A KU NA XITULU LEXI VEKIWEKE

Malembe yo tala ndzi tshembile leswaku mintsheketo yi tirhela ku hlamusela.

Ku hlamusela xiendlakalo.

Ku hlamusela vutomi.

Ku hlamusela xiboho.

Ku hlamusela xihoxo.

A ku ri ku tshemba ka ntumbuluko.

Nkarhi ni nkarhi loko hi hlaya buku, hi yingisa ntsheketo kumbe hi languta matimu ya vutomi bya munhu, hi langutela ku kuma nhlamulo.

Dyondzo.

Makumu.

Nhlamuselo leyi hlelekeke.

Kutani ndzi kume nchumu wo hambana.

Mintsheketo ya nkoka swinene a yi hlamuseli.

Yi xiya.

A yi ku byeli leswi u faneleke ku swi ehleketa.

Yi ku sindzisa ku tlakusa mahlo u vula:

“Na mina.”

I nchumu lowutsongo.

Kambe wu cinca hinkwaswo.

Hikuva, hi nkarhi lowu hi tivonaka eka nchumu, hi tshika ku va vahlaleri.

Hi va vatekaxiave.

Buku leyi, mindzilakano leyi, ku tsemakanya loku ko leha, a swi tsariwanga ku vanga ku tlangela.

Ku tlangela ku tsanile.

Ku tiyela nkarhi wo koma.

Ku hanya hi mpfhuka.

A ndzi lava nchumu wun’wana.

A ndzi lava ku tshinelelana.

Ku tshinelelana ku velekiwa ntsena loko munhu a vona xiphemu xa yena endzeni ka ntsheketo wa un’wana.

Tiko a ri na mhaka.

Ririmi a ri na mhaka.

Vukhongeri a byi na mhaka.

Ntirho a wu na mhaka.

Lexi nga ni mhaka i ku tivona eka un’wana.

Evutomini bya mina ndzi tsemakanye mindzilakano yo tala.

Ya jografia.

Ya ntirho.

Ya vutomi bya mina.

Naswona nkarhi ni nkarhi ndzi fikelele xiboho lexi fanaka.

Vanhu va fana swinene ku tlula leswi va swi tshembaka.

Marito ma cinca.

Mikhuva yi cinca.

Mindhavuko yi cinca.

Kambe swivutiso swi sala swi fana.

Ku chava.

Rirhandzu.

Ku pfumaleka.

Ntshembo.

Vutihlamuleri.

Ku lahlekeriwa.

Ku lava nhlamuselo.

Hi yona mhaka ntsheketo lowu tsariweke endhawini yin’we wu nga twisisiwa etlhelweni rin’wana ra misava.

A hi hikuva wu vulavula hi ndhavuko.

Hikuva wu vulavula hi xiyimo xa vumunhu.

Loko ndzi sungula ku hlengeleta swiphemu swa ntokoto wa mina, a ndzi nga anakanyi nxaxamelo wa mintsheketo.

A ndzi nga anakanyi maendlelo ya ku hlamusela mintsheketo.

A ndzi nga anakanyi hambi ku ri laha ndzi yaka kona.

A ndzi ringeta ntsena ku twisisa leswi a swi salile.

Endzhaku ka ntirho.

Endzhaku ka maendzo.

Endzhaku ka miringo.

Endzhaku ka vanhu lava ndzi hlanganeke na vona.

Endzhaku ka malembe.

Nhlamulo yi fike hi ku nonoka.

A ku sale swilo swi nga ri swingani ku tlula leswi a ndzi swi ehleketa.

Naswona swo tala ku tlula leswi a ndzi swi anakanya.

A ku sale misinya.

Vuxaka.

Tidyondzo.

Vukona.

Vutihlamuleri lebyi ndzi byi amukeleke.

Ku tshembeka loku ndzi ku hlayiseke.

Naswona ku tlula hinkwaswo, a ku sale nchumu lowu a ndzi nga swi koti ku wu hlamusela.

Muxaka wa ntambhu.

Nhlanganiso lowu nga vonakiki exikarhi ka mintokoto leyi vonakaka yi ri ekule.

Ntambhu leyi fanaka leyi kumbexana yi perekedzeke ni vutomi bya wena.

Hikuva vutomi byin’wana ni byin’wana byi na nhlelo wa xihundla.

Eku sunguleni a hi wu voni.

Hi khomekile ngopfu hi ku hanya.

Hi ku tsutsuma.

Hi ku angula.

Hi ku aka.

Kutani, enkarhini wun’wana, nkarhi wu hi nyika mpfhuka lowu eneleke.

Naswona eku heteleleni hi sungula ku vona xivumbeko.

A xi hetisekanga.

A xi lulamanga.

Kambe i xa ntiyiso.

Kumbexana leyi hi yona mhaka leyi hi hlamuselaka mintsheketo ha yona.

Ku nga ri ku dyondzisa.

Ku xiya.

Ku xiya leswi veke kona.

Leswi hambetaka swi ri kona.

Leswi faneleke ku hundziseriwa.

Hakanyingi va ndzi vutisa leswaku rungula i rihi.

Ntiyiso i leswaku a ku na rin’we ntsena.

Muhlayi un’wana ni un’wana u ta nghena hi nyangwa yo hambana.

Un’wana u ta tivona eka tatana.

Un’wana eka n’wana.

Un’wana eku lahlekeriweni.

Un’wana eku velekiweni nakambe.

Un’wana eka riendzo.

Un’wana eka vuvabyi.

Un’wana eka ku tiyisela.

Un’wana eka rirhandzu.

Ntsheketo i wun’we.

Ndlela yo nghena ya cinca.

Naswona swi kahle.

Hikuva a ku na ntsheketo lowu nga wa loyi a wu tsalaka hi ku helela.

Hi nkarhi lowu wu hlayiwaka, wu tlhela wu va wa loyi a wu tsemakanyaka.

Ndzi dyondze ku xixima ku hundzuka loku.

Ku nga ri ku ku lawula.

Ku nga ri ku ku kongomisa.

Ku ku tshika ku humelela.

Eku heteleleni, muhlayi un’wana ni un’wana u tsala nakambe buku leyi nga emahlweni ka yena.

Hi ku tirhisa ntokoto wa yena.

Hi ku tirhisa timbanga ta yena.

Hi ku tirhisa ntsundzuko wa yena.

Hi yona mhaka a ku na ndlela yo hlaya leyi hetelelaka.

Ku na magidi ya tindlela leti kotekaka to hlaya.

Hinkwato ti pfumelelekile.

Hinkwato i ta xiviri.

Hinkwato i ta vumunhu.

Loko ndzi fikile laha, endzhaku ka mindzilakano leyi hinkwayo, a ndzi twi swi laveka ku khorwisa munhu.

A ndzi na nchumu lowu ndzi faneleke ku wu tiyisisa.

A ndzi faneli ku lava ku amukeriwa.

A ndzi faneli ku aka xiakiwa xa xitsundzuxo.

Eka mina ku enele ku koteka ko olova ku tlula.

Leswaku un’wana, loko a hlaya matluka lawa, a kuma nhla yo hlangana.

Ku tivona eka swona.

Mpfumawulo lowu tlhelelaka.

Xivulwana.

Ndzimana.

Ku miyela.

Nchumu lowu wu n’wi endlaka a ehleketa:

“A hi mina ntsena.”

Kumbexana lowu hi wona ntirho wa xiviri wa ntsheketo wun’wana ni wun’wana lowu faneleke ku hlamuseriwa.

Ku hunguta mpfhuka exikarhi ka vanhu.

Hambi ku ri hi timinete ti nga ri tingani ntsena.

Hambi ku ri hi matluka ma nga ri mangani ntsena.

Hambi ku ri hi ndzilakano wun’we ntsena.

Hikuva emakumu ka ndlela, loko swikhundla swi lahlekeriwa hi nkoka, loko tinhlayo ti hundzuka ntshuri, naswona loko nkarhi wu sungula ku endla ntirho wa wona, ku sala xivutiso xin’we ntsena.

A hi leswaku u tlangele mani.

A hi leswaku u landzele mani.

A hi leswaku u tekelele mani.

Kambe leswaku u tivone eka mani.

Naswona hi yona mhaka ndzilakano lowu wu nga kona.

A hi tanihi makumu.

A hi tanihi xirhambo.

A hi tanihi xileriso.

Kambe tanihi ku koteka.

Loko eka matluka lawa u kumile nchumu wa wena, kutani nyangwa yi se yi pfulekile.

A wu faneli ku kombela mpfumelelo.

A wu faneli ku tiyisisa nchumu.

U fanele ntsena ku yi tsemakanya.

Nghena loko u tivona eka swona.