SURIIN BAGO MAGTIWALA

Palagi na itong nangyayari. Ngayon, marahil, mas madalas pa.

Nagsasalita ang mga tao nang kumbinsidong alam nila ang kanilang sinasabi. Nagsasalita sila nang may katiyakan ng mga nakapaghatol na, ng mga naniniwalang ang kanilang pananaw ay hindi isang pananaw, kundi ang buong tanawin. Pagkatapos ay may nakakatagpo silang taong handang magpaliwanag, magbukod ng isang bagay sa iba, magdala ng liwanag kung saan, ilang sandali lamang bago nito, opinyon lang ang naroon.

At kung minsan, humihinto sila at nakikinig.

Hindi lahat.

Mula 1980, talagang bumilis ang lahat. Marahil dahil sa takot na maiwan ng Sansinukob at ng mga naninirahan dito, mula sa tunog ng mga tambol at mga senyas ng usok ay napunta tayo sa pakikipag-usap sa kalye, sa trabaho, sa tren, kahit saan, sa mga estranghero.

Mga estranghero, oo, pero ngayo’y may alam na.

O kahit papaano, kumbinsido silang ganoon nga.

At gayunman, mula pa pagkabata ko, lagi akong binabalaan ng aking ina na huwag makipag-usap sa mga estranghero.

Paano ko ipaliliwanag sa kanya ngayon na ang hinihingi ng mundo ay ang mismong kabaligtaran?

Mula sa kinaroroonan niya ngayon, siyempre, hindi siya makagagamit ng teknolohiya. Pero huwag tayong magkamali: ang isang babaeng taga-Calabria na tulad niya ay wala sa bilangguan. Bumalik na siya sa tahanan ng Ama upang tumupad ng ibang mga tungkulin at gumanap ng ibang mga papel.

Marahil ay muli siyang isisilang bilang babae sa kung saang bahagi ng aking pamilya at babantayan niya ako gaya noong bata pa ako, na sinisikap akong paamuin sa isang tingin lamang.

Pero ako noon, at ako pa rin ngayon, ay hindi mapaaamo.

Wala akong hinihinging pahintulot kaninuman.

Alam din ito ng makabagong teknolohiya. Nang makaharap at makabanggaan ko ang AI at ang mga algoritmo, pinasabog ko sila. Hindi dahil nagdeklara ako ng digmaan laban sa mga makina, kundi dahil ni ang mga makina ni ang kanilang mga may-ari ay walang kakayahang supilin ako.

Sa puntong ito, gayunman, kailangan na ang isang tanong: sino ba talaga ang dalawang tauhang ito, ang algoritmo at ang Artipisyal na Intelihensiya?

Lagi natin silang binabanggit, na para bang malalapit nating kamag-anak. Tinatawag natin sila kapag may bagay na nagpapagaan sa buhay at sinisisi kapag may nawawala sa kontrol. Pero madalas natin silang pinaghahalo, na para bang iisang bagay na nakasuot ng dalawang magkaibang terno.

Hindi sila iisa.

Ang algoritmo ay isang pamamaraan. Isang pagkakasunod-sunod ng mga tagubilin. May nagsasabi rito: kapag nangyari ito, gawin mo iyon. Kapag sarado ang daan, mag-iba ka ng ruta. Kapag pares ang numero, hatiin mo ito sa dalawa. Kapag may kulang na sangkap, huminto ka o palitan mo ito ayon sa patakarang ibinigay sa iyo.

Ang algoritmo ay hindi nakikipagtalo. Hindi ito nagbibigay-kahulugan. Hindi ito nagdaramdam.

Higit sa lahat, hindi ito nag-iimbento.

Nagpapatupad ito.

Gramatika ito.

Ang Artipisyal na Intelihensiya naman ay ang pagtatangkang bumuo ng mga sistemang kayang humarap sa mga gawaing, hanggang kahapon, sa tao lamang natin iniaatang: pagkilala sa isang mukha, pagbibigay-kahulugan sa isang teksto, pagsasalin ng isang pangungusap, paghahanap ng mga ugnayan sa datos, pagbuo ng isang sagot, paghula sa isang pag-uugali.

Hindi ito isip ng tao na inilipat sa isang kompyuter, at hindi ito kamalayan.

Isa itong hanay ng mga teknik na idinisenyo upang tularan nang malapitan ang mga gawaing kognitibo.

Upang manatili sa mundo ng pagsusulat, ang algoritmo ay gramatika: maayos, kailangan, hindi nababaluktot. Ang AI ay ang manunulat na nakabasa na ng isang napakalawak na aklatan at ngayon ay sinusubukang bumuo ng isang bagong pahina.

Kaya ka nitong gulatin. Maaari itong magmukhang napakatalino. Kaya pa nga nitong makahanap ng pangungusap na tatama sa iyo.

Pero maaari rin itong magkamali nang may lubos na katiyakan. Maaari itong malito sa isang detalye, mag-imbento ng isang sanggunian, magtagpi-tagpi ng mga mapanghikayat na salita nang hindi taglay ang katotohanan.

At iyon ang pagkakaibang mahalaga.

Ang tradisyonal na algoritmo ay nangangailangan ng taong magtuturo rito ng daan. Kapag nagbago ang sitwasyon at walang nagturo rito kung ano ang gagawin, nananatili itong bilanggo ng sarili nitong mga tagubilin.

Ang AI, kahit man lang ang bahaging nakasandig sa machine learning, ay tumatanggap ng mga halimbawa at naghahanap ng mga regularidad sa datos.

Hindi mo iniaabot dito ang bawat sagot.

Ipinapakita mo rito ang mga kaso, impormasyon, mga pagtatangka. Ang sistema mismo ang naghahanap ng mga padron at bumubuo ng isang kapani-paniwalang tugon. Ang machine learning ay nakasentro sa mga sistemang umaangkop batay sa datos upang mapahusay ang kanilang pagganap sa paglipas ng panahon.

Hindi ibig sabihin nito na alam ng AI ang lahat.

Ang ibig sabihin lamang nito ay kaya nitong kilalanin ang mga padron sa bilis, at sa memorya, na walang taong nagtataglay. Pero ang pagkilala sa isang padron ay iba sa pag-unawa sa mundo.

Kayang isalin ng isang sistema ang isang talinghaga sa tatlumpu’t tatlong wika at, kasabay nito, mabigo sa harap ng isang simpleng tanong na mali ang pagkakatanong, ng isang kontekstong kulang, o ng isang kasinungalingang isinulat nang may gilas.

Matigas ang algoritmo.

Mas madaling umangkop ang AI, pero hindi iyon nagpapalaya rito.

Kayang kalkulahin ng isang algoritmo ang pinakamaikling ruta patungo sa isang destinasyon. Kayang suriin ng AI ang isang litrato at sabihin sa atin kung ano ang tila laman nito, makinig sa isang tanong at bumuo ng sagot, magsuri ng libu-libong pahina at gumawa ng buod.

Pero sa likod ng dalawa ay laging may kamay ng tao: ang taong sumulat ng mga patakaran, pumili ng datos, nagtakda ng layunin, nagpasya kung ano ang dapat gantimpalaan at kung ano ang dapat itapon.

Kaya, hindi magkasalungat ang AI at ang mga algoritmo.

Nabubuhay ang Artipisyal na Intelihensiya sa pamamagitan ng mga algoritmo, pero hindi lahat ng algoritmo ay Artipisyal na Intelihensiya. Madalas gumamit ang makabagong AI ng mga algoritmo ng machine learning: mga instrumentong nag-aangkop ng kanilang mga panloob na parameter gamit ang makukuhang datos upang makabuo ng mga hula, klasipikasyon, o sagot.

Ito ay matematikang napakabilis, hindi mahika.

Ito ay konstruksiyong estadistikal, hindi rebelasyon.

At sa gayon, bumabalik tayo sa mga taong nagsasalita nang kumbinsidong alam nila.

Hindi lahat ng nagsasalita ay alam ang kanilang sinasabi.

Totoo iyan para sa lalaki sa kapihan, sa propesor na lutang, sa politiko sa telebisyon, sa taong nagsusulat sa social media, at maging sa isang makinang kayang sumagot sa loob ng ilang segundo.

Sa loob ng bawat sistema, sa magkakaibang salita ngunit iisa ang kahulugan, nakasabit ang isang maliit na babala:

Paalala: maaari akong magkamali. Laging i-verify ang aking mga sinasabi. Suriin bago magtiwala.

Isa itong pangungusap na sasang-ayunan sana ng aking ina.

Inuulit-ulit niya ito sa akin, sa ibang anyo, bago pa man ako nagkaroon ng nobya. Siyempre, hindi niya alam na nakapagsagawa na ako ng malawakang pagsubok sa performance at pagiging maaasahan, pati sa iba, nang walang anumang gastos.

Pero iyon, gaya ng bawat mahusay na pananaliksik, ay isinagawa sa mismong larangan.