ผู้ชาย GILLETTE กับรองเท้า

ต่างกันตรงไหน?

วันนั้นคือ 10 พฤศจิกายน 1984 เวลา 9.30 น. พ่อเปิดประตูห้องนอนของผม ปล่อยให้แสงส่องเข้ามา แล้วพูดว่า “Nando พวก Carabinieri มาถามหาแกอยู่หน้าประตู แกไปทำห่าอะไรมา?”

“พ่อ” ผมตอบ “ล้อเล่นหรือเปล่าครับ? ให้ผมนอนเถอะ ผมเพิ่งกลับมาตอนเช้า เมื่อวาน Melania เล่นผมซะหมดสภาพ”

“Melania มันเป็นใครวะ? ลุกขึ้นมาเดี๋ยวนี้ ล้างหน้า แต่งตัว แล้วออกมา คุยกับพวกเขาแล้วถามดูว่าเขาต้องการอะไร” “ได้ครับ กำลังไป”

จ่า Posca กับรองจ่า Patanè ตรวจบัตรประจำตัวของผม แล้วบอกว่า “ถ้าคุณไม่ไปรายงานตัวในวันที่ 17 พฤศจิกายนที่โรงเรียนเหล่าทหารยานเกราะ Ferrari Orsi ใน Caserta เพื่อรับราชการทหารตามหน้าที่ สำนักงานอัยการทหารจะออกหมายจับตั้งแต่เช้าตรู่พรุ่งนี้ เราจะมารับตัวคุณไปเข้าคุก”

ผมมองพวกเขาแล้วพูดว่า “กินกาแฟไหมครับ? ผมเพิ่งตื่น เดี๋ยวผมกลับมา แล้วคุณค่อยเล่าหนังครึ่งหลังให้ผมฟัง ต้องยอมรับว่าพวกคุณตลกดี”

พ่อของผมส่งสัญญาณมือให้ทหารรู้ว่าผมสติไม่ดี และพวกเขาก็หยุดชะงัก เมื่อผมกลับมาจากครัว ผมถามว่าผมควรได้รับหมายเรียกหรือเปล่า พวกเขามีใบรับที่แม่ของผมเซ็นไว้ ซึ่งตอนนั้นแม่กำลังทำงานอยู่พอดี

ผมไม่เสียเวลาอีกแม้แต่วินาทีเดียว ขอโทษในความเข้าใจผิด และยืนยันว่าผมจะไปถึงในวันนั้น พร้อมสวมเสื้อผ้าที่ต้องใส่สิบสองเดือนจนหมดอายุเหมือนโยเกิร์ต

ผมเตรียมตัว คืนที่ผมออกเดินทาง พ่อบอกลาด้วยการโบกแขน เมื่อผมขอให้พ่อเพิ่มเงินอีกสักหน่อยจากเงินไม่กี่ลีราที่ผมมี — เท่ากับสิบยูโรในวันนี้ — พ่อพูดว่า “ทำให้มันพอใช้ แกจะได้ 60,000 ลีราต่อเดือน นั่นคือทั้งหมดที่แกมีไว้ใช้ชีวิต”

แม่ของผมแกล้งหลับและไม่ตอบ เวลา 23.45 น. Oreste เพื่อนของผมขับ Fiat 850 ของพ่อเขามาที่บ้าน — พ่อของเขาทำงานการรถไฟ — แล้วพาผมไปส่งที่สถานี ตอนนั้นผมไม่เข้าใจพฤติกรรมของพ่อแม่ สิ่งที่พวกท่านทำดูเป็นเรื่องปกติสำหรับผม นั่นคือบทเรียนแท้จริงบทแรกของผม

ผมถึง Naples ตอน 6.10 น. ของเช้าวันรุ่งขึ้น แล้วนั่งรถไฟต่อไป Caserta ที่สถานีผมถามทางไปค่ายทหาร แล้วเดินอีกสามสิบนาทีกว่าจะถึงประตู ผมรายงานตัวกับนายทหารเวร เขาพูดว่า “มาสายอีกคน รุ่น 9/84” ผมกำลังก้าวเข้าสู่บ้านหลังใหม่ ผมจะออกจากที่นั่นในอีกหนึ่งปีต่อมา

พวกเขาส่งผมตรงไปที่คลังพลาธิการ ผมได้รับเป้หนึ่งใบ รองเท้าคอมแบตสองคู่ — คู่หนึ่งหุ้มข้อต่ำ อีกคู่หุ้มข้อสูง — เข็มขัด ถุงเท้าขนสัตว์ กล่องข้าวสนามสองใบ ถ้วยหนึ่งใบ กระติกน้ำ กล่องเหล็กใส่ยา รองเท้าผ้าใบ ชุดลายพราง หมวก เครื่องแบบพิธีการ หมวกเฟซสำหรับใส่ในค่าย กางเกงบ็อกเซอร์สองตัวที่เหมือนหลุดมาจากสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง และเสื้อชั้นในขนสัตว์แขนยาวสองตัว ผมยิ้ม ยังไม่รู้เลยว่าเสื้อสองตัวนั้นจะช่วยชีวิตผมได้มากแค่ไหน

มันรู้สึกเหมือนอยู่ในหนัง ผมเดินผิวปากออกมา แล้วนายทหารคนหนึ่งที่เดินสวนมาก็หยุดผมไว้ และลงโทษผมสองวันเพราะไม่ทำความเคารพเขา โชคชะตากำหนดให้ผมถูกกักบริเวณอยู่บนเตียงสี่สิบแปดชั่วโมง ไม่ได้พบใครเลย

สองเช้าติดกันผมได้เวรห้องส้วม ล้างส้วมหลังจากผู้ชาย 280 คนขี้ — และไม่ใช่ทุกคนจะขี้ลงไปข้างในได้ ผมไม่ได้รังเกียจ นั่นก็คือการรับราชการทหารเหมือนกัน ผมต้องได้เห็นและเรียนรู้ว่าไม่ใช่ทุกคนจะขี้ออกมาสีเดียวกัน และไม่ใช่เพราะอาหารอย่างเดียว

หนึ่งสัปดาห์ต่อมา ทหารเพื่อนร่วมรุ่นคนหนึ่งที่มาจากแถวบ้านเกิดของผมมาหา เขาชื่อ Franco Nicolò รุ่น 5/84 ในชีวิตพลเรือนเขาเป็นพนักงานขายให้แบรนด์รองเท้าที่โด่งดังไปทั่วโลก เขาถูกชะตากับผม หลังจากสี่สิบวันเขาหาทางให้ผมได้ใบผ่านออกนอกค่ายสี่สิบแปดชั่วโมง และเราก็บึ่งรถของเขากลับบ้านด้วยกัน แปดชั่วโมงบนถนน แต่คุ้มค่า

ที่บ้าน แม่ถามผมว่าหนีมาหรือเปล่า แม่คิดว่าจะได้พ้นจากผมไปนานกว่านี้มาก เที่ยงคืนวันอาทิตย์ Franco มารับผมแล้วเราก็เริ่มขับกลับ

ตอนผมขึ้นรถ เขาบอกให้ผมเอาเหยือกไวน์ขนาดห้าลิตรหนีบไว้ระหว่างขา มันเป็นของฝากจ่าของเขา — วิธีรักษาความโปรดปรานเอาไว้ แต่พอถึงค่ายเราก็เมากันแล้ว เรารายงานป่วยทันทีสองวัน

แล้วนายทหารคนหนึ่งก็ข่มขู่ Franco ต่อหน้าคนอื่น Franco ตอบว่า “ทันทีที่เราก้าวออกนอกค่าย ผมจะยิงคุณ” นายทหารคนนั้นสั่งจับเขาและส่งขึ้นศาลทหาร เขาโดนขังคุกทหารหกสิบวัน

ผมไม่เคยเห็นเขาที่นั่นอีกเลย เพราะผมถูกย้ายไปที่อื่น แต่เมื่อช่วงเวลานั้นผ่านไป เรามักเจอกันแถวที่ทำงานและกินข้าวด้วยกัน รำลึกถึงไวน์ของจ่า

เขาเปิดร้านรองเท้าแบบบริการตัวเอง และธุรกิจไปได้ดี ทุกครั้งที่ผมแวะไปซื้ออะไร ผมได้รับการต้อนรับอย่างราชา — ส่วนลดซ้อนส่วนลด แต่มีแค่ผมที่รู้ว่าเขาเป็นนักขายที่เก่งกว่าผม ผมไม่เคยพูดสักคำ ตอนนั้นผมเป็นผู้ชาย GILLETTE แล้ว

ศูนย์ฝึกทหารใหม่

การฝึกเริ่มขึ้น ถอดและประกอบปืนไรเฟิล แล้วอีกกระบอก แล้วปืนพก ทำความสะอาดพวกมัน เดินแถว วิ่ง พัก โรงอาหาร หน้าที่จำเป็นในค่าย โรงอาหารพลทหาร โรงอาหารนายทหารชั้นประทวน และโรงอาหารนายทหาร

ตอนนั้นเป็นวันคริสต์มาส สามทุ่ม หนาวจับใจ เสื้อขนสัตว์พวกนั้นช่วยชีวิตไว้จริง ๆ โดยเฉพาะตอนเราเริ่มเข้าเวรยามครั้งแรก แล้วพวกเขาก็ให้รางวัลเราด้วยการเฝ้าคลังดินปืนสิบห้าวัน การได้อาบน้ำเป็นแค่ภาพลวงตา ในกางเกงชั้นในคุณแยกไม่ออกอีกต่อไปแล้วว่าอะไรคือปรสิตอะไรคือขี้ไคล อะไรคือไฝอะไรคือเหา

อุณหภูมิบ้าคลั่ง ลบสามสิบองศา จะฉี่ก็ทำไม่ได้ — มันแข็งเป็นน้ำแข็ง แล้วคุณก็ต้องเดินไปมาพร้อมหินย้อยน้ำฉี่ห้อยติดจู๋ ฮ่า ๆ ๆ ๆ ๆ

และถ้าคุณแค่คิดจะเผลอหลับ คุณก็เสี่ยงโดนลงโทษและติดคุก ปัญหาไม่ได้อยู่ที่จะไปไหน เรายืนเฝ้ายามอยู่ตรงนั้นเอง ระหว่างนักโทษกับโรงงานกระสุน

เย็นวันหนึ่งที่ได้หยุด ผมอยู่ห่างจากโรงอาหารนายทหารไปพอสมควร ผมเฝ้ามองผู้หญิงสวย ๆ หอมกรุ่นมาถึงงานเต้นรำพร้อมกับนายทหารของพวกเธอ ซึ่งเปล่งเสน่ห์และอำนาจ แล้วผมก็เริ่มเข้าใจความยากลำบากที่พ่อคงต้องเผชิญตอนอายุยี่สิบสอง หลังจากออกจากราชการในยศร้อยเอกเหล่าทหารม้ายานเกราะ รถถัง สิ่งที่ผมควรจะได้ขับ เพียงแต่ผมตัวใหญ่เกินกว่าจะเข้าไปในรถถังได้

แต่บ่ายวันหนึ่งผู้บังคับกองร้อยเรียกผมไปรับภารกิจนอกค่าย ผมต้องขับรถพาผู้หญิงคนหนึ่งไป Naples ไม่มีใครบอกผมว่าเธอเป็นใคร ผมรู้ทีหลังว่าเธอเป็นลูกสาวของนายพลผู้บัญชาการค่าย

การเลือกตกมาที่ผม และไม่มีใครบอกผมได้ว่าทำไม ผมเป็นทหาร นี่คือภารกิจทางราชการที่ได้ค่าตอบแทนพิเศษ แต่เงินไม่ใช่เรื่องทั้งหมด

เธอชื่อ Carla อายุสามสิบแปด ไม่เคยแต่งงาน ไม่เคยหมั้น คำว่าสวยยังไม่พอจะบรรยาย — พูดอย่างเบาที่สุดก็คือยั่วยวนและซุกซน

มันคือ “ความดี-จู๋” ครั้งแรกของผม และไม่เลวเลยสักนิด ผมได้ยินว่าเธอตามหาผมอีก แต่ตอนนั้นผมถูกย้ายไปอยู่กองร้อยนักกีฬาของกองทัพแล้ว ผมเล่นรักบี้ และต่อมาได้ติดทีมชาติทหาร

รองเท้า

รองเท้าเป็นสิ่งที่เราแทบไม่เคยคิดถึงอย่างจริงจัง ทั้งที่มันสำคัญอย่างยิ่งต่อร่างกายและจิตใจ สมัยนั้นยิ่งสำคัญว่ามันต้องทำจากหนัง — วัสดุเดียวที่ทำให้เท้าแห้งและทั้งร่างกายทำงานได้

ผมไม่เคยใช้รองเท้าเปลืองเลย ผมมีรองเท้าน้อยมาก และพยายามซ่อมคู่ที่มีอยู่เสมอ ผมสนใจการใช้งาน ไม่ใช่รูปลักษณ์ คุณจะเตะก้นใครก็ได้ด้วยรองเท้าคู่ไหนก็ได้ และไม่มีใครเห็นหรอกว่ามันมีป้ายแบรนด์ดีไซเนอร์หรือเปล่า

วันนี้ภรรยาของผมขอให้แวะร้านรองเท้าแบบบริการตัวเองร้านหนึ่ง ผมนึกขึ้นได้ว่าร้านนี้เคยเป็นของ Franco ทหารเพื่อนร่วมรุ่นของผม แล้วเราก็เดินเข้าไป

สี่สิบปีผ่านไป ร้านยังเหมือนเดิม — ผังร้านเดิม ระหว่างที่ภรรยาเลือกรองเท้า เธอส่งกล่องให้ผมถือ ก่อนจะไปนั่งลองที่ม้านั่ง

ระหว่างนั้น ผู้หญิงคนหนึ่งถามว่าโซนรองเท้าผู้หญิงอยู่ตรงไหน และผมก็ชี้ทางให้ สุภาพบุรุษคนหนึ่งถามว่ารองเท้าคู่หนึ่งมีเบอร์ 41 ไหม และผมบอกเขาว่าเบอร์นั้นหมดแล้ว ผู้หญิงสองคนที่กำลังลองรองเท้าถามความเห็นผม และผมบอกว่าพวกเธอดูงดงามมากในรองเท้าคู่นั้น

ภรรยาของผมไม่สังเกตอะไรเลย ตลอดยี่สิบนาที โดยที่ผมเองก็ไม่รู้ตัว ผมกลายเป็นพนักงานขายในร้าน ทุกคนเข้ามาหาผม ผมตอบผู้ชายอย่างเย็นชาและไม่ใส่ใจ ส่วนผู้หญิงได้รับคำชื่นชมทั้งหมดของผมต่อสิ่งที่พวกเธอเลือก

แคชเชียร์แน่นขนัดจนเกือบล่ม เจ้าของร้านคิดไม่ออกว่าเกิดอะไรขึ้น เราจ่ายเงินค่ารองเท้าแล้วเดินออก แต่ก่อนนั้นผมถามว่าเขารู้จัก Franco ไหม “รู้จักครับ” เขาตอบ “เขาเป็นพ่อของผม” “ถ้าอย่างนั้นฝากความคิดถึงถึงเขาด้วยนะครับ”

ตอนเราเดินออกมา ผู้หญิงพวกนั้นชี้มาที่ผมและโบกมือ ภรรยาของผมก็ยังไม่สังเกตอะไรเลย

ปัญหามาถึงราวสองชั่วโมงต่อมา เมื่อลูกสาวของผมอยากกลับไปที่ร้านรองเท้า ที่นั่น ลูกชายของเจ้าของร้านดึงผมไปคุยข้าง ๆ แล้วพูดว่า “คุณ Frega ผมไม่ได้พูดอะไรตอนอยู่ที่แคชเชียร์ ผมไม่อยากให้ลูกค้าได้ยินแล้วเป็นเรื่องใหญ่ พ่อประสบอุบัติเหตุร้ายแรงในปี 2021 และในปี 2023 เขาก็จากเราไป”

ผมเสียใจจริง ๆ ผมเล่าเรื่องหนึ่งที่ผมเคยผ่านมากับพ่อของเขาให้ลูกชายฟัง และเขากอดผมแน่น น้ำตาคลอ

ลูกสาวของผมซื้อรองเท้า จ่ายเงิน แล้วเราก็ออกมา ตอนบอกลา ลูกชายตะโกนว่า “แวะมาหาผมนะครับ ผมต้องการพนักงานขายแบบคุณ ที่ทำงานให้ฟรี” แล้วผมก็ตอบว่า “คุณยังไม่ได้ดาวน์โหลดหนังสือของผมใช่ไหม?”

เขายิ้ม และชีวิตก็ดำเนินต่อไป