DIE GEWIG WAT NIEMAND SIEN NIE

Wanneer ons jonk is, kom plig vir ons voor soos ’n streng woord.

Dit het die klank van reëls.

Van opofferings.

Van verpligtinge.

Dit het nie die bekoring van avontuur nie.

Dit het nie die kleur van sukses nie.

Dit het nie eens die taal van geluk nie.

Daarom droom byna niemand van plig nie.

Mense droom van resultate.

Die mikpunte.

Die veroweringe.

Die erkennings.

Plig kom daarna.

Stilweg.

En dit bly langer as al die res.

Vir baie jare het ook ek geglo dat die belangrikste deel van die lewe die sigbare een was.

Die bevorderings.

Die veranderinge.

Die belangrike besluite.

Die oorwinnings.

Toe het die tyd my iets geleer wat geen handleiding sou kon verduidelik nie.

Die lewe van ’n mens word nie in die buitengewone dae gemeet nie.

Dit word in die normale dae gemeet.

In die dae waarin niemand kyk nie.

In die dae waarin ’n mens eenvoudig moet doen wat gedoen moet word.

Selfs wanneer ons nie daarvoor lus is nie.

Selfs wanneer ons moeg is.

Selfs wanneer die wêreld dit skynbaar nie raaksien nie.

Plig leef daar.

Dit woon in kontinuïteit.

Nie in geesdrif nie.

Ek onthou baie oomblikke waarin begeerte en plig in teenoorgestelde rigtings geloop het.

Dit is situasies wat almal ken.

Jy sou wou ophou.

Maar jy moet aanhou.

Jy sou wou weggaan.

Maar iemand reken op jou.

Jy sou aan jouself wou dink.

Maar verantwoordelikheid roep van ’n ander kant af.

In daardie oomblikke stel die lewe ’n eenvoudige en genadelose vraag.

Wie is jy wanneer niemand jou dwing om die regte ding te doen nie?

Die antwoord kom nie uit woorde nie.

Dit kom uit dade.

Ek het vroeg geleer dat plig ’n koste het.

Veel hoër as wat die meeste mense hulle verbeel.

Dit kos tyd.

Dit kos energie.

Dit kos geleenthede.

Soms kos dit selfs ’n deel van ons drome.

Want elke keuse ten gunste van iets behels onvermydelik die prysgee van iets anders.

Daar bestaan geen lewe sonder ’n prys nie.

Daar bestaan net mense wat kies watter prys hulle betaal.

Ek het mans hulle gesin vir hulle loopbaan sien opoffer.

En ander hulle loopbaan vir hulle gesin sien opoffer.

Ek het mense sekerheid in die naam van vryheid sien prysgee.

En ander vryheid in die naam van sekerheid sien prysgee.

Die lewe deel nie gratis pryse uit nie.

Dit ruil altyd iets vir iets anders.

Hierdie bewustheid verander die manier waarop ’n mens die wêreld waarneem.

Veral wanneer ’n mens ophou om te oordeel.

Want agter elke keuse bestaan daar ’n onsigbare stryd wat ander nie sien nie.

Agter elke verantwoordelikheid bestaan daar ’n private koste.

Agter elke skynbare sukses bestaan daar dikwels onbekende opofferings.

Met die verbygaan van die jare het ek begin om dié wat oor hulle eie opofferings gepraat het minder te respekteer en dié wat dit in stilte geleef het veel meer.

Werklik verantwoordelike mense hou nie daarvan om oor hulleself te praat nie.

Hulle is te besig om staande te hou wat van hulle afhang.

’n Gesin.

’n Organisasie.

’n Gemeenskap.

’n Projek.

’n Belofte.

Daar bestaan mense wat pilare word sonder dat hulle daarvoor gevra het.

Op ’n dag draai hulle om en ontdek dat ander op hulle steun.

Kinders.

Ouers.

Medewerkers.

Vriende.

Brose mense.

Verdwaalde mense.

Mense wat stabiliteit soek.

Op daardie punt hou plig op om ’n teorie te wees.

Dit word ’n daaglikse teenwoordigheid.

’n Teenwoordigheid wat nie altyd gemaklik is nie.

Maar wat betekenis aan dinge gee.

Ek onthou ’n les wat my jare geneem het om te verstaan.

Plig word nie uit gehoorsaamheid gebore nie.

Dit word uit liefde gebore.

Hierdie verskil verander alles.

Wanneer jy iets liefhet, sorg jy daarvoor.

Wanneer jy daarvoor sorg, word jy verantwoordelik.

Wanneer jy verantwoordelik word, aanvaar jy ’n gewig.

En daardie gewig word, stadig, deel van jou.

Daarom kan die belangrikste pligte van die lewe nie opgelê word nie.

Hulle kan net aanvaar word.

Geen wet kan jou dwing om lief te hê nie.

Geen reël kan jou dwing om teenwoordig te wees nie.

Geen gesag kan jou dwing om te bly wanneer dit makliker sou wees om weg te gaan nie.

Dit is innerlike besluite.

En hulle is meer werd as enige uiterlike oplegging.

Baie kere het ek myself afgevra of plig ons gelukkig maak.

Vandag glo ek dat die vraag verkeerd is.

Plig is nie geskep om ons gelukkig te maak nie.

Dit is geskep om ons betroubaar te maak.

Geluk kom en gaan.

Betroubaarheid bly.

En dit is wat mense in staat stel om ons te vertrou.

Uiteindelik hang wat ons in die lewe bou grootliks van hierdie vertroue af.

Geen gesin bly bymekaar sonder vertroue nie.

Geen vriendskap duur sonder vertroue nie.

Geen organisasie groei sonder vertroue nie.

Geen verhouding oorleef sonder vertroue nie.

En vertroue word byna altyd uit dieselfde vraag gebore.

“Sal hierdie persoon daar wees wanneer dit nodig is?”

Nie wanneer dit gerieflik is nie.

Nie wanneer dit maklik is nie.

Wanneer dit nodig is.

Met verloop van tyd het ek verstaan dat die ware waarde van ’n man of ’n vrou veral daar na vore kom.

In die antwoord op daardie vraag.

Nie in die suksesse nie.

Nie in die toesprake nie.

Nie in die bedoelings nie.

In die teenwoordigheid.

In die betroubaarheid.

In die kontinuïteit.

In die stille moed van dié wat aanhou om daar te wees.

Selfs op die ergste dae.

Wat kos plig?

Dit kos baie.

Soms meer as wat ons sou wou.

Maar dit kos oneindig minder as verlating.

Want die prys van aanvaarde verantwoordelikhede is hoog.

Maar die prys van verraaide verantwoordelikhede is nog hoër.

En wanneer die tyd verbygaan, soos vroeër of later met almal gebeur, onthou ons nie die geriewe wat ons verdedig het nie.

Ons onthou die mense wat ons beskerm het.

Die beloftes wat ons gehou het.

Die gewigte wat ons gekies het om te dra.

En ons ontdek dat juis daar, in die plek waar dit gelyk het of net opoffering bestaan, die diepste betekenis van ons lewe verborge was.