Η GILLETTE ΑΝΤΕΠΙΤΙΘΕΤΑΙ

ΣΕΛΙΔΑ ΠΡΩΤΗ — ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΣΠΑΣΕ ΤΗ ΦΟΡΜΑ

Αυτό δεν είναι ένα συμβατικό μυθιστόρημα, δοκίμιο, μανιφέστο ή συλλογή διηγημάτων.

Είναι μια πειραματική λογοτεχνική δομή φτιαγμένη από θραύσματα, διακοπές, κωδικοποιημένα γράμματα, εκδοτικές πληγές, ημιτελείς φράσεις, κενά, συμβολικά κεφάλαια και χειρονομίες που αρνούνται να γίνουν σταθερή αφήγηση. Το βιβλίο δεν κινείται προς ένα παραδοσιακό τέλος. Δεν προσφέρει πλοκή που να συνοψίζεται σε λίγες γραμμές. Δεν εξηγεί το δικό του νόημα.

Αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο.

Όταν μια ψηφιακή πλατφόρμα συναντά ένα βιβλίο, προσπαθεί να καταλάβει τι είναι. Ψάχνει ένα αναγνωρίσιμο είδος, μια συνεπή δομή, ένα σαφές θέμα, μια αρχή, μια εξέλιξη και ένα τέλος. Περιμένει από το κείμενο να συμπεριφερθεί σαν μυθιστόρημα, δοκίμιο, οδηγός, απομνημονεύματα ή κάποια άλλη γνώριμη κατηγορία.

Αυτό το βιβλίο αρνείται αυτούς τους όρους.

Δεν παρουσιάζεται ως κανονικό λογοτεχνικό προϊόν. Συμπεριφέρεται ως ασύμβατο αντικείμενο: ένα κείμενο που διακόπτει την ταξινόμηση αντί να την αποδέχεται. Κάθε θραύσμα δημιουργεί τριβή. Κάθε ενότητα σπάει την προσδοκία που έστησε η προηγούμενη. Κάθε λέξη μπορεί να λειτουργήσει ως εικόνα, κωδικός, πληγή, παύση ή έκρηξη.

Το βιβλίο δεν ζητά να καταναλωθεί.

Ζητά να διασχιστεί.

Η δομή του στηρίζεται σε μια αρχή που επανέρχεται: την αδυναμία της γλώσσας να μείνει σταθερή. Ένα γράμμα δεν είναι μόνο γράμμα. Μια λευκή σελίδα δεν είναι απλώς άδεια. Ένα λάθος δεν είναι αυτομάτως κάτι προς διόρθωση. Ένα απόσπασμα που λείπει μπορεί να είναι πιο σημαντικό από ένα πλήρες. Μια παύση μπορεί να γίνει γεγονός. Η σιωπή μπορεί να γίνει μορφή επικοινωνίας. Μια ημιτελής φράση μπορεί να κουβαλά περισσότερη ένταση από ένα συμπέρασμα.

Το βιβλίο περιέχει ένα αλφάβητο της ασυμβατότητας. Τα γράμματα γίνονται συμβολικές πράξεις: άρνηση, ρήγμα, μόλυνση, παράλειψη, μετάλλαξη, σιωπή, έκρηξη, κατώφλι. Αυτοί οι κωδικοί δεν φτιάχνουν έναν γρίφο με μία τελική λύση. Φτιάχνουν ένα πεδίο μέσα από το οποίο πρέπει να κινηθεί ο αναγνώστης.

Δεν υπάρχει ασφαλής απόσταση ανάμεσα στο βιβλίο και σε αυτόν που το διαβάζει.

Ο αναγνώστης ψάχνει την αρχή και ανακαλύπτει ότι η αρχή έχει ήδη διακοπεί. Ψάχνει την πλοκή και βρίσκει μια σειρά από χειρονομίες. Ψάχνει το τέλος και βρίσκει ένα ακόμη άνοιγμα. Ψάχνει τον συγγραφέα και συναντά μια απούσα λειτουργία αντί για μια καθησυχαστική φωνή.

Γι’ αυτό το βιβλίο δεν μπορεί να μετατραπεί πλήρως σε μια συμβατική παρουσίαση HTML χωρίς να χάσει μέρος της φύσης του.

Μια σελίδα HTML συνήθως εξηγεί, οργανώνει, προλογίζει και καθοδηγεί. Αυτό το έργο αντιστέκεται σε αυτές τις λειτουργίες. Είναι σκόπιμα υπερβολικό, επαναληπτικό, θρυμματισμένο, κωδικοποιημένο και ασταθές. Η μορφή του δεν είναι δοχείο για το νόημά του. Η μορφή του είναι η εμπειρία.

Το βιβλίο δεν ζητά από τον αναγνώστη να καταλάβει τα πάντα.

Του ζητά να προσέξει τι συμβαίνει όταν η κατανόηση αποτυγχάνει.

Είναι ένα λογοτεχνικό πείραμα για την ασυμβατότητα: ανάμεσα σε αναγνώστη και κείμενο, συγγραφέα και γλώσσα, βιβλίο και πλατφόρμα, δομή και ερμηνεία, μνήμη και αρχείο, χειρονομία και εξήγηση.

Το κεντρικό ερώτημα δεν είναι: «Τι σημαίνει αυτό το βιβλίο;»

Το κεντρικό ερώτημα είναι:

Τι συμβαίνει στον αναγνώστη όταν ένα βιβλίο αρνείται να σημαίνει με τον αναμενόμενο τρόπο;

Μπορείς να το διαβάσεις ως πρόκληση, μανιφέστο, κατάλογο αποτυχιών, σπασμένο αρχείο, κωδικοποιημένη παράσταση ή λογοτεχνικό αντικείμενο χωρίς σταθερό όνομα.

Όλοι αυτοί οι ορισμοί είναι ελλιπείς.

Αυτή η ελλειπτικότητα είναι μέρος του έργου.

Αυτό το βιβλίο δεν υπόσχεται σαφήνεια. Δεν υπόσχεται παρηγοριά. Δεν υπόσχεται ένα τελικό μήνυμα που περιμένει στην τελευταία σελίδα.

Προσφέρει ένα κατώφλι.

Μπαίνεις με την προσδοκία να διαβάσεις ένα βιβλίο.

Μπορεί να βγεις έχοντας διασχίσει κάτι άλλο.

ΣΕΛΙΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ — ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ, ΜΗΝ ΤΟ ΕΞΗΓΕΙΣ

Πώς να προσεγγίσεις αυτό το έργο

Μην αρχίσεις αυτό το βιβλίο ρωτώντας σε ποιο είδος ανήκει.

Μη ρωτήσεις αν είναι μυθιστόρημα, μανιφέστο, ημερολόγιο, φιλοσοφικό κείμενο, κατάλογος ή συλλογή ιστοριών.

Μην ψάξεις αμέσως τη σωστή ερμηνεία.

Μπορεί να μην υπάρχει.

Αυτό το βιβλίο δεν σχεδιάστηκε για να εξηγηθεί πριν διαβαστεί. Σχεδιάστηκε για να προκαλέσει μια συνάντηση. Τα θραύσματά του δεν είναι απλώς κομμάτια μιας μεγαλύτερης αφήγησης που περιμένουν να συναρμολογηθούν. Είναι ανεξάρτητα σημεία πίεσης. Το καθένα διακόπτει, επαναλαμβάνει, παραμορφώνει, αρνείται ή μεταμορφώνει ό,τι προηγήθηκε.

Κάποια αποσπάσματα μοιάζουν με ιστορίες.

Κάποια μοιάζουν με εκδοτικές σημειώσεις.

Κάποια μοιάζουν με οδηγίες.

Κάποια μοιάζουν με αναμνήσεις.

Κάποια μοιάζουν με λάθη.

Κάποια μοιάζουν με όνειρα, κωδικούς, σκηνές του σπιτιού, φιλοσοφικές δηλώσεις ή θραύσματα ενός ημιτελούς αρχείου.

Δεν είναι φτιαγμένα για να καταλήξουν σε μία σταθερή ταυτότητα.

Το βιβλίο είναι χτισμένο γύρω από μια σειρά αντιφάσεων:

• Μιλά για την αφήγηση ενώ αρνείται τη συμβατική αφήγηση ιστοριών.
• Χρησιμοποιεί κωδικούς χωρίς να προσφέρει μια οριστική αποκωδικοποίηση.
• Παρουσιάζει θραύσματα ενώ αρνείται να γίνει μια απλή συλλογή.
• Αναφέρεται στον αναγνώστη ενώ αρνείται να τον καθοδηγήσει.
• Παρουσιάζει έναν συγγραφέα ενώ αποσταθεροποιεί ξανά και ξανά την ιδέα του συγγραφέα.
• Πλησιάζει το κλείσιμο ενώ ανοίγει συνεχώς ξανά τη δομή.
• Χρησιμοποιεί τη γλώσσα ενώ δείχνει τις στιγμές όπου η γλώσσα καταρρέει.

Το κείμενο δεν θέλει να σε συνοδεύσει με τον συνηθισμένο τρόπο.

Δεν σε κρατά από το χέρι.

Δεν εξηγεί τους κανόνες πριν τους αλλάξει.

Δεν σε οδηγεί σε ένα ηθικό δίδαγμα, μια λύση ή ένα καθησυχαστικό συμπέρασμα.

Αντίθετα, δημιουργεί μια σειρά από συναντήσεις με την απουσία, την επανάληψη, τη σιωπή, την αποτυχία, τη μνήμη, την αντίσταση, την οικογένεια, τα γηρατειά, τον πόνο, την ταυτότητα, τις σχέσεις και την επιθυμία να μείνεις ελεύθερος μέσα σε ένα σύστημα που θέλει τα πάντα να έχουν όνομα.

Η φαινομενική αταξία δεν είναι τυχαία.

Η διακοπή είναι μέρος της αρχιτεκτονικής.

Το κενό είναι μέρος της αρχιτεκτονικής.

Η φράση που επαναλαμβάνεται είναι μέρος της αρχιτεκτονικής.

Το θραύσμα που μοιάζει υπερβολικά απλό μπορεί να μπει δίπλα σε ένα θραύσμα που μοιάζει αδύνατο. Ένα αντικείμενο του σπιτιού μπορεί ξαφνικά να γίνει φιλοσοφική δομή. Μια χειρονομία που κανείς δεν προσέχει μπορεί να γίνει πιο σημαντική από ένα γεγονός. Μια αποτυχία μπορεί να γίνει πιο αληθινή από μια επιτυχία. Μια φράση που δεν λειτουργεί μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα από μια φράση τέλεια διορθωμένη.

Από τον αναγνώστη δεν ζητείται να λύσει το βιβλίο.

Ζητείται να το βιώσει.

Μπορεί να νιώσεις εκνευρισμό. Μπορεί να διασκεδάσεις. Μπορεί να νιώσεις ότι το βιβλίο αρνείται να συνεργαστεί. Μπορεί να θελήσεις να το διορθώσεις, να το ταξινομήσεις, να το συντομεύσεις, να το οργανώσεις ή να το κλείσεις.

Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι έξω από το έργο.

Είναι μέρος του έργου.

Το βιβλίο παρατηρεί την επιθυμία του αναγνώστη για τάξη. Βάζει αυτή την επιθυμία υπό πίεση. Ρωτά τι συμβαίνει όταν ένα κείμενο δεν συμπεριφέρεται σαν προϊόν και δεν προσφέρει μια προβλέψιμη υπηρεσία.

Με αυτή την έννοια, το Η Gillette αντεπιτίθεται δεν είναι μόνο ένα βιβλίο. Είναι επίσης μια αναμέτρηση ανάμεσα στη λογοτεχνία και στα συστήματα που προσπαθούν να την επεξεργαστούν.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες προτιμούν τα αναγνωρίσιμα αντικείμενα.

Αυτό το έργο προσφέρει ένα ασταθές.

Δεν είναι βελτιστοποιημένο για να γίνεται γρήγορα κατανοητό, να συνοψίζεται εύκολα ή να κατατάσσεται άνετα. Δεν είναι μια συμβατική ιστορία που μπορεί να περιοριστεί σε αρχή, μέση και τέλος.

Είναι ένα λογοτεχνικό γεγονός φτιαγμένο από θραύσματα.

Είναι ένα αρχείο που αρνείται να αρχειοθετηθεί εντελώς.

Είναι ένα βιβλίο που κρατά ένα μέρος του έξω από την εξήγηση.

Γι’ αυτό, μια περίληψη μπορεί μόνο να δείξει προς αυτό. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανάγνωση.

Οι δύο σελίδες που διαβάζεις τώρα δεν είναι το βιβλίο. Είναι μόνο μια πρόσκληση να μπεις. Το πραγματικό έργο αρχίζει εκεί όπου σταματά η εξήγηση.

Διάβασέ το αργά ή γρήγορα. Διάβασέ το με τη σειρά ή γύρνα σε τυχαία θραύσματα. Σταμάτα όταν ένα απόσπασμα σού αντιστέκεται. Συνέχισε όταν μια φράση μοιάζει άδεια. Πρόσεξε τι επαναλαμβάνεται. Πρόσεξε τι εξαφανίζεται. Πρόσεξε τις στιγμές όπου μια γνώριμη λέξη γίνεται παράξενη.

Μη ρωτάς αν το βιβλίο πετυχαίνει σύμφωνα με τους συνηθισμένους λογοτεχνικούς κανόνες.

Ρώτα τι κάνει το βιβλίο στις προσδοκίες σου.

Ρώτα γιατί θέλεις να γίνει πιο σαφές.

Ρώτα γιατί μια εξήγηση που λείπει μοιάζει με πρόβλημα.

Ρώτα αν ένα βιβλίο πρέπει πάντα να οδηγεί τον αναγνώστη σε μια απάντηση.

Αυτό το έργο δεν σου ζητά να συμφωνήσεις μαζί του.

Δεν σου ζητά να σου αρέσει.

Δεν σου ζητά να το υπερασπιστείς.

Σου ζητά μόνο να μπεις χωρίς να απαιτείς να γίνει κάτι πιο γνώριμο.

Δεν σου δόθηκε μια πλήρης εξήγηση, γιατί μια πλήρης εξήγηση θα αντέφασκε με τη δομή του βιβλίου.

Δεν μπορεί να εξηγηθεί εκ των προτέρων.

Πρέπει να διαβαστεί.

Και αφού διαβαστεί, μπορεί ακόμη να αρνείται να εξηγηθεί.

Αυτή η άρνηση δεν είναι αποτυχία του βιβλίου.

Είναι η τελευταία χειρονομία του βιβλίου.

Δεν είσαι εδώ για να καταλάβεις τα πάντα. Είσαι εδώ για να δεις τι μένει όταν η κατανόηση δεν αρκεί πια.