DIE ERFENIS VAN DIE SKADUWEE

As jy ’n lewe van ’n afstand af beskou, lyk alles of dit sin maak.

Die punte sluit by mekaar aan.

Die gebeure vind ’n verklaring.

Die wendinge lyk onvermydelik.

Selfs die foute lyk soos deel van ’n ontwerp.

Maar dit is ’n illusie wat aan die hede behoort.

Wanneer jy dinge beleef, bestaan daar geen kaart nie.

Daar bestaan net dae.

En in die dae is daar geen verklarings nie.

Daar is besluite.

Toe ek jonk was, het ek gedink grootmense weet wat hulle doen.

Ek het gedink onderwysers ken die toekoms van hul leerlinge.

Ek het gedink maatskappye weet hoe om die potensiaal van mense te herken.

Ek het gedink die wêreld het ’n orde.

Toe het ek ’n veel eenvoudiger waarheid ontdek.

Niemand weet werklik wat gaan gebeur nie.

Almal navigeer.

Sommige erken dit.

Ander gee voor hulle doen dit nie.

Wanneer ek na my lewe kyk, kan ek nie ’n oomblik uitwys waarop iemand gesê het nie:

“Hierdie persoon sal ver kom.”

Niemand het vir my gewag nie.

Daar was geen snelbaan nie.

Daar was geen ontwerp wat vooraf opgestel is nie.

Ek was niemand se gunsteling nie.

En, om die waarheid te sê, hierdie ontdekking het my bevry.

Want wanneer niemand jou verwag nie, hou jy op om te leef om ander se verwagtinge te bevestig.

Jy begin jou eie pad bou.

Een tree op ’n slag.

Baie mense bring hul lewe deur terwyl hulle probeer om te voldoen aan die beeld wat ander vir hulle gebou het.

Ek het ’n ander soort voordeel gehad.

Daardie beeld het nie bestaan nie.

Daarom het ek vroeg geleer om saam met die onsekerheid te leef.

Om nie bang te word wanneer dinge verander nie.

Om nie verandering as ’n bedreiging te beskou nie.

Om nie onkonvensionele paaie as foute te behandel nie.

Die lewe het nooit die moeite gedoen om my planne te volg nie.

En, met verloop van tyd, het ek geleer om dit nie van die lewe te eis nie.

Daar was oomblikke waarin alles gelyk het of dit in die regte rigting gaan.

En oomblikke waarin dit gelyk het of presies die teenoorgestelde gebeur.

Mense wat onmisbaar gelyk het en wat verdwyn het.

Geleenthede wat deurslaggewend gelyk het en wat geblyk het irrelevant te wees.

Paaie wat sekondêr gelyk het en wat sentraal geword het.

Toevallige ontmoetings wat die loop van die daaropvolgende jare verander het.

Die waarheid is dat die toekoms daarvan hou om te verras.

Dit vra nie toestemming nie.

Dit gee nie vooraf kennis nie.

Dit respekteer nie hiërargieë nie.

Dit kom net.

En dikwels kom dit van waar niemand kyk nie.

Baie van die dinge wat my bestaan bepaal het, is so gebore.

Uit ompaaie.

Uit toevalle.

Uit gebeure wat, op die oomblik waarop hulle plaasgevind het, geen skyn van grootsheid gehad het nie.

Ek onthou ’n les wat die tyd my met ’n sekere hardheid geleer het.

’n Mens moet nie voorspelbaarheid met waarde verwar nie.

Wat voorspelbaar is, stel gerus.

Wat waarde het, transformeer.

Die twee dinge val selde saam.

Vir jare het ek gewerk deur markte, maatskappye, syfers, organisasies waar te neem.

Oral het ek dieselfde oortuiging gevind.

Dat dit moontlik was om alles te voorspel.

Dat die werklikheid beheerbaar was.

Dat die toekoms ’n natrekbare lyn was.

Dan het daar altyd iets gekom om daardie sekerheid te weerlê.

’n Verandering.

’n Krisis.

’n Persoon.

’n Siekte.

’n Verlies.

’n Geleentheid.

Iets wat niemand in die plan opgeneem het nie.

En tog was dit juis daar waar die interessantste deel van die storie begin het.

Want die lewe meet nie die vermoë om te voorspel nie.

Dit meet die vermoë om aan te pas.

Hierdie verskil is fundamenteel.

Om te voorspel is ’n oefening van intelligensie.

Om aan te pas is ’n oefening van identiteit.

Wanneer die wêreld verander, wen nie die een wat reg was nie.

Die een wat daarin slaag om lewend te bly binne die verandering, wen.

Soms wonder ek wat sou gebeur het as iemand my presies vertel het hoe my pad sou verloop.

Miskien sou ek minder bang gewees het.

Miskien sou ek minder foute gemaak het.

Miskien sou ek minder gely het.

Maar dan verstaan ek dat ek veel minder sou geleer het.

Want die meeste van die dinge wat ek belangrik ag, is nie uit sekerheid gebore nie.

Hulle is uit twyfel gebore.

Uit risiko.

Uit die afwesigheid van waarborge.

Uit die noodsaak om voort te gaan sonder om presies te weet waarheen ek op pad was.

In hierdie sin was dit ’n voorreg om nie verwag te word nie.

Dit het my gedwing om te bou.

Om waar te neem.

Om te leer.

Om te verander.

Om weer te begin.

Elke keer.

Oor en oor.

Vandag jaag baie mense goedkeurings na.

Hulle wag vir magtigings.

Hulle soek bevestigings.

Hulle wil vooraf weet of hulle aanvaar sal word.

Of hulle erken sal word.

Of hulle verstaan sal word.

Ek kan nie ’n formule bied nie.

Ek kan net vertel wat ek geleer het.

In die meeste gevalle weet die wêreld nie dat jy bestaan nie.

Dit wag nie vir jou nie.

Dit berei nie ’n pad vir jou voor nie.

Dit reël nie ’n verwelkomingseremonie nie.

En miskien is dit goed so.

Want die waarde van ’n pad hang nie af van wie dit voorsien het nie.

Dit hang af van wie die moed gehad het om dit te bewandel.

Ek was nie verwag nie.

Niemand het op my gewag nie.

Ek was nie beplan nie.

En tog is ek hier.

Ek kyk terug.

Ek verbind die punte.

Ek glimlag oor die ironie van die tyd.

Want, op die ou end, is die interessantste stories nie dié wat vooraf geskryf is nie.

Dit is dié wat self die pad vind om te bestaan.

En myne, ten goede of ten kwade, behoort tot hierdie kategorie.