VANHU LAVA VA SALEKE · Nkandziyiso wa Xitsonga · Nhlayo 10
SIKU LERI DAMU RI TSEMEKEKE
A nga kona loyi a tivaka leswaku ri ta va siku rihi.
Lowu i ntiyiso wo sungula.
Hi nga kunguhata.
Hi nga vona emahlweni.
Hi nga aka tisisiteme, maqhinga, swisirhelelo ni swa ku hlayisela.
Hi nga tikholwisa leswaku ntokoto i xivumbeko xa nsirhelelo.
Kambe minkarhi hinkwayo ku fika siku leri nchumu wo karhi wu tsemekaka.
Minkarhi yin’wana i munhu.
Minkarhi yin’wana i ku tixisa.
Minkarhi yin’wana i xikimu.
Minkarhi yin’wana i miri.
Minkarhi yin’wana i vuxaka.
Minkarhi yin’wana i ntiyiso lowu a hi wu teka wu nga tshukunyiseki.
Leswi swi endlaka siku rero ri hlawuleka i leswaku, kwalomu minkarhi hinkwayo, hi ri tiva endzhaku ka nkarhi ntsena.
Loko swi humelela swi vonaka onge i xiendlakalo.
Endzhaku hi twisisa leswaku a ku ri mpaka.
Na mina ndzi ve ni siku ra mina.
Ku tlula rin’we, kumbexana.
Hikuva vutomi byi hanana loko byi avela vanhu ku tshoveka.
A byi ku vutisi malembe ya wena.
A byi ku vutisi xikhundla xa wena.
A byi ku vutisi akhawunti ya wena ya le bangi.
A byi ku vutisi matimu ya ntirho wa wena.
Byi gongondza ntsena.
Ndza ha tsundzuka ntwelo wo karhi lowu kongomeke.
Ku nga ri ku vava.
Ku nga ri ku chava.
Ku hlamala.
Ku hlamala ka ku kuma leswaku ku languteka ka vutomi bya munhu ku nga cinca hi ku hatlisa ku fikela kwihi.
Siku rin’wana hinkwaswo swi vonaka swi tiyile.
Siku leri landzelaka ku tiya ku va ntsundzuko.
Naswona u tikuma u languta marhumbi ya nchumu lowu a u wu teka wu ri wa hilaha ku nga heriki.
I hi nkarhi wolowo laha u kumaka yin’wana ya mianakanyo leyikulu ya mavunwa ya vutomi.
Hi ehleketa leswaku hi vaviseka hi leswi hi lahlekeriwaka hi swona.
Hakanyingi swinene hi vaviseka hi leswi a hi tshemba leswaku a swi ri swa hilaha ku nga heriki.
Ku lahlekeriwa ku lovisa xiendlakalo.
Ku hela ka ku tixisa ku lovisa ku kholwa.
Naswona ku kholwa ku na timitsu leti enteke.
Loko nchumu wu tsemeka hakunene, ku navela ko sungula i ku lulamisa.
I swa vumunhu.
Hi hatla hi lava ntlhantlho.
Nhlamuselo.
Murhi.
Munhu loyi hi nga n’wi solaka.
Nchumu wihi na wihi ematshan’weni yo amukela leswaku swin’wana a swi nge akiwi kutlhela hi xivumbeko xa swona xa masungulo.
Na mina ndzi lwile nyimpi yoleyo.
Ku fana na un’wana ni un’wana.
Nyimpi yo lwisana ni leswi nga erivaleni.
Hikuva leswi nga erivaleni a swi na tintswalo.
A swi burisani.
A swi chaveleli.
Swi kona.
Naswona hi swona ntsena.
Ku na minkarhi leyi vutomi byi nga ku nyikiki nkarhi wo tilulamisela.
Byi ku susumetela eku hundzukeni.
Hambi u swi lava kumbe u nga swi lavi.
Hi kona laha u tivaka leswaku u mani.
Hayi loko hinkwaswo swi tirha.
Loko nchumu wun’wana wu tshika ku tirha.
Hayi loko u amukela.
Loko u lahlekeriwa.
Hayi loko u aka.
Loko u languta xiphemu xa leswi u swi akeke xi wa.
Vanhu vo tala va anakanya vutiyisela tanihi vunene bya vurhena.
Mina minkarhi hinkwayo ndzi byi vonile hi ndlela yin’wana.
Vutiyisela a hi matimba.
I ku tiolovelisa.
Matimba ma ku:
“Ndzi ta yima ndzi tiyile.”
Vutiyisela byi ku:
“Ndzi ta tihundzuluxa.”
Naswona ku hambana ka kona i kukulu swinene.
Hikuva swidzedze swin’wana a swi nge hluriwi.
Swi nga tsemakanyiwa ntsena.
Evutomini bya mina ndzi hlanganile ni vanhu lava a va lahlekeriwile hi swo tala swinene ku tlula mina.
Vanhu lava a va vonile misava hinkwayo ya vona yi wa.
Mindyangu.
Rihanyo.
Vuhlayiseki.
Varhandziwa.
Loko ndzi va languta ndzi dyondze dyondzo ya xisekelo.
Ku vava a ku lovisi munhu minkarhi hinkwayo.
Hakanyingi ku lovisa xifaniso lexi munhu wolowo a a ri na xona xa yena n’wini.
Naswona i ndzoviso lowu hambaneke swinene.
Loko ku vava ku fika, ku hi sindzisa ku tikomba handle ka swifunengeto swa swikandza.
Handle ka mavito ya xindzhuti.
Handle ka swikhundla.
Handle ka swisirhelelo.
Hi hina ntsena.
Ni leswi salaka.
Eku sunguleni ku tikomba loku ku chavisa.
Kutani ku va xivumbeko xa ntiyiso.
Hikuva eku heteleleni hi tshika ku tiendla.
Ndza ha tsundzuka nkarhi wo karhi wa vutomi bya mina lowu hinkwaswo leswi a ndzi swi teka swi ri swa nkoka a swi vonaka swi tsekatseka hi nkarhi wun’we.
A ku nga ri xiphiqo xin’we.
A ku ri ku hlangana ka swona hinkwaswo.
Onge xiavelo a xi bohile ku humesa swivutiso hinkwaswo hi nkarhi wun’we.
A ku ri nguva yo tika.
Kambe namuntlha a ndzi nge yi sula.
Hi xivangelo xo olova.
Yi ndzi kombile leswi a swi ri swa ntiyiso.
Loko yindlu yi tshwa, a u lahlekeriwi hi leswi onhakeke ntsena.
U tlhela u kuma ni leswi tiyelelaka ndzilo.
Swiphiqo swi na ntirho lowu.
Swi hambanisa leswi nga swa nkoka ni leswi nga lavekiki.
Hi vukongomisi lebyi kwalomu byi nga riki na tintswalo.
Vanhu lava a va vonaka va ri exikarhi va va va nga ha ri na nkoka.
Vanhu lava a va vonaka va ri etlhelo va va va nga sivekiki.
Ku navela loku a ku vonaka ku ri kukulu swinene ku lahlekeriwa hi nhlamuselo hi xitshuketa.
Swilo swintsongo swi kuma nkoka lowukulu swinene.
Ku angarhela.
Riqingho.
Ku va kona.
Rito leri humaka embilwini.
Vutomi byi hlela nakambe swilo leswi rhangisiwaka handle ko kombela mpfumelelo wa hina.
Naswona kumbexana swi lulamile hi ndlela yoleyo.
Hikuva swo tala swa leswi hi swi dyondzaka hakunene swi velekiwa eku tshovekeni koloko.
Ku nga ri eku hambeteni.
Eku tsemekeni.
Loko ndzi languta endzhaku, ndzi lemuka leswaku siku leri hinkwaswo swi tsemekeke a ri nga ri rona siku leri hinkwaswo swi heleke.
A ku ri siku leri nchumu wun’wana lowu hambaneke wu sunguleke.
Kambe ntiyiso lowu a ndzi wu twisisanga hi ku hatlisa.
Ndzi wu twisisile endzhaku.
Endzhaku swinene.
Loko marhumbi a ma sungurile ku hundzuka swisekelo.
Loko timbanga a ti sungurile ku hundzuka swivati.
Loko ku chava a ku nyikile ku twisisa ndhawu.
Ku na xivutiso lexi nkarhi wu xi vutisaka munhu un’wana ni un’wana.
Hi ku hatlisa kumbe hi ku hlwela.
A xi khumbi mpumelelo.
A xi khumbi mali.
A xi khumbi ku xiximiwa.
Xivutiso xi olova swinene.
“U endla yini loko nchumu wu tsemeka?”
Van’wana va yima.
Van’wana va tumbela.
Van’wana va sola misava.
Van’wana va dyondza.
Mina ndzi ringetile ku dyondza.
Ku nga ri kahle minkarhi hinkwayo.
Ku nga ri hi ku hatlisa minkarhi hinkwayo.
Kambe swi ringanerile leswaku ndzi twisisa nchumu wun’we.
Ku tsemeka a hi makumu ya ntsheketo.
I makumu ya ku tixisa ka khale.
Naswona exikarhi ka swimbirhi leswi ku na ku hambana lokukulu swinene.
Hikuva nkarhi wun’wana ni wun’wana loko nchumu wu tsemeka, ku tlhela ku paluxiwa nchumu.
Vumunhu.
Vuxaka.
Ntiyiso.
Leswi nga swa nkoka.
Naswona loko ntshuri wu tshama ehansi eku heteleleni, loko huwa yi tshika ku tata moya, loko ku vava ku lahlekeriwa hi rito ra kona leri hlaselaka swinene, ku sala xivutiso lexi miyeleke.
Ku nga ri:
“Ha yini swi humelerile?”
Kambe:
“Ndzi hundzuke mani endzhaku ka sweswo?”
I hi xivutiso xexo laha ku velekiwaka ndzima leyi landzelaka.
Hikuva siku leri hinkwaswo swi tsemekeke a ri lovisanga swilo ntsena.
Ri ndzi sindzisile ku kuma leswi a swi ta sala swi yimile.
Ferdinando Frega
Gillette Man ⚔️
01 NHONGA LEYI NGA VONAKIKI · 02 NDZHAKA YA NDZHUTI · 03 XITULU LEXI NGA RI NA MUNHU · 04 PASWOTA YO SUNGULA · 05 TIPFULELE NYANGWA WEXE · 06 MAHLO YA VUMBIRHI · 07 A KU NA ADIRESE LEYI TIYEKE · 08 MUNHU WO HETELELA LOYI A SALEKE · 09 KUDZUNDZA LOKU NGA VONIWIKI · 10 SIKU LERI DAMU RI TSEMEKEKE · 11 KUVONAKALA KO HETELELA LOKU HAMBI KU BASA · 12 MEPE A WU HOXILE · 13 KUVONAKALA EFASITERENI · 14 NYANGWA LEYI PFULEKEKE · 15 A KU NA NDLELA YO TLHELELA ENDZHAKU · 16 ENDZHAKU KA NKANDZA · 17 XIVUTISO LEXI PFUMALEKAKA · 18 YINDLU LEYI NGA ENDZENI KA HINA · 19 LESWI HI SWI SIYAKA SWI NGA VONIWI · 20 GOZO RO HETELELA · 21 A KU NA XITULU LEXI VEKIWEKE · 22 NDZA KHENSA, MISAVA
Lavisisa Mintsheketo Yin’wana
The Corpus · Mimepe · Library · Genesis · International · Vatican · Gillette Saga · Wall Street Saga · L’Oréal Man · P&G Semantic · Vulavurisano
THE BIC SAGAThe takeover that never happened.
THE WILKINSON SAGAThe steel aunt.