GILLETTE-PASIËNTE

(gesien deur dié wat wag)

“’n Kliniek genees die pasiënte. ’n Versorgende gemeenskap dra die mense.”

I. Die Pasiënte

Wanneer ’n pasiënt vir die eerste keer ’n rehabilitasiefasiliteit binnegaan, is hy selde die een wat daardie oomblik gekies het. Dikwels kom hy aan in die geselskap van iemand wat die moeilikste besluit van almal geneem het: om aan te hou glo dat daar nog ’n pad bestaan.

Die persoon wat langs hom lewe, dra altyd dieselfde vraag binne-in hom. Wanneer sal hierdie beproewing eindig? En net daarna kom ’n ander, koppig en stil:

Waarom hy? Waarom ons?

In hierdie plekke is die pasiënte egter nie net dié wat ’n diagnose dra nie. Dit behoort aan die geneeskunde, aan klassifikasies, aan protokolle.

Die werklikheid is anders.

Pasiënte is ook dié wat wag, wat begelei, wat dra. Pasiënte is dié wat elke dag langs lyding lewe en vrese, opofferings, hoop en uitputting deel wat geen mediese lêer ooit sal aanteken nie.

Wanneer jy ’n rehabilitasiefasiliteit binnegaan, ontmoet jy ander mense, ander stories, ander opgeskorte lotgevalle. En terwyl die een wat behandel word dikwels opgeneem is in sy eie daaglikse stryd, kyk die een wat begelei, vergelyk en dink na.

Hy sien moeiliker gevalle, ernstiger toestande, langer paaie.

En, byna met ’n gevoel van skuld, dink hy:

“Alles in ag genome kon dit erger gewees het.”

Maar elke persoon wat aankom, bring ’n ander storie, en hou diep binne dieselfde vraag, weerspieël en gevorm deur onsekerheid:

Wat sal môre moontlik wees?

In die oomblikke van wag en van bly verander die gesprekke van aard. Mense praat al hoe minder oor die siekte, en al hoe meer oor die lewe.

Hulle vertel wie hulle voorheen was.

Hulle onthou hoe dit alles begin het.

Hulle deel die klein oorwinnings wat vir ander onbeduidend mag lyk, maar wat vir iemand ’n reusagtige mylpaal is.

Hulle praat van onsigbare vordering, van die teleurstellings wat saam met volharding lewe, van die hoop wat binne-in die wag bly voortlewe.

Bowenal praat hulle van dié wat naby bly.

Van hoeveel opofferings gemaak word deur dié wat elke dag aanhou om ’n hand uit te steek.

En dikwels kom ’n gedagte na vore wat niemand voorsien het nie:

“Ek aanvaar wat ek geword het. Dit is nie wat swaar op my weeg nie. Wat swaar op my weeg, is die las wat ek ander laat dra.”

Dit is ’n daaglikse moed.

’n Stil moed.

’n Plek waar ’n mens dit nie kan bekostig om op te gee nie, waar elke tree wilskrag vra, waar selfs hartseer weggesteek word om dié te beskerm wat ons liefhet.

Want dié wat langs ons staan, kyk na ons met ’n aandag wat ons dalk nooit tevore geken het nie.

Elke beweging word raakgesien.

Elke verbetering word gevier.

Elke terugslag word gedeel.

Ons is die pasiënte.

Dié wat ’n pad terug soek.

Vir party is ’n tree ’n gewone ding.

Vir ander is dit ’n oorwinning.

En tog bly die hoop daar staan, koppig, selfs wanneer alles die teendeel lyk te sê.

Om die stories van ander dop te hou, leer ons om die waarde te herken van wat ons nog het.

En wie werklik deur lyding gaan, verstaan ’n waarheid wat dikwels ontglip aan dié wat in normaliteit lewe:

dit is nie die groot dinge wat die lewe dra nie.

Soms is min genoeg.

Soms is byna niks genoeg.

En daardie byna niks kan alles word.

II. Epiloog

’n Pasiënt is ’n mens.

’n Gemeenskap van lyding is veel meer.

Niemand kan werklik sê: dit sal my nooit oorkom nie.

Siekte ken geen inkomste nie, meet geen aansien nie, trek geen sosiale onderskeid nie. Dit kom sonder om toestemming te vra en verander die lewe van die een wat dit ontmoet en van dié wat langs hom lewe.

Daarom moet ons leer om elke dag met groter dankbaarheid te bekyk.

Dikwels is dit die pasiënte self wat die waarde van die lewe die diepste verstaan, omdat hulle die broosheid daarvan geken het. Hulle weet hoe kosbaar ’n eenvoudige gebaar kan wees, ’n uitgestrekte hand, ’n klein verbetering wat vir ander onbeduidend lyk.

En miskien is dit waarom niemand homself geregtig moet voel om te oordeel nie.

Ons weet nooit watter stryd die persoon voor ons voer nie.

Ons weet nooit wat agter ’n toe deur skuil nie, agter ’n stilte, agter ’n uitputting wat nooit vertel word nie.

Lyding leer dat die lewe nie net bestaan uit wat ons besit nie, maar uit wat ons regkry om te behou wanneer baie van ons weggeneem word.

En dit is dan dat ons ’n eenvoudige waarheid ontdek.

Vir party is ’n tree ’n gewone ding.

Vir ander is dit ’n oorwinning.

En elke oorwinning verdien respek.

III. Outeursbladsy

Hierdie werk is nie in opdrag geskryf nie.

Dit is nie verkoop nie.

Dit is nie vir kommersiële doeleindes gemaak nie.

Dit is geskryf om te getuig van die waarde van rehabilitasie, van menswaardigheid en van die verhouding tussen mense.

Die enigste vergoeding wat gevra word, is ’n simboliese dollar – nie as betaling vir die werk nie, maar as getuienis van ’n gedeelde verbintenis tot ’n kultuur van sorg, hoop en verantwoordelikheid.