ZILAMÊ GILLETTE, PÊLAV

CUDAHÎ ÇI YE?

10ê Mijdara 1984an bû, saet 9:30. Bavê min deriyê odeya min vekir, ronahî berda hundir û got, «Nando, Karabînyer li ber derî ne, li te dipirsin. Te çi kir, lanet?»

«Bavo,» min got, «tu henekan bi min dikî? Bihêle ez razêm. Ez vê sibehê dereng hatim. Melania doh ez perçe-perçe kirim.»

«Ev Melania kî ye, lanet? Qûna xwe rake, rûyê xwe bişo, cilên xwe li xwe bike û were vir. Bi wan re biaxive û fêm bike ka çi dixwazin.» «Baş e, ez têm.»

Çawîş Posca û Cîgirê Tûgay Patanè nasnameya min kontrol kirin û paşê ji min re gotin: «Heke hûn di 17ê Mijdarê de xwe nedin Dibistana Hêzên Zirxî ya “Ferrari Orsi” li Caserta da ku erka xwe ya leşkeriyê bi cih bînin, Ofîsa Dozgeriya Leşkerî dê sibê serê sibehê fermana girtinê derxe. Em ê werin we bigirin û we bibin girtîgehê.»

Min li wan nêrî û got, «Qehweyekê dixwazin? Ez nû şiyar bûm. Ez ê niha vegerim û hûn ê nîvê duyem ê vê fîlmê ji min re bêjin. Hûn mirovên bi mîzah in, divê ez bêjim.»

Bavê min bi îşaretan ji leşkeran re da fêmkirin ku aqilê min ne li serê min e, û wan bêhnek da. Dema ku ez ji mitbaxê vegeriyam, min pirsî ka diviyabû kartek gazîkirina leşkeriyê ji min re bihata. Meqbûzek bi îmzeya diya min li ba wan hebû, ku wê kêliyê li ser kar bû.

Bêyî ku saniyeyeke din winda bikim, min ji bo xeletfêmkirinê lêborîn xwest û soz da wan ku ez ê wê rojê li wir bim, amade ku wan cilên ku tu diwanzdeh mehan li xwe dikî heta ku dema wan wek ya mastê diqede, li xwe bikim.

Ez amade bûm. Şeva ku ez çûm, bavê min bi hejandina milê xwe xatir ji min xwest. Dema ku min jê xwest ku tiştekî li ser çend lîreyên min zêde bike — ku îro wek deh euroyan e — wî got, «Bi hêdî xerc bike. Tu yê mehê 60.000 lîre bistînî. Tenê ew ê ji bo jiyana te hebe.»

Diya min xwe wek ku razayî be nîşan da û bersiv neda. Saet 23:45, hevalê min Oreste bi Fiat 850ya bavê xwe — bavê wî li rêhesinê dixebitî — hat mala min û ez birim îstasyonê. Wê demê min tevgera dê û bavê xwe fêm nedikir. Tiştê ku wan kir ji min re normal xuya dikir. Ew dersa min a rastîn a yekem bû.

Sibeha din saet 6:10 gihîştim Napolîyê, paşê bi trênê çûm Caserta. Li îstasyonê min riya qişleyê pirsî û sî deqeyên din heta derî meşiyam. Min xwe nîşanî efserê nobetê da, ku got, «Yekî din ê dereng, dewreya 9/84.» Ez diketim maleke nû. Ez ê salek şûnde jê derkevim.

Yekser ez şandim depoya cil û pêdiviyan. Wan çenteyekî piştê, du cot potînên şer — yek nizm, yek bilind — qayişek, gorayên hirî, du qapên xwarinê, qedehek, matarek, qutiyeke pola ji bo dermanan, pêlavên werzişê, kincên kamûflajê, kumek, unîformayeke merasîmê, fesek ji bo qişleyê, du derpiyên boxer ku mîna ji Şerê Cîhanê yê Yekem derketibin, û du fanêleyên hirî yên milên dirêj dan min. Min bişirî, hê fêm nedikir ka ew fanêle dê çiqas jiyana min xilas bikin.

Mîna ku ez di nav fîlmekê de bim. Ez bi fîkandinê derketim, û efserekî ku ber bi min ve dihat ez rawestandim û du roj ceza da min ji ber ku min silav lê nekiribû. Qederê biryar da ku ez çil û heşt saetan di nivîna xwe de girtî bim, bêyî ku kesî bibînim.

Du sibehan li pey hev nobeta tuwaletan kete ser min: paqijkirina tuwaletan piştî ku 280 zilaman gû kiribûn — û ne hemûyan karîbû wî bixista hundir. Dilê min lê xelî nebû. Ew jî leşkerî bû. Diviyabû ez bibînim û hîn bibim ku ne her kes bi heman rengî gû dike, û ne tenê ji ber xwarinê ye.

Piştî hefteyekê, leşkerekî ji nêzîkî bajarê min hat serdana min. Navê wî Franco Nicolò bû, dewreya 5/84. Di jiyana sivîl de nûnerê firotanê yê markayeke pêlavan a cîhanî navdar bû. Ji min hez kir. Piştî çil rojan, karî destûreke çil û heşt saetan ji min re bistîne, û em bi erebeya wî bi hev re wek firînê çûn malê. Heşt saet li ser rê, lê hêjayî wê bû.

Li malê, diya min ji min pirsî ka ez reviyame. Wê hêvî dikir ku demeke pir dirêjtir ez ji ser serê wê dûr bim. Nîvê şeva Yekşemê, Franco ez hildam û me dest bi rêwîtiya vegerê kir.

Dema ku ez siwar bûm, wî ji min re got ku ez cêrikeke şerabê ya pênc lîtreyî di navbera lingên xwe de bigirim. Ew ji bo çawîşê wî bû — rêyek ji bo ku dilê wî xweş bihêle. Lê heta ku em gihîştin qişleyê, em serxweş bûbûn. Me yekser du roj xwe nexweş ragihand.

Paşê efserekî li ber çavê her kesî Franco tehdît kir. Franco bersiv da, «Gava ku em ji qişleyê derkevin, ez ê te bi gulle bixim.» Efser ew da girtin û şande dadgeha leşkerî. Şêst roj girtîgeha leşkerî lê birîn.

Min ew êdî li wir nedît, ji ber ku ez hatim veguhestin cihekî din. Lê dema ku ew dem qediya, em gelek caran li nêzîkî kar rastî hev dihatin û bi hev re dixwarin, şeraba çawîş bi bîr dianîn.

Wî dikanên pêlavan ên xwexizmet vekiribûn, û kar baş diçû. Her carê ku ez diçûm tiştekî bikirim, wek padîşahekî pêşwaziya min dikir — daxistin li ser daxistinê. Lê tenê min dizanî ku ew ji min firoşkarekî baştir bû. Min tu carî peyvek negot. Ez jixwe ZILAMÊ GILLETTE bûm.

NAVENDA PERWERDEYA LEŞKERÊN NÛ

Perwerde dest pê kir: veqetandin û dîsa hevgirtina tivingekê, paşê yeke din, paşê demançeyekê. Paqijkirina wan. Meş, bazdan, bêhnvedan, xwaringeha leşkeran, erkên bingehîn ên li dora qişleyê, xwaringeha leşkerên asayî, ya astsubayan û ya efseran.

Noel bû, saet nehê şevê, sermayeke dijwar. Ew fanêleyên hirî jiyan xilas dikirin, bi taybetî dema ku me dest bi nobetên xwe yên yekem kir. Paşê bi panzdeh rojan nobedariya depoya barûtê em xelat kirin. Xwe şuştin xewn bû. Di nav derpiyê te de êdî te nikarîbû parazîtekê ji qirêjê, an xalekê ji spiyekê cuda bikî.

Germahî dînane bû: minus sî derece. Mîztin ne mumkin bû — diqeriya, û tu bi stalaktîteke mîzê ya bi kîrê te ve girêdayî digeriyayî. Hahahahaha.

Û heke te tenê bifikiriya ku xew bikeve çavê te, te yê xwe bixista bin xetera ceza û girtîgehê. Pirsgirêk ne ew bû ku em biçin ku derê: em li wir bi xwe nobet digirtin, di navbera girtiyan û kargehên cebilxaneyê de.

Êvarekê ku ez ne li ser nobetê bûm, ez hinekî dûrî xwaringeha efseran bûm. Min li jinên bedew û bêhnxweş dinêrî ku ji bo dansê digel efserên xwe dihatin, yên ku cazîbe û hêz ji wan diherikî. Û min dest pê kir fêm bikim ka bavê min di bîst û du saliya xwe de, piştî ku wek kaptanê siwariyên zirxî ji leşkeriyê derketibû, çi zehmetî kişandibû. TANK. Tam ew tiştên ku diviyabû ez bajota, lê ez di hundirê yekê de cih nedigirtim.

Lê nîvroyekê fermandarê yekîneya min gazî min kir ji bo erkeke li derve. Diviyabû ez bi erebeyê digel jinekê biçim Napolîyê. Kesî ji min re negot ew kî ye. Min paşê fêm kir: ew keça generalê ku fermandariya qişleyê dikir bû.

Hilbijartin ketibû ser min, û kesî nikarîbû ji min re bêje çima. Ez leşker bûm; ev erkên fermî bûn, bi pereyê zêde. Lê pere ne hemû çîrok bû.

Navê wê Carla bû. Sî û heşt salî, qet nezewicî, qet nişankirî nebûbû. Gotina bedew kêm dimîne — bi kêmanî tehrîkker û şeytan bû.

Ew yekem kîrê-xêrê yê min bû, û qet ne xirab bû. Min bihîst ku wê dîsa li min geriyaye, lê wê demê ez jixwe derbasî yekîneya werzişvanên Artêşê bûbûm. Min rugby dilîst, û paşê ketim tîma neteweyî ya leşkerî.

PÊLAV

Pêlav tiştek in ku em kêm caran bi ciddî li ser difikirin, her çend ji bo beden û hiş pir girîng in. Wê demê hê girîngtir bû ku ew ji çerm bin — tenê madeya ku lingên te hişk dihiştin û tevahiya laşê te bi kar dixist.

Min qet gelek pêlav neqetandine. Pir hindik pêlavên min hebûn, û her tim min hewl da yên ku min hebûn tamîr bikim. Fonksiyon ji min re girîng bû, ne xuyang. Tu dikarî bi kîjan pêlavan bixwazî lingê xwe li qûna kê bixwazî bixî, û kes nabîne ka etîketa dîzaynerekî li ser wan heye an na.

Îro jina min ji min dixwaze ku li dikaneke pêlavan a xwexizmet rawestim. Tê bîra min ku ew dikan carekê ya Franco, hevalê min ê leşkeriyê bû, û em diçin hundir.

Çil sal derbas bûne. Hê jî heman e — heman rêzkirin. Dema ku jina min pêlavên xwe hildibijêre, qutiyan dide destê min da ku ez bigirim, berî ku biçe ser textan da ku wan biceribîne.

Di vê navê de, jinek dipirse ka beşa jinan li ku ye, û ez rê nîşan didim. Birêzek dipirse ka pêlaveke taybet bi pîvana 41 heye, û ez jê re dibêjim ku ew pîvan qediyaye. Du jinên ku pêlavan diceribînin raya min dipirsin, û ez ji wan re dibêjim ku bi wan cotan ecêb xweşik xuya dikin.

Jina min tiştekî ferq nake. Bîst deqeyan, bêyî ku ez bi xwe jî haya xwe jê hebe, ez bûme firoşkarê dikanê. Her kes tê ba min. Bersiva mêran sar û xirab didim, lê jin hemû heyraniya min ji bo hilbijartinên xwe distînin.

Kasa tije dibe û hema hema hildiweşe. Xwediyê dikanê nikare fêm bike ka çi diqewime. Em pereyê pêlavên xwe didin û derdikevin, lê berê ez jê dipirsim ka ew Franco nas dike. «Erê,» dibêje, «bavê min e.» «Wê demê silavên min jê re bibe.»

Dema em derdikevin, jin min nîşanî hev didin û destê xwe dihejînin. Jina min hê jî tiştekî ferq nake.

Pirsgirêk nêzîkî du saetan şûnde tê, dema ku keça min dixwaze vegere dikana pêlavan. Li wir, kurê xwediyê dikanê min dibe aliyekî û dibêje, «Birêz Frega, min li ber kasê tiştek negot. Min nedixwest xerîdar bibihîzin û qiyametê rakin. Bavê min di 2021an de qezayeke giran derbas kir, û di 2023an de ji nav me çû.»

Bi rastî xemgîn im. Ez ji kurê wî re çîrokekê dibêjim ku min bi bavê wî re jiyabû, û ew min bi hêz hembêz dike, hêsir di çavên wî de.

Keça min pêlavên xwe dikire, pere dide, û em derdikevin. Dema ku xatir dixwaze, kur bi deng dibêje, «Werin serdana min. Hewcedariya min bi firoşkarên wek we heye, ku belaş bixebitin.» Û ez dibêjim, «Te pirtûkên min danexistine, ne wisa?»

Ew dibişire. Û jiyan berdewam dike.