VANHU LAVA VA SALEKE · Nkandziyiso wa Xitsonga · Nhlayo 11
KUVONAKALA KO HETELELA LOKU HAMBI KU BASA
Ku na ku hambana lokukulu swinene exikarhi ka ku pona na ku sala u yimile.
Ku pona i swa ntumbuluko.
Ku sala u yimile i xihlawuhlawu.
Vo tala va ehleketa leswaku swilo leswi swimbirhi i swin’we.
A hi ntiyiso.
Wanuna a nga pona xidzedze kutani a heta vutomi bya yena lebyi saleke a etlele ehenhla ka marhumbi ya yena.
Un’wana a nga tsemakanya xidzedze lexi fanaka, a hlengeleta leswi saleke, a boha ku ya emahlweni.
Ku hambana a ku kona embangeni.
Ku hambana ku kona eka ndlela leyi u yimeke ha yona.
Nkarhi wo leha ndzi tshembile leswaku vutomi i mhaka ya mimbuyelo.
Kutani miringo yi fikile.
Naswona ndzi kume leswaku vutomi a byi ri ngopfu-ngopfu mhaka ya ku tiyisela.
Ku tiyisela ka mahanyelo.
Ku tiyisela ka mintlhaveko.
Ku tiyisela ka vumunhu.
Ku na malembe lawa hinkwaswo swi vonakaka swi tirhisana.
Vanhu va fika.
Minkateko yi andza.
Swikimu swi hluvuka.
Hambi ku ri vumundzuku byi vonaka byi ri ni xikandza xa vunghana.
Kutani ku fika malembe man’wana.
Malembe yo hambana.
Malembe lama nga vutisiki leswaku u navela yini.
Malembe lama vutisaka leswaku u nga tiyisela yini.
I malembe lama nga humeleliki eswifanisweni.
Malembe lawa ku nga riki na munhu loyi a ma tlangelaka.
Malembe lawa ntirho lowukulu wu vaka ku ya emahlweni ntsena.
Ndzi dyondzile leswaku munhu un’wana ni un’wana u na ndhawu ya ku tsemeka leyi anakanyiwaka.
Ndzilakano lowu a tibyelaka hi wona.
“Loko leswi swi nga humelela, a ndzi nge swi koti.”
“Loko ndzi nga lahlekeriwa hi lexiya, hinkwaswo a swi ta va swi herile.”
“Loko ndzingo wolowo wu nga fika, a ndzi ta wa.”
Na mina a ndzi ehleketa tano.
Kutani vutomi, hi ku hlekelela ka byona ka ntolovelo, byi boha ku kambela.
Naswona hakanyingi hi kuma nchumu lowu hlamarisaka.
Hi kota ku tiyisela ku tlula leswi hi swi anakanyeke.
Hayi ku va ni matimba ku tlula.
Ku tiyisela ku tlula.
Matimba i ya tinhenha.
Ku tiyisela i ka vanhu vo tolovela.
Ka lava pfukaka nimixo.
Ka lava hambetaka ku tirha.
Ka lava langutanaka ni swiendzo swa le ka dokodela.
Mihakelo.
Vutihlamuleri.
Lava nga ha riki kona.
Ku chava.
Kambe va ha kuma ndlela yo ya emahlweni.
Hi vona vativi va ntiyiso va ku pona.
Evutomini bya mina ndzi hlanganile ni vanhu lava a va ta va ni swivangelo leswinene swinene swo tshika.
A va ri na swona swo tala ku tlula leswi ndzi tshameke ndzi va na swona.
Hambiswiritano va ye emahlweni.
Ku nga ri hikuva a va ri ni langutelo lerinene.
Ku nga ri hikuva a va nga swi tivi swilo swa misava.
Ku nga ri hikuva a va honisa ku vava.
Va ye emahlweni hikuva un’wana a titshege hi vona.
N’wana wa xisati.
N’wana wa xinuna.
Manana.
Nuna.
Nsati.
Munghana.
Muganga.
Vutihlamuleri, minkarhi yin’wana, byi tumbuluxa matimba lawa vumunhu byi nga riki na wona byi ri byoxe.
Loko u nga hanyeli wena n’wini ntsena, u kota ku tiyisela ku tlula.
Hayi ku tsaka ku tlula.
Hayi ku va u nga vavisekiki.
Ku tiyisela ku tlula.
Ku na ndhawu evutomini laha u tshikaka ku tivutisa:
“Ha yini leswi swi humelela eka mina?”
Kutani u sungula ku tivutisa:
“Ndzi fanele ku endla yini sweswi?”
Loko ku hundzuka loku ku humelela, nchumu wun’wana wa cinca.
Ku vaviseka a ku nyamalali.
Kambe ku lahlekeriwa hi xiave xa le mahlweni.
Xitezi xi tlhela xi tatiwa hi swiendlo.
Hi nkarhi wa sweswi.
Hi goza leri landzelaka.
Loko ndzi languta ndlela leyi ndzi yi fambeke, ndzi lemuka leswaku minkarhi leyi a yi ri ya xiboho a yi nga ri ya ku hlula lokukulu.
A yi ri ya ku tiyisela lokukulu.
Masiku lawa a ndzi karhele.
Masiku lawa a ndzi chava.
Masiku lawa ku nga riki na munhu loyi a a ta ndzi sola loko a ndzi tshikile.
Hambiswiritano, hi ndlela yo karhi, ndzi ye emahlweni.
Ku nga ri kahle minkarhi hinkwayo.
Ku nga ri hi ku saseka minkarhi hinkwayo.
Ku nga ri hi xivindzi minkarhi hinkwayo.
Kambe ndzi ye emahlweni.
Namuntlha a ndzi tshembi mintsheketo leyi hetisekeke.
A ndzi tshembi vavanuna lava vulaka leswaku a va tshamanga va ri ni ku kanakana.
A ndzi tshembi matimu ya vutomi lama nga riki na minkandza.
Hi xivangelo xo olova.
A swi kona.
Munhu un’wana ni un’wana u rhwele endzeni ka yena vuhlayiselo bya tinyimpi leti nga vonakiki.
Tin’wana u ti hlurile.
Eka tin’wana u hluriwile.
Tin’wana ta ha pfulekile.
Ku kula a ku vumbiwi hi ku ti herisa.
Ku vumbiwa hi ku dyondza ku hanya na tona.
Hi ku famba ka nkarhi ndzi twisisile nchumu wun’wana.
Swivati a hi swona leswi kanetanaka ni matimba.
I vumbhoni bya ku va kona ka wona.
A nga kona loyi a fikaka ekule handle ka mimfungho.
A nga kona loyi a tsemakanyaka nkarhi hakunene a nga siyi nchumu endleleni.
Xivutiso a hi leswaku xana hi ta vaviseka.
Xivutiso i leswaku hi ta endla yini endzhaku.
Xana hi ta tipfalela?
Xana mbilu ya hina yi ta bava?
Xana hi ta hundzuka vaavanyisi va misava?
Kumbe hi ta ya emahlweni hi pfumela eka vanhu hambiloko hinkwaswo swi humelerile?
Eka mina, lowu a wu ri ndzingo lowu tikaka swinene.
Ku nga ri ku ya emahlweni ndzi hanya.
Ku ya emahlweni ndzi tshemba vanhu.
Ku ya emahlweni ndzi ri ni ntshembo.
Ku ya emahlweni ndzi aka.
Ku ya emahlweni ndzi rhandza.
Swi olova swinene ku tisirhelela ku tlula ku tshama u pfulekile.
Swi olova swinene ku hundzuka loyi a nga ha tshembiki nchumu ku tlula ku tshama u tiyimiserile.
Swi olova swinene ku tlhelela endzhaku ku tlula ku ya emahlweni.
Hambiswiritano vutomi lebyinene swinene lebyi ndzi byi tiveke byi tshame byi ri etlhelweni lerin’wana ra ku chava.
Kumbexana leyi hi yona nhlamuselo ya ntiyiso ya ku sala u yimile.
Ku nga ri ku va u nga vavisekiki.
Ku nga ri ku va u nga hluriwi.
Ku nga ri ku hetiseka.
Kambe ku ala ku pfumelela timbanga ti boha leswaku hi ta va vamani.
Loko ndzi languta endzhaku a ndzi voni wanuna loyi a papalateke swidzedze.
Ndzi vona wanuna loyi a swi tsemakanyeke.
Swin’wana kahle.
Swin’wana hi ndlela yo biha.
Swin’wana a siya swiphemu swa yena endzeni ka swona.
Kambe a swi tsemakanya.
Eku heteleleni, ndzi tshemba leswaku vutomi byin’wana ni byin’wana byi avanyisiwa hi xivutiso xin’we.
Hayi leswaku u tlhandlukile ku fika kwihi.
Hayi leswaku a u ri na swingani.
Hayi leswaku u tlangeriwile ku fika kwihi.
Kambe leswi saleke loko hinkwaswo swin’wana swi tekiwile.
Ndza yi tiva nhlamulo ya mina.
A hi nhlamulo ya vurhena.
A hi nhlamulo leyi hlamarisaka.
I nhlamulo ya vumunhu.
Endzhaku ka ku lahlekeriwa.
Endzhaku ka swihoxo.
Endzhaku ka mavabyi.
Endzhaku ka ku hambana.
Endzhaku ka ku chava.
Endzhaku ka nkarhi.
Ndza ha ri kona.
Ndza ha yimile.
Ferdinando Frega
Gillette Man ⚔️
01 NHONGA LEYI NGA VONAKIKI · 02 NDZHAKA YA NDZHUTI · 03 XITULU LEXI NGA RI NA MUNHU · 04 PASWOTA YO SUNGULA · 05 TIPFULELE NYANGWA WEXE · 06 MAHLO YA VUMBIRHI · 07 A KU NA ADIRESE LEYI TIYEKE · 08 MUNHU WO HETELELA LOYI A SALEKE · 09 KUDZUNDZA LOKU NGA VONIWIKI · 10 SIKU LERI DAMU RI TSEMEKEKE · 11 KUVONAKALA KO HETELELA LOKU HAMBI KU BASA · 12 MEPE A WU HOXILE · 13 KUVONAKALA EFASITERENI · 14 NYANGWA LEYI PFULEKEKE · 15 A KU NA NDLELA YO TLHELELA ENDZHAKU · 16 ENDZHAKU KA NKANDZA · 17 XIVUTISO LEXI PFUMALEKAKA · 18 YINDLU LEYI NGA ENDZENI KA HINA · 19 LESWI HI SWI SIYAKA SWI NGA VONIWI · 20 GOZO RO HETELELA · 21 A KU NA XITULU LEXI VEKIWEKE · 22 NDZA KHENSA, MISAVA
Lavisisa Mintsheketo Yin’wana
The Corpus · Mimepe · ONG Donation · Library · Genesis · International · Vatican · Gillette Saga · Wall Street Saga · L’Oréal Man · P&G Semantic · Vulavurisano
U.S. COPYRIGHT OFFICESeven foundational books deposited on 31 May 2026 — case numbers 1-15167602661, 1-15167855405, 1-15167986353, 1-15168372411, 1-15169108531, 1-15172755761, 1-15173182251.© 2026 Ferdinando Frega / Frega Editore. Licensed under CC BY-NC-ND 4.0: free to read and share; no sale, no modification. gillettenarrative.com is the only authentic source. This license applies to every text and PDF on this site and replaces any earlier copyright notice they contain.Ferdinando Frega · ORCID iD https://orcid.org/0009-0000-1455-8185
THE BIC SAGAThe takeover that never happened.
THE WILKINSON SAGAThe steel aunt.