GILLETTE NA MANDZA YA AMERIKA

Xihahampfhuka a xi ha ku kandziya. Nsati wa mina na n’wana wa mina wa nhwanyana a va nga pfumeli naswona a va kanakana: masungulo lamantshwa a ma hundzukile ku nga tiyiseki, naswona ku twa vanhu vo tala lava vulavulaka ririmi rin’wana a ku ri nchumu lowuntshwa hi ku helela eka vona.

Buta ra swihahampfhuka ra JFK, eNew York, a ri hi amukela. Eka mina, a swi vula ku tlhelela ekaya — etikweni ra mina — leri a ri sukile eka ku va xitshembiso xa vumunhu ri va ku hlula ni langutelo lerintshwa.

Hi ku komisa: loko xinyenyana Stork a fanele ku ndzi siya eNew York malembe ya 61 lama hundzeke, u hlanganisiwile mahlo ni ku koriwa hi gama ra le Calabria, kutani a teka xiboho xo ndzi siya eswitsungeni swa tintshava ta Aspromonte. Kambe lowu i ntsheketo wun’wana.

Hi teka mithwalo, hi nghena eka thekisi ya xitshopana. Muchayeri u vutisile laha a hi ya kona, ndzi n’wi nyika adirese. Kutani a vutisa laha a hi huma kona ni laha ndzi humaka kona eku sunguleni.

Ndzi hlamurile, «Queens, NY.»

Hi nkarhi wa riendzo, ku miyela hinkwako. Loko hi fika, ndzi vutisile nxavo: «22 USD hi khadi; loko mi hakela hi khexe, 14 USD.»

Ndzi n’wi langutile hi xikongomelo xa vunghana, kutani a ku: «Ndzi tirhile malembe ya 12 eNapoli naswona ndzi dyondzile leswaku hi ndlela leyi ntsena ndzi nga ya emahlweni ndzi hakela mikhuva ya mina yo biha. Naswona hi mithwalo, ndzi swi vonile leswaku a mi huma eItaliya. Mi amukelekile eNew York.»

Yindlu a yi ri leyintshwa naswona yi saseka, yi ri ni nyangwa yin’we ntsena yo suka exitarateni ni swikhandziyo swi nga ri swingani swo khandziya. Vavasati lavambirhi va langutanile, va vulavula hi ku miyela ka vona — kambe mina, hi ‘khodi ya xisati’ leyi akiweke endzeni ka mina ku sukela loko ndzi velekiwa, a ndzi kota ku hlaya swiyimo ni miehleketo leyi a yi ri endzhaku ka ku languta ka vona.

«Hi le kaya,» ku vula mina eka vona. «Endzhaku ndzi ta ya xava swakudya.»

Ndzi humile ku ya xava swakudya swo hlayisa. A ndzi rhandzi tisupamakete: Walmart u amukela un’wana ni un’wana, kambe vaxavi va hakela swinene eka Walmart. Vaphakeri va mina va tshama eswitolo leswitsongo swa kwalaho, tindhawu leti ku cincana marito ma nga ri mangani kumbe xihlekiso swi ndzi pfumelelaka ku hlengeleta mahungu ya ntiyiso — ni ku tsala hi vutomi bya mina.

«Kasi mandza, Jack, ndzi nga ma xava kwihi ma ri lamantshwa?»

«Endzhaku ka xitarata lexi, ku na Muturuki loyi a vuriwaka Kan. U na tihuku ti nga ri tingani ta yena leti a ti rindzaka hi vukheta. Languta loko a ri na leswi u swi lavaka.»

Endzhaku ka mikondzo yi nga ri yingani, ndzi fikile. A a vulavula hambi ku ri Xitali — naswona hi kona loko swihlamariso swi sungula.

U ndzi yise endzhaku ka xitolo ku ndzi komba tihuku ta yena: ndzi hlaye ntsena nkaye, naswona yin’wana ya tona a yi ri ni xiphemu etimpapeni xa mivala ya fulegi ya Italiya. Hi ku navela ku tiva, ndzi vutisile leswaku swi vula yini.

Hi ku tikurisa, u te: «Leyi i Camilla. U huma eItaliya, eNapoli — eximutanini xa Forcella. Malume wa mina u n’wi nyikile mina. U tswala mandza yo saseka. Lawa i mandza lawa u nga ma nwaka ma ri lamantshwa, a swi laveki ku ma sweka. A ndzi si tshama ndzi phamela vavasati va mina hi tikhemikhali — swakudya swa ntumbuluko ntsena, hilaha hi endlaka hakona eTurkiya.»

U ndzi vutisile loko ndzi lava ku ringeta man’wana, naswona kunene ndzi amukerile: «Xana ku na nkarhi lowunene ku tlula lowu?»

Hi tshamile etafuleni lerintsongo endzeni ka xitolo, hi ri karhi hi bula, kutani a ndzi tisela pulete leyi a yi ri ni mandza manharhu.

«Ma ha ku tswariwa hi Camilla wa mina. Nando, u wanuna la nga ni nkateko,» ku vula yena.

A ma kufumela loko ndzi ma khumba. Ndzi rindzile leswaku a tshama ehansi ku nga si ya emahlweni ni bulo.

U ndzi vutisile leswaku ndzi lava ku nwa yini. «Kofi ya Xiamerika, ndzi kombela.»

Ndzi sungule ku tlhava tandza ro sungula — kambe a ku nga ri na mbhovo. Ndzi ringete rin’wana, kutani ro hetelela.

Hinkwawo manharhu a ma swekiwile ma tiyile.

…Singita. A hi ri eAmerika.

Huku leyi tswalaka mandza ma swekiwile khale — a swi laveki ku ma sweka. A ndzi kombisanga ku hlamala kumbe ku chava; ndzi vutisile Kan ntsena leswaku a a ta lava ku xavisa Camilla hi malo muni. U vutisile leswaku ha yini.

U n’wayitele: «Xana u ma tsakerile mandza?»

Ndzi n’wi byele leswaku ndzi lava ku swi nyika n’wana wa mina wa nhwanyana, loyi a rhandzaka tihuku.

Endzeni ka mina, a ndzi ehleketa leswaku kumbe i phurojeke ya miliyoni wa tidola… kumbe vukanganyisi lebyi rindzeleke ku twisisiwa.

Ndzi hakerile, ndzi layisana, ndzi famba. A ndzi byelanga munhu nchumu, kambe hi siku leri landzelaka, ndzi tlhelerile.

«Mixo lowunene, Kan. Xana ndzi nga kuma mandza man’wana yo nwiwa namuntlha?»

«Hakunene, tshama ehansi. Ndzi ta ma tisa sweswi.»

«Ndzi lava ku nghena exivaleni xa tihuku ndzi ma teka kongomisa eka Camilla.»

«Ndza khomela, Nando, kambe hi vusiku bya tolo hi n’wi swekile hikwalaho ka nkhuvo wa siku ro velekiwa. Kambe ndzi ta ku tisela mandza man’wana.»

Mukhuva lowu fanaka, tafula leri fanaka, pulete leyi fanaka: mandza manharhu lamantshwa, ya ku nwiwa — kambe nakambe, ma swekiwile ma tiyile, naswona ma lunghekele ku dyiwa.

Ndzi hakerile, ndzi famba, kutani ndzi ehleketa: norho wa Xiamerika.

Kumbe kumbexana… hi yena loyi a ringetaka ku ndzi kuma — naswona a nga si ndzi kuma?

U amukelekile eAmerika