YESU — NGUVU YA KUTOA BURE

Kila nguvu duniani huomba kitu. Kura. Ununuzi. Sahihi. Uaminifu. Maslahi. Hata upendo, mara unapoingia katika mashirika, mapema au baadaye huwasilisha bili.

Kisha ipo nguvu isiyo ya kawaida inayokwepa mantiki ya kubadilishana. Kutoa bure. Ni nguvu kongwe zaidi duniani, na wakati huohuo ndiyo isiyoeleweka zaidi.

Yesu hakuwa mwanzo, lakini alikuwa wa kwanza kutumia lugha ya neno na kuigeuza kuwa simulizi inayoweza kutembea yenyewe. Hakujenga majeshi. Hakuanzisha benki. Hakufungua mahekalu. Hakuteka maeneo. Aliunda hadithi.

Na hadithi inapopata nguvu ya kutosha kuishi zaidi ya msimulizi wake, huzaliwa kitu ambacho mamlaka hukitambua mara moja: ushawishi. Hapo ndipo maslahi yalipozaliwa. Si maslahi ya kumpenda. Si maslahi ya kumwelewa. Maslahi ya kumwongoza bila kulazimika kupigana naye.

Kama msimulizi, hii ndiyo taswira ninayoiwazia. Mwanamume aliyevaa joho. Mrefu. Mzuri wa sura. Nywele ndefu. Amenyoa ndevu. Anapita katikati ya umati wenye kelele na, bila kupaza sauti, bado anafaulu kuzungumza. Hazungumzi na kila mtu. Anazungumza na kila mmoja. Maneno machache. Yale yanayofaa. Maneno yasiyoamuru. Maneno yanayofungua. Maneno yanayopiga kelele zaidi kuliko ukimya.

Hivi ndivyo nabii anavyozaliwa. Si pale mtu anapomtangaza. Ni pale watu wanapoanza kuwasimulia wengine habari zake.

Lakini watu wa hekalu waligundua kwamba kitu fulani kilikuwa kinabadilika. Idadi ya wahudhuriaji ilikuwa ikishuka. Udadisi ulikuwa ukihama. Vivyo hivyo umakini. Na anayedhibiti umakini hudhibiti mamlaka.

Basi wakamwita ikulu. Rasmi ili kuelewa yeye ni nani. Kwa kweli ili kuelewa jinsi ya kumzuia.

Hakuvaa kanzu ya Mafarisayo. Hakuvaa kilemba. Hakubeba alama za mamlaka. Na zaidi ya hayo hakuwa na zile ndevu ndefu zilizotambulisha kiolezo kilichotawala zama hizo.

Katika mahojiano yao walijaribu kumrudisha ndani ya uzio. Kumpa kundi. Kumtafutia lebo. Kumgeuza kuwa toleo dogo la kile walichokijua tayari. Lakini aliendelea kuwaponyoka.

Na jibu moja kuliko yote linaonekana kuvuka wakati kama mshale: Mbona unakitazama kibanzi kilicho katika jicho langu, wala huishughulikii boriti iliyo katika jicho lako mwenyewe?

Rejea ilikuwa ndevu. Kwa sababu kila mamlaka huchunguza undani wa mwingine pale isipoweza tena kutetea mikinzano yake yenyewe. Kwa mfumo wake alikuwa amewafundisha watu uwezekano mpya: kuishi nje ya kiolezo. Si dhidi ya mfumo. Nje yake. Jambo ambalo ni hatari zaidi sana. Kwa sababu mifumo hujua kujilinda dhidi ya wapinzani. Lakini hupata shida kumwelewa mtu ambaye anaacha tu kucheza kwa kanuni zao.

Kisha siasa ikachukua mkondo wake. Imekuwa hivyo daima. Iliposhindwa kumshinda kwa kupigana naye kwa usawa, ilitumia silaha kongwe zaidi duniani: uondoaji. Kuondoa. Kupunguza. Kurahisisha. Kuuweka umma mbele ya uamuzi uliokwisha kufanywa.

Mapatano ya uwanjani yalifika kama kila operesheni iliyopangwa vizuri inavyofika. Yakiwa yamejificha kama demokrasia. Yesu aliyenyoa ndevu, au Baraba mwenye ndevu. Uhuru au kiolezo. Kutotabirika au kuwa sehemu ya kundi.

Mchezo ulikuwa rahisi. Kiolezo kilishinda. Kama kinavyoshinda karibu kila mara.

Lakini hasa wakati wa kushindwa, kutoa bure kulionyesha asili yake halisi. Kwa sababu mamlaka ya kawaida hujibu mapigo. Kutoa bure huelewa. Naye akajibu kwa sentensi ambayo hakuna shirika, hakuna serikali, na hakuna algorithimu inayoweza bado kuieleza kikamilifu: Wasamehe, kwa kuwa bado hawajui walitendalo.

Haikuwa utetezi. Ilikuwa utambuzi wa tatizo.

Wanafunzi wake walifanya yaliyobaki. Waliandika kitabu. Au labda kitu adimu zaidi. Waliandika simulizi inayoweza kudumu kwa milenia. Iliyotafsiriwa katika kila lugha. Iliyopitiwa na kila utamaduni. Iliyofasiriwa na kila dini. Iliyopingwa, iliyopendwa, iliyopotoshwa, iliyoandikwa upya, iliyotetewa, na iliyoshambuliwa. Na bado ipo hapa. Hakuna idara ya shirika iliyowahi kufikia usambazaji wake. Hakuna mpangilio wa tangazo uliofikia muda wake wa kudumu. Hakuna nembo iliyofikia jinsi inavyotambulika. Kwa sababu bidhaa husafiri kupitia masoko. Masimulizi husafiri kupitia watu.

Hakuna kufuru katika taswira hii. Kuna haki kamili tu ya kusimulia. Haki inayotembea nje ya masoko yao, huru na isiyosumbuka. Na asiyekubaliana yuko huru kutafuta vitabu vingine, ambamo anaweza kusoma kiolezo chochote kinachomfaa zaidi.

Hii, hatimaye, ndiyo karata ya Yesu. Si nguvu ya mabavu. Si nguvu ya pesa. Si nguvu ya serikali. Nguvu ya kutoa bure. Nguvu pekee inayoendelea kuzunguka hata baada ya msimulizi wake kuondoka mezani pa mchezo.