DIE KAART WAS VERKEERD

Daar is ’n vreemde arrogansie wat die mens vergesel.

Ons glo ons kan die lewe voorspel.

Ons spandeer jare om planne te bou.

Vyfjaardoelwitte.

Tienjaarstrategieë.

Begrotings.

Projeksies.

Kalenders.

Kaarte.

Dan kom die werklikheid.

En die werklikheid het nog nooit ons programme gelees nie.

Lank het ek geglo dat ervaring voorspelbaarheid voortbring.

Hoe meer jy leer.

Hoe meer jy weet.

Hoe meer jy reis.

Hoe meer behoort jy te kan verstaan wat gaan gebeur.

Dit het logies gelyk.

Dit het redelik gelyk.

Dit het selfs wetenskaplik gelyk.

Toe het die lewe hom vermaak deur die teendeel te bewys.

Die belangrikste wendings het altyd sonder afspraak gekom.

Geen bespreking nie.

Geen kennisgewing vooraf nie.

Geen waarskuwing nie.

Hulle het net gekom.

Soms in die vorm van ’n geleentheid.

Soms in die vorm van ’n verlies.

Soms in die vorm van ’n ontmoeting.

Soms in die vorm van ’n siekte.

Die verskil verstaan ’n mens eers agterna.

Wanneer jy binne-in hulle is, lyk hulle almal dieselfde.

’n Onderbreking.

’n Skielike verandering.

’n Ompad.

Terwyl ek die pad wat ek tot op daardie oomblik afgelê het, bekyk het, het ek ’n vreemde patroon begin raaksien.

Elke keer as ek oortuig was dat ek alles verstaan het, het iets gebeur wat die vraag verander het.

En wanneer die vraag verander, verloor die antwoord ook sy waarde.

Ek onthou ’n besondere tydperk in my lewe.

Ek het ervaring gehad.

Verantwoordelikheid.

Resultate.

Kennis.

Alles het skynbaar ’n redelik duidelike koers aangedui.

Ek was oortuig dat die toekoms ’n sekere rigting sou volg.

Nie omdat ek verwaand was nie.

Omdat die data dit skynbaar gesê het.

Toe het die lewe gedoen wat dit die beste kan doen.

Die speeltafel verander.

Nie die reëls nie.

Die tafel.

Dit is die deel wat byna niemand vertel nie.

Wanneer die tafel verander, verdwyn die opgehoopte ervaring nie.

Maar dit word ontoereikend.

Jy moet weer leer.

Weer waarneem.

Weer luister.

Dit is vernederend.

En terselfdertyd buitengewoon.

Want dit herinner ons daaraan dat ons veel langer studente is as wat ons glo.

Met die verloop van die jare het ek onvoorspelbaarheid begin waardeer.

Nie omdat dit gerieflik was nie.

Dit is dit nooit nie.

Maar omdat dit eerlik was.

Onvoorspelbaarheid dwing mense om hulself te wys vir wat hulle is.

Wanneer alles die plan volg, kan enigeen bekwaam lyk.

Wanneer die plan verdwyn, kom karakter na vore.

Die mense wat ek die meeste bewonder, is nie dié wat die toekoms korrek voorspel het nie.

Dit is dié wat toekomste kon deurkruis wat hulle nie voorspel het nie.

Dit is ’n ander soort vaardigheid.

Veel skaarser.

Veel mensliker.

Ons leef in ’n wêreld wat dié beloon wat seker lyk.

Dié wat met sekerheid praat.

Dié wat resultate belowe.

Dié wat voorspellings aanbied.

Ek het mettertyd meer begin vertrou op die mense wat met onsekerheid kan saamleef.

Want onsekerheid is nie ’n fout in die stelsel nie.

Dit is die stelsel.

Die heelal het nog nooit met enigiemand ’n kontrak van voorspelbaarheid onderteken nie.

Tog bly ons verbaas.

Ons bly protesteer.

Ons bly die onverwagte as ’n uitsondering beskou.

Miskien behoort ons die teenoorgestelde te doen.

Om dit as die norm te beskou.

Wanneer jy hierdie idee uiteindelik aanvaar, verander iets.

Jy hou op om absolute beheer na te jaag.

Jy hou op om waarborge te eis.

Jy hou op om te leef asof die toekoms privaat eiendom is.

En jy begin leef soos ’n ontdekkingsreisiger.

Met aandag.

Met respek.

Met nuuskierigheid.

Ek onthou ’n sin wat die lewe my geleer het sonder om woorde te gebruik:

Die beste dinge en die ergste dinge stuur nooit ’n voorstellingsbrief nie.

Hulle kom.

Hulle tree binne.

Hulle verander die landskap.

Dan gaan hulle weg en laat gevolge agter.

Dit is aan ons om te besluit wat ons daarmee maak.

Wanneer ek terugkyk, besef ek dat baie van die ervarings wat ek as fundamenteel beskou, nooit ’n rasionele voorafbeoordeling sou deurstaan het nie.

Hulle was te riskant.

Te onwaarskynlik.

Te ingewikkeld.

Te anders as wat ek my voorgestel het.

Tog is dit juis hulle wat die persoon gebou het wat ek geword het.

Daarom beskou ek voorspelbaarheid vandag nie meer as ’n deug nie.

Ek beskou dit as ’n gerief.

Die ware deug is iets anders.

Om oop te bly.

Om oplettend te bly.

Om in staat te bly om te leer.

Selfs wanneer die lewe die tafel verander.

Selfs wanneer die noodlot die vraag verander.

Selfs wanneer die toekoms die kamer binnekom sonder om te klop.

Want daar bestaan ’n waarheid wat ek geleer het deur kontinente, krisisse, verhoudings, suksesse en mislukkings te deurkruis.

Die belangrikste dinge in my lewe het altyd buite elke voorspelling gebeur.

En dit was juis daar waar die beste deel van die verhaal begin het.