ÒFIN ÌHÙWÀSÍ GILLETTE

(òfin kan láàárín àwọn òfin)

“Ọ̀rọ̀ ń sọ fún ọ ẹni tí ènìyàn fẹ́ jẹ́. Ìhùwàsí ń sọ fún ọ ẹni tí ó ti jẹ́ pẹ́ tó láti di.”

I. Òfin Ìhùwàsí

Nínú gbogbo òfin tí ó ń darí ìgbésí ayé ènìyàn, ti ìhùwàsí ni bóyá a kò kíyèsí jù, tí ó sì wà níbẹ̀ jù. A kò kọ ọ́ sínú òfin ìjọba. Kò hàn nínú àwọn ìlànà. A kò kọ́ni ní i ní gbangba ní ilé-ẹ̀kọ́. Síbẹ̀ ó ń bá ẹnì kọ̀ọ̀kan rìn láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin wíwà rẹ̀ — ó ń mọ ìrísí àwọn ìpinnu, ìhùwàpadà, ìfẹ́ràn, ìjìnnà, ìdákẹ́jẹ́ẹ́, àti àwọn àṣìṣe pàápàá.

Nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ènìyàn ayé, a ń ṣàpèjúwe àṣà, ìṣe ìbílẹ̀, ìwà àti ìgbàgbọ́. Nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa ẹnì kan ṣoṣo, a sábà máa ń fi àlàyé lé ọwọ́n ńlá méjì lọ́wọ́: àbùdá àti ẹ̀kọ́. Ní ọ̀nà kan ohun tí a jogún, ní ọ̀nà kejì ohun tí a kọ́. Àlàyé tí ó létò ni, tí ó ń fini lọ́kàn balẹ̀, tí ó sì tọ̀nà ní apá kan. Ṣùgbọ́n ìgbésí ayé gidi ń fi nǹkan tí ó díjú jù bẹ́ẹ̀ lọ hàn. Àwọn ènìyàn tí a tọ́ dàgbà nínú ìdílé kan náà ń ní ìhùwàsí tí ó yàtọ̀ pátápátá. Àwọn ènìyàn láti inú àṣà tí ó jìnnà síra ń dáhùn sí ìṣẹ̀lẹ̀ ní ọ̀nà tí ó jọra lọ́nà ìyanu. Àwọn arákùnrin tí òbí kan náà kọ́ ń gba ọ̀nà tí ó lòdì síra, nígbà tí àwọn àjèjì tí a bí ní àwọn ilẹ̀ ńlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ dà bí ẹni pé wọ́n ní ọgbọ́n inú kan náà.

Nítorí náà, nǹkan kan ń bọ́ lọ́wọ́ àwọn ìpínsísọ̀rí tí ó rọrùn jù. Òun ni ohun tí mo pè ní òfin ìhùwàsí. A kò rí i ní ìwòye àkọ́kọ́. Kò lẹ́wà bí aṣọ olókìkí, kò ṣe àfihàn bí ọrọ̀ tí a ń fi yangàn, a kò sì lè dá a mọ̀ bí ohùn ẹnu tàbí èdè. Kò fi àmì kankan tí a lè rí sílẹ̀ lójú ènìyàn.

Òfin ìhùwàsí ń gbé ibòmíràn. Nínú bí ẹnì kan ṣe ń kojú ìṣòro. Nínú bí ó ṣe ń yára tó láti gbẹ́kẹ̀lé ẹni. Nínú bí ó ṣe ń lo agbára nígbà tí ó bá ti wà lọ́wọ́ rẹ̀. Nínú ìpinnu láti mú ìlérí ṣẹ tàbí láti yẹ̀ ẹ́. Nínú agbára láti dúró — tàbí àìlágbára láti dúró.

Ènìyàn méjì lè sọ ọ̀rọ̀ kan náà kí wọ́n sì ṣe ìṣesí kan náà. Síbẹ̀ òfin tí ó ń darí wọn lè yàtọ̀ pátápátá. Ìhùwàsí tí a ń rí jẹ́ ojú òde ìṣẹ̀lẹ̀ náà nìkan. Ohun tí a ń kíyèsí lójoojúmọ́ kì í ṣe òfin náà, bí kò ṣe àbájáde rẹ̀. Bí afẹ́fẹ́, tí a kì í rí ní tààrà ṣùgbọ́n tí ó ń fi ara rẹ̀ hàn nínú mímì àwọn igi, òfin náà ń jẹ́ kí a fura sí i nípasẹ̀ ìṣe, àwọn ohun tí ó ń padà wáyé, àti àwọn ìpinnu tí ènìyàn ń ṣe bí àkókò ti ń lọ.

Ànímọ́ rẹ̀ tí ó fani mọ́ra jù ni ìdúróṣinṣin. Èrò ń yípadà. Ìmọ̀-ọgbọ́n ìṣèlú ń yípadà. Iṣẹ́ ń yípadà. Àní àwọn ìgbàgbọ́ tí ó jinlẹ̀ jù lè yí padà ní ìgbésí ayé ẹnì kan. Òfin ìhùwàsí, ní ọ̀nà kejì, máa ń pa ìgbékalẹ̀ tí a lè dá mọ̀ mọ́. Ó lè bá ipò mu, ó lè túbọ̀ dán mọ́rán, ó lè dàgbà tàbí kí ó bàjẹ́, ṣùgbọ́n kì í sábà pòórá. Ìdí nìyẹn tí àwọn kan fi ń jẹ́ ẹni tí a lè gbẹ́kẹ̀lé àní nígbà tí wọ́n bá pàdánù ohun gbogbo, nígbà tí àwọn mìíràn ń di ẹni tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀ ní ìṣẹ́jú tí wọ́n bá rí nǹkan gbà. Ìdí nìyẹn tí ìwà fi máa ń yọjú jù lọ lábẹ́ ìfúnpá, nígbà tí ìbòjú àwùjọ bá tú, tí ìgbékalẹ̀ inú sì gba àkóso.

Láti kíyèsí òfin ìhùwàsí, nítorí náà, ni láti kíyèsí ọmọ ènìyàn nínú ìtẹ̀síwájú ìṣe rẹ̀, kì í ṣe nínú àyàfi ọ̀rọ̀ rẹ̀. A lè múra ọ̀rọ̀ sílẹ̀. Ìhùwàsí, ní ọ̀nà jíjìn, kò ṣeé múra sílẹ̀ tó bẹ́ẹ̀. Ìdí nìyí tí òfin náà fi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn máàpù tí ó ṣe iyebíye jù láti lóye ẹnì kọ̀ọ̀kan, àwọn àjọ, àwọn àwùjọ, àti àwọn orílẹ̀-èdè pàápàá. Kò ṣàpèjúwe ohun tí ènìyàn sọ pé òun jẹ́, bí kò ṣe ohun tí ó máa ń dà nígbà tí ìgbésí ayé bá dán an wò. Àti láàárín èrò àti ìṣe, ìgbà púpọ̀ ni gbogbo ìjìnnà tí ó ya èrò ọkàn sọ́tọ̀ kúrò lára òtítọ́ máa ń wà.

Bí o bá padà sẹ́yìn ní ìgbésẹ̀ díẹ̀, ìwọ yóò padà sí ilé àkọ́kọ́ — sí ìpilẹ̀ṣẹ̀. Sí àwọn ọmọ ènìyàn tí kò ní ẹ̀kọ́-ìmọ̀ kankan, tí kò mọ nǹkan kan nípa ìmọ̀ ọkàn, ìmọ̀ àwùjọ, tàbí àbùdá. Ohun kan ṣoṣo tí wọ́n ní ni àìní láti là á já. Nínú ayé àtijọ́ yẹn, ìhùwàpadà kò tíì jẹ́ ìpinnu àṣà tàbí ìfẹ́ ara ẹni. Ìdáhùn sí ìgbésí ayé fúnra rẹ̀ ni. Ó ṣeé ṣe kí òfin ìhùwàsí bẹ̀rẹ̀ láti ibẹ̀: nínú ìkíyèsí, nínú ìmúbámu, nínú agbára láti ka ewu, ìgbẹ́kẹ̀lé, ìjìnnà, àti jíjẹ́ ara ẹgbẹ́. Ní ọjọ́ pípẹ́ kí ènìyàn tó kọ́ láti ṣàlàyé ara wọn, wọ́n ti kọ́ láti dáhùn padà. Ní ọjọ́ pípẹ́ ṣáájú ẹ̀sìn, orílẹ̀-èdè, iṣẹ́, àti ìmọ̀-ọgbọ́n ìṣèlú, àwọn ènìyàn ti wà tí wọ́n ń kojú ayé ní ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn kan ń kíyèsí kí wọ́n tó ṣe; àwọn kan ń ṣe kí wọ́n tó kíyèsí. Àwọn kan ń dá májẹ̀mú; àwọn kan fẹ́ràn kí wọ́n dá wà. Àwọn kan ń pín iná; àwọn kan ń dáàbò bò ó.

Bóyá èyí gan-an ni òfin ìhùwàsí: ìrántí jíjinlẹ̀ tí ó ń la àkókò kọjá láìkọ orúkọ ara rẹ̀ rí. Aṣọ ń yípadà, èdè ń yípadà, ẹ̀rọ ìgbàlódé ń yípadà — ṣùgbọ́n nǹkan kan ń padà wá nínú àwọn ìpinnu ènìyàn bí ìbuwọ́lù àtijọ́ tí a kò rí.

Ìdí nìyí tí mo fi máa ń wo ìkéde díẹ̀, tí mo sì ń wo ohun tí ó ń padà wáyé púpọ̀. Èrò inú díẹ̀, àbájáde púpọ̀. Àwọn ènìyàn ń sọ fún ọ ẹni tí wọ́n fẹ́ jẹ́; ìhùwàsí wọn ń sọ fún ọ ẹni tí wọ́n ti jẹ́ pẹ́ tó láti di.

Èyí kì í ṣe àròkọ ìmọ̀ nípa ọmọ ènìyàn, kì í ṣe ìwé ìmọ̀ ìṣègùn, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe ìtúpalẹ̀ àwùjọ. Ojú ìwòye ọkùnrin kan ni, tí ó ti la àwọn ènìyàn, orílẹ̀-èdè, iṣẹ́, àti àwọn ìgbà ayé kọjá, tí ó ń wo ohun tí wọ́n ń ṣe ju ohun tí wọ́n ń kéde lọ.

Nítorí náà, nígbà tí ẹni tí ó ní òfin tí ó yàtọ̀ sí tìrẹ bá yọ sí ọ, kì í ṣe ohun tí ó sọ ló ń wú ọ lórí. Bí ó ṣe sọ ọ́ ni. Nítorí ìjìnnà tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má hàn láàárín ìṣesí àti ọ̀rọ̀. Nítorí ìrọ̀rùn ìwà tí a kò lè fara wé fún ìgbà pípẹ́. Nítorí ìdákẹ́jẹ́ẹ́ tí ó ń dé ṣáájú ìdáhùn. Nítorí ìpinnu tí ó ń tún ara rẹ̀ ṣe bí àkókò ti ń lọ títí tí a fi lè dá a mọ̀. Àti bóyá, lẹ́yìn tí ó bá ti sọ ìtàn kan fún ọ, dọ́là kan ṣoṣo ni ó ń béèrè kí a lè gbọ́ ọ — nítorí ó mọ̀ pé iye ìtàn kì í ṣe owó tí ó gbà, bí kò ṣe ìhùwàsí tí ó lè fi sílẹ̀ sẹ́yìn.

II. Àsọkágbá

Òfin náà kì í kọ orúkọ rẹ̀ rí. Síbẹ̀ ó ń buwọ́ lu gbogbo ìpinnu tí o bá ṣe.

III. Ojú-ìwé Òǹkọ̀wé

A kò pàṣẹ iṣẹ́ yìí fún ẹnikẹ́ni.

A kò tà á.

A kò ṣe é fún èrè òwò.

A kọ ọ́ láti jẹ́rìí sí iyì mímọ ara ẹni, ìwà ọmọ ènìyàn, àti ìgbékalẹ̀ ọkàn tí ó dákẹ́ jẹ́ẹ́, tí àyẹ̀wò àìsàn kankan kò lè fún ní orúkọ ní kíkún.

Owó kan ṣoṣo tí a béèrè ni dọ́là kan gẹ́gẹ́ bí àmì — kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìsanwó fún iṣẹ́ náà, bí kò ṣe gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí ìpinnu tí a jọ ní sí àṣà ìkíyèsí, òtítọ́ inú, àti ìtọ́jú.