम. Frega म्हणून जगण्याचे नियम. तरीही रंगमंचावरचे दिवे, जे आमच्या आकृत्यांवर कधीच पडत नाहीत असे वाटायचे, त्यांनी सावल्यांमधूनही आमचा माग काढला. आणि जेव्हा आम्हाला वाटायचे की आम्ही एकटे आहोत, तेव्हा शंभर माणसे शांतपणे आमच्याकडे पाहत असत, आम्ही पुढे काय करणार याचा विचार करत. Frega कुटुंबीय कधीच जमिनीवर कोसळत नाहीत. ते गुडघे टेकू शकतात. पण मग ते पुन्हा उभे राहतात. नेहमीच. आम्ही किती अनपेक्षित असू शकतो हे कोणालाच खरोखर माहीत नाही, कारण आम्ही कल्पनांचे काल्पनिक कथांमध्ये रूपांतर करत नाही. आम्ही त्यांचे रचनांमध्ये रूपांतर करतो. आणि रचना टिकून राहतात. शांतता. प्रतिष्ठा. भावनांच्या प्रदर्शनाचा अभाव. हा थंडपणा नाही. हे सामर्थ्याचे शिक्षण आहे. असे पुरुष जे मागत नाहीत, घेत नाहीत, याचना करत नाहीत. ते रस्त्याच्या कडेला उभे राहतात, अशाची वाट पाहत ज्याचे स्वप्नही कोणी कधी पाहिले नव्हते. आणि तरीही Frega कुटुंबीय आकर्षण निर्माण करतात. मनोविकारशास्त्र त्याला बोधात्मक सहानुभूती म्हणते. मानसशास्त्र त्याची व्याख्या करणे टाळते. समाज त्यावर भावनिक विकाराचे लेबल लावतो. आणि तुम्ही कोण आहात हे कळण्याआधीच लोक प्रेमात पडतात. आज मी फक्त मला जे वाटते तेच बोलतो. कारण माझे संस्कार मागतात की मी कृतींतून बोलावे. साहित्यिक नॉयरसाठी वेळ नाही. त्याला जागा नाही. जर आपल्याला अशा काहीतरी म्हणून ओळखले जायचे असेल जे अजून अस्तित्वात नाही: असे नाव जे ब्रँड बनते. हमी. विश्वासार्हता. असे काहीतरी ज्याला किंमत नाही. एका अशा कृतीत जी अमान्य आहे, वर्गीकृत नाही, तरीही नवी असल्याबद्दल कौतुक पावलेली. एका प्राचीन नाट्यातून जन्मलेली: अस्तित्व. जे वाचता आहात त्या तुम्हाला मी एवढीच शुभेच्छा देतो: तुमचे लेखन जिवंत राहो, फक्त छापलेले नव्हे. अविस्मरणीय, फक्त आठवणीत राहिलेले नव्हे. कारण काही नावे जन्माला येतात. आणि ती सहजासहजी मरत नाहीत. ते Frega कुटुंबीय आहेत. नमस्कार, बाबा.

Nando

फक्त एक क्षण

नेहमी असा एक क्षण असतो जेव्हा सगळे शांतपणे बदलते. बहुतेक लोकांचा तो चुकतो. मी आनंदी राहू शकतो, अगदी सरळ चांगल्या असलेल्या माणसांना भेटल्यावरही. अशी माणसे जी हसतात, ज्यांचे मन स्वभावतःच वाटून घेण्यासाठी खुले असते. आणि जर त्या हसण्याचा परिणाम नव्हे तर कारण मी असेन, तर आणखी छान. काही मला सर्जनशील म्हणून पाहतात. काही मला डिझायनर, शक्यतावादी, उपरोधिक म्हणतात. कोणाला वाटते मी बौद्धिक, नाटकी, अभिनेता आहे. इतर मला स्वप्नाळू म्हणतात. काहींना वाटते मी वेडा आहे. काहींना वाटते मी अग्रणी आहे. असेही आहेत ज्यांना वाटते मी फारसा हुशार नाही, किंवा सरळ मूर्ख आहे. खरे तर काही फरक पडत नाही. खरी सीमा इतरांच्या मतात नसते, तर माणूस जे अंतिम उद्दिष्ट गाठायचे ठरवतो त्यात असते. वास्तव म्हणजे जे सांगितले जाते ते नव्हे. तर जे अखेरीस घडताना तुम्ही पाहता ते. आज मी रागावलेलो नाही. जेव्हा मी फक्त काही तासांच्या झोपेनंतर उठतो आणि तरीही आनंदी असतो, तेव्हा मला माहीत असते की ती भावना वाटून घेण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे लिहिणे. ज्या दिवशी मी लिहीत नाही, त्याचा अर्थ काहीतरी बिघडले आहे असा नाही. त्याचा अर्थ फक्त एवढाच की मी माझी प्राधान्ये बदलली आहेत. त्या क्षणी मी स्वतःला दुसऱ्या कोणासाठी वाहून घेतो. नेहमी ती स्त्री असावी अशी आशा ठेवत, कारण मला कबूल करायला हवे की त्यात मला जास्त समाधान मिळते. तत्त्वज्ञान, मानसशास्त्र, मनोविकारशास्त्र, मन, विचार, लेखन, आरोग्य, स्त्रिया — सगळे मेंदूतून जाते. आणि मला तुम्हाला एक गोष्ट सांगायलाच हवी: मेंदू स्त्री आहे. आहाहाहाहा. मला एक नवरा आठवतो जो आपल्या बायकोकडे प्रेमाचा फक्त एक छोटासा क्षण मागायचा. ती नेहमी हो म्हणायची. आणि म्हणून त्यांना आठ मुले झाली. तो नेहमी म्हणायचा: “बघ, मी चांगला वागेन. फक्त एक छोटासा क्षण.” ती आई झाली. पुन्हा. मी आज जो आहे तो बनणे एका नेमक्या क्षणातून जन्माला आले. त्या क्षणी मी ठरवले की मी Frega कुटुंबाची अशी एक पिढी निर्माण करेन जी पैशासाठी नव्हे, तर साहित्यिक ठशासाठी लक्षात ठेवली जाईल. जसे इतिहासातल्या अनेक महान लेखकांच्या बाबतीत घडले. जे पैशाविना मेले. आहाहाहाहा. सगळे एका क्षणामुळे. म्हणूनच मी तुमच्याकडे फक्त एकच गोष्ट मागतो: वाचा. काहीही. कारण वाचन हाच तुमचे मन जागे ठेवण्याचा एकमेव मार्ग आहे — फक्त एका क्षणासाठी जरी असले तरी.

Nando

प्रवास आणि पाऊल

तुम्ही देश ओलांडणार आहात. विमान, ट्रेन, बस, कार की सायकल? निवड सोपी दिसते. मात्र, तिच्यात दोन अटी आहेत: तुम्ही काय करू शकता आणि तुम्हाला काय करायचे आहे. वेळ नंतर येतो. त्याऐवजी, खरोखर स्वतःला लादते ती जागा. म्हणून खरा प्रश्न एकच आहे: तुम्ही का निघत आहात? सगळे त्यावर अवलंबून आहे — वाहनावर नव्हे. मग अर्थातच येते सोबत. एकटे असणे की कोणासोबत असणे यामुळे सगळे बदलते. खरे तर, इथेच समजूतदारपणा, आकलन आणि सहिष्णुता पुढे येतात — किंवा येत नाहीत, आणि गोष्टी विस्कटतात. त्यानंतर पैसा रंगमंचावर येतो. खरा पैसा. जो तुमच्याकडे आहे तो. नाहीतर तुम्ही उसना घेता — गरजेनुसार, किंवा तुम्ही किती मोठे भामटे आहात त्यानुसार. समीकरण मात्र कधीच बदलत नाही: तुम्ही घरापासून जितके जास्त दिवस दूर राहता, तितका जास्त खर्च करता, तितके जास्त जळता.

विसरलेला पर्याय

या सगळ्याने तुम्हाला कसे जायचे हे ठरवायला मदत व्हायला हवी. तरीही सर्वोत्तम मार्गाचा उल्लेख जवळजवळ कधीच होत नाही: चालणे. तुम्ही चालता तेव्हा जग आपला आकार बदलते. परिणामी, आकार ही तुमच्या लक्षात येणारी पहिली गोष्ट बनते — आणि तिथेच तुम्ही थांबता आणि जवळून पाहता. दरम्यान, विचार सहसा वाहनाच्या मागे जातात, तुमच्या पायांच्या नव्हे. म्हणून कधीकधी तुम्हाला फक्त थोडे उंच पाऊल टाकावे लागते. आहाहाहाहा.

वाहन काढून टाकल्यावर काय उरते?

वाहन काढून टाकले की उरता तुम्ही. पायी चालताना कोणतेही विरोधाभास नसतात. कोणी तुम्हाला दंड करत नाही. कोणी तुमचा वेग मोजत नाही. तुम्ही कुठे असायला हवे हे कोणी सांगत नाही. तुम्ही मुक्त असता — शहराच्या नरकातही. अखेरीस, हे नेहमीच घडते: “इतके काही दूर नव्हते.” अंतर बदलत नाही. त्याऐवजी, तुम्ही स्वतःशी खोटे बोलणे थांबवता.

स्मृती, सवय आणि शोध

माझे पूर्वज चालत असत. ते सामान्य होते. मग, कधीतरी, माझ्या Caterina आत्याला तिच्या प्रियकराने आपल्या बाहूंत उचलून नेले. तिथून कोणीतरी ठरवले की एक परंपरा सुरू झाली आहे: त्याच्या बाहूंत नवरी, पहिले पाऊल, विधी. असेच असते. आधी कोणीतरी काहीतरी करते. नंतर तो नियम बनतो. चालणे आरोग्यदायी आहे. फेरफटका मारणे आरोग्यदायी आहे. प्रवास करणे आरोग्यदायी आहे. आयुष्य नाही. आयुष्य हा असा प्रवास आहे जो तरीही सुरू होतोच. तो कुठे सुरू होतो हे तुम्हाला माहीत असते. तो कुठे संपतो हे तुम्हाला माहीत नसते.

Nando

काम आणि प्रेम

कोणते काम तुम्ही मोफत कराल? त्याने नेहमी मानले होते की काम हा एक व्यवहार आहे — एक स्वच्छ देवाणघेवाण: पैशासाठी तास, जगण्यासाठी श्रम, मान्यतेसाठी क्षमता. कशावरही प्रश्न उपस्थित करायला शिकण्याच्या खूप आधी त्याला वारशाने मिळालेले ते पहिले मिथक होते. त्याच्या बालपणी मोठी माणसे कामाबद्दल तसे बोलत जसे खलाशी वादळांबद्दल बोलतात: सहन करायची गोष्ट म्हणून, निवडायची गोष्ट म्हणून नव्हे. पण मिथकांना तडे जातात. नेहमीच. भेग त्या दिवशी सुरू झाली ज्या दिवशी त्याच्या लक्षात आले की लोक आपली कामे निवडत नाहीत — त्यांना ती वारशाने मिळतात. कायदेशीर अर्थाने नव्हे, तर मानसिकदृष्ट्या. वकिलाचा मुलगा वकील होतो. डॉक्टरची मुलगी डॉक्टर होते. बेकरचा मुलगा पूर्णपणे वेगळेच काहीतरी होतो, सहसा काहीतरी “वरचे”, कारण समाज कुजबुजतो की वर जाणे म्हणजे सोडून जाणे. तरीही त्याला एक विचित्र गोष्ट जाणवली. लोक वर चढले तरी, आपल्या आई-वडिलांच्या सावलीतून सुटले तरी, ते अनेकदा अशा ठिकाणी पोहोचत जिथे ते जुळत नसत. ते पदव्या उसन्या कोटांसारख्या घालत, कधीच नीट बसणाऱ्या नाहीत, कधीच खऱ्या त्यांच्या नाहीत. म्हणून त्याने निरीक्षण करायला सुरुवात केली — कामांचे नव्हे, तर माणसांचे. एकच साहित्य, एकच साधने, एकच पाककृती असलेले दोन पेस्ट्री शेफ, तरीही एकाच्या केकला जिवंत चव, दुसऱ्याच्या फक्त बरोबर. फरक अदृश्य होता, मोजता न येणारा, शिकवता न येणारा. तो होता प्रेमाचा तो जास्तीचा ग्रॅम जो कोणत्याच तराजूला सापडू शकत नव्हता. तोच तो क्षण होता जेव्हा त्याला समजले: काम म्हणजे तुम्ही काय करता ते नव्हे, तर तुम्ही स्वतःचा किती भाग त्यात शिरू देता ते. आणि अचानक मूळ प्रश्न — “कोणते काम तुम्ही मोफत कराल?” — कागदी भिंतीसारखा कोसळला. कारण उत्तर एखादा व्यवसाय नव्हता. ती एक अनुभूती होती. काम तुम्हाला पैसा देऊ शकत नाही असे काहीतरी देते तेव्हा तुम्ही मोफत काम करता. जेव्हा कृतीच पोषण बनते. जेव्हा हावभाव आरसा बनतो. जेव्हा करणे हेच असण्याचे एक रूप बनते. त्याला उमजले की प्रत्येक काम मोफत करता येते — जग विनावेतन असावे म्हणून नव्हे, तर आनंद हेच एकमेव खरे चलन आहे म्हणून, असे एकमेव चलन जे फुगत नाही, भ्रष्ट होत नाही, कालबाह्य होत नाही. त्याने हे शिकवण्यासाठी लिहिले नाही, तर त्याच्या नंतर येणाऱ्यांसाठी एक खूण मागे ठेवण्यासाठी लिहिले: तरुण, अनिश्चित, अजूनही आपल्या भविष्याशी वाटाघाटी करणारे. त्यांना हे कळावे अशी त्याची इच्छा होती की खरी उत्क्रांती वरच्या दिशेने नव्हे, तर आतल्या दिशेने असते. की खरे स्थित्यंतर एका कामापासून दुसऱ्या कामाकडे नव्हे, तर अनुकरणापासून अस्सलतेकडे असते. की खरा व्यवसाय तोच जिथे प्रेम हे उपकरण नसून इंजिन असते. आणि म्हणून, शांत खात्रीने त्याने आपली वही बंद केली: काम हे शरीर आहे, प्रेम हा श्वास. फक्त एकत्र आल्यावरच ते आयुष्य बनतात.

Nando

शनिवार

माझे आयुष्य कधीच व्यवस्थित नव्हते. ते नेहमीच आखलेले होते — दाट, हेतुपूर्ण, लांब पल्ल्याच्या नकाशासारखे बांधलेले. हे मला माझ्या पहिल्या व्यावसायिक मार्गदर्शकांकडून वारशाने मिळाले, अशा पुरुषांकडून ज्यांनी फक्त माझे कामच नव्हे तर माझ्या दिवसांची खासगी रचनाही घडवली. लोकांना वाटते की व्यवस्था आणि आखणी एकच आहेत. त्या एक नाहीत. व्यवस्था क्षणात जगते — स्वच्छ टेबल, ठरलेले वेळापत्रक, तात्पुरती जुळणी. आखणी महिने, वर्षे आणि आयुष्याचे संपूर्ण ऋतू व्यापून पसरते. ती प्रतिमा आहे, शिस्त आहे, आणि तुम्ही एखादी गोष्ट नेमकी का करत आहात हे जाणण्याचा शांत ध्यास आहे. सगळीकडचे पुरुष पाण्याशी गुंतागुंतीचे नाते ठेवतात — विशेषतः स्वच्छतेचा प्रश्न येतो तेव्हा. जमेल तेव्हा आम्ही आळशी होतो. आमच्या बायका आम्हाला ते कधीच विसरू देत नाहीत. त्या शनिवारी सकाळी, गेल्या पाच वर्षांतील प्रत्येक शनिवारप्रमाणे, ज्यांच्याकडे पुन्हा उभे राहण्याचे बळ किंवा नशीब नव्हते अशा लोकांना दुपारचे जेवण वाढायला मी कारितास केंद्रात गेलो. त्या दिवशी माझे काम होते पहिला पदार्थ — एक नाजूक भूमिका. आम्हाला निर्दोष असावे लागे: प्रतिमा, व्यवस्था, स्वच्छता. एक डाग आणि संपूर्ण व्यवस्था कोसळली. मला हसू वाटण्याची, एखादा विनोद टाकण्याची, वातावरण हलके करण्याची सवय होती. कोणाला पास्ता जास्त मऊ हवा, कोणाला al dente, कोणाला टोमॅटोशिवाय, कोणाला फक्त चीजसह. सगळ्यांना समाधान देणे अशक्य असते. म्हणून मी त्यांना रविवारच्या माणसाकडे पाठवायचो — मुत्सद्देगिरीचा उत्कृष्ट नमुना. मग एक जोडपे आले. नवरा आणि बायको. त्यांनी माझ्याकडे पाहिले आणि विचारले की मी Frega आहे का. अर्थातच मी त्यांना ओळखले. माझे तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक. मी त्यांना बसायला सांगितले, जमेल तितक्या लवकर त्यांच्यासोबत बसेन असे वचन दिले. शेवटी मी बसलो, तेव्हा त्यांनी सांगितले की ते निवृत्त झाले होते, त्यांनी आपल्या पत्नीच्या घातक गाठींच्या उपचारांवर सगळे खर्च केले होते. त्यांनी घर विकले होते, कर्जे घेतली होती, आणि आता त्यांच्याकडे काहीच नव्हते — खायला पुरेसेही नाही. थकलेल्या हसण्याने त्यांनी विचारले की मी कारितासमध्ये काय करत आहे. मी लगेच उत्तर दिले नाही. वेदनेतल्या माणसांना जास्तीच्या ओझ्याची गरज नसते. कमी तपशील, कमी ताण. पण त्यांनी आग्रह धरला. म्हणून मी म्हणालो: “मी काय करतो हे महत्त्वाचे नाही. मी ते कोणासाठी करतो, आणि केव्हा, हे महत्त्वाचे आहे.” “तू नेहमीच चांगला विद्यार्थी होतास, Frega,” ते म्हणाले. “वीस वर्षांत माझ्याकडे आलेल्या सर्वोत्तमांपैकी एक. मी तुला सगळीकडे शोधले.” निघण्यापूर्वी त्यांनी विचारले की पुढच्या शनिवारी आपण पुन्हा भेटू शकतो का. मी मान्य केले. सात दिवसांनंतर ते तिथे वाट पाहत होते. मी त्यांच्या हातात एका अपार्टमेंटच्या किल्ल्या दिल्या — भाडे भरलेले — आणि वाचलेले पैसे बिले आणि अन्नासाठी वापरायला सांगितले. ते ढसढसा रडू लागले. मीसुद्धा. मी दुःखाला आनंदापासून वेगळे केले होते, आणि एकदा तरी दोन्ही बाजू जिंकल्या होत्या. मी त्यांना आणखी प्रश्न विचारायला वेळ दिला नाही. पण अधूनमधून मी त्यांची खबर घेतो. जणू ते माझे वडील आहेत. त्या शनिवारने मला एक साधी गोष्ट शिकवली: आयुष्याची आखणी म्हणजे वैयक्तिक उद्दिष्टे गाठणे नव्हे. ती म्हणजे दुसऱ्याचे नशीब एक इंचाने सरकवण्याचे मार्ग शोधणे. आणि कधीकधी तो एक इंच म्हणजेच सर्वस्व असतो.

Nando

समारोप — BRAND NARRATIVE GILLETTE

ब्रँडचे कथन मोहिमांनी उभे राहत नाही. ते त्याच्यातून गेलेल्या आयुष्यांनी उभे राहते. दुसरा खंड एक टप्पा बंद करतो: तो टप्पा जिथे Gillette ही एक आठवण होती, एक नोकरी, एक गतजीवन. इथून पुढे Gillette एक भाषा बनते — एक संहिता, एक भिंग, एक संरचनात्मक तर्क. तिसरा खंड त्रयी “पूर्ण” करणार नाही. तो ब्रँड पूर्ण करेल. कारण ब्रँड म्हणजे तो जे विकतो ते नव्हे. तो विकणे थांबवतो तेव्हा जे सांगतो ते. आणि ही त्रयी म्हणजे त्यांच्या इतिहासात पहिल्यांदाच कोणीतरी Gillette ची कथा कंपनीच्या आतून नव्हे, तर कथनाच्या आतून सांगत आहे. दुसरा खंड इथे संपतो. कथन नाही.

Nando