MFUNDA YA KIMONIKA VE

Vava tuna bana, kiyekwa kemonika bonso mvovo wa ngolo.

Yau kena na mbembo ya nsiku.

Ya kudikaba.

Ya mambu ma kufweta sala.

Yau kena ve na kitoko kya nzenza.

Yau kena ve na langi ya kununga.

Yau kena ve nkutu na ndinga ya kiese.

Mpo na yau, pene-pene kadi mosi ko kelotaka kiyekwa.

Bantu kelotaka mbuma.

Bikanu.

Mambu ma kununga.

Lukumu.

Kiyekwa kekwiza na nima.

Na lembama.

Ye yau kesiala thama kuluta mawonso mankaka.

Mu mvu mingi, mono mpe kwikilaka nde ndambu ya mfunu kuluta ya luzingu kyakala yina kemonika.

Kuzangama na kisalu.

Nsobolo.

Nsola ya mfunu.

Kununga.

Na nima ntangu longukisaka mono kima kina kadi mosi ko mukanda lendaka tendula.

Luzingu lwa muntu ketezwa ve na bilumbu bya kuyituka.

Yau ketezwa na bilumbu bya konso ntangu.

Na bilumbu vava kadi mosi ko ketala.

Na bilumbu vava ngeye mfweti kaka sala kina mfweti salama.

Ata vava tuzolele ve.

Ata vava tuna na kulemba.

Ata vava nza kemonika nde kemona ve.

Kiyekwa kezingaka kuna.

Yau kezingaka mu kulandana.

Ve mu kiese ya nswalu.

Mono keyibuka bantangu mingi vava luzolo ye kiyekwa tambulaka na banzila ya kuswaswana.

Kena mambu yina konso muntu kezaba.

Ngeye zolele kuyekula.

Kansi ngeye fweti landa.

Ngeye zolele kwenda thama.

Kansi muntu mosi kevuvila na ngeye.

Ngeye zolele kuyindula ngeye mosi.

Kansi kiyekwa kebokila na ndambu yankaka.

Na ntangu yina luzingu keyuvula ngyuvu mosi ya pete ye ya kukonda mawa.

Ngeye kena nani vava kadi mosi ko kefwetisa ngeye kusala mambu ya mbote?

Mvutu kekatuka ve na bamvovo.

Yau kekatuka na bisalu.

Mono longukaka nswalu nde kiyekwa kena na ntalu.

Ntalu ya nene kuluta kina bantu bayingi keyindula.

Yau kelombanga ntangu.

Yau kelombanga ngolo.

Yau kelombanga mabaku.

Mbala zankaka yau kelombanga nkutu ndambu ya bandozi zeto.

Mpo konso nsola mpo na kima mosi kenatanga, ata nki, kuyambula kima kyankaka.

Kena ve luzingu kondwa ntalu.

Kena kaka bantu basolele ntalu kina bafwete futa.

Mono monaka babakala bakabaka dibuta mpo na kisalu.

Ye bankaka bakabaka kisalu mpo na dibuta.

Mono monaka bantu bayambulaka lutaninu mpo na kimpwanza.

Ye bankaka bayambulaka kimpwanza mpo na lutaninu.

Luzingu kekabulaka ve matabisi ya ofele.

Yau kesobaka konso ntangu kima mosi na kima kyankaka.

Kuzaba yayi kesobaka mutindu ya kutala nza.

Kuluta vava ngeye keyekula kusambisa.

Mpo na nima ya konso nsola kena nwanu mosi ya kimonika ve yina bankaka kemonaka ve.

Na nima ya konso kiyekwa kena ntalu mosi ya kinsweki.

Na nima ya konso kununga kina kemonika, mbala mingi kena mambu ma kuyambula yina bantu kezabaka ve.

Na kuvioka kwa mvu, mono yantikaka kuzitisa fioti bana bavovaka kudikaba kwawu, ye kuluta mingi bana bazingaka yau na lembama.

Bantu ya kiyekwa ya kieleka kezolaka ve kuvova mambu ma bawu mosi.

Bawu kena ve na ntangu, mpo bawu kesala ngolo na kutelamisa kina kelanda na bawu.

Dibuta mosi.

Kimvuka mosi.

Kintwadi mosi.

Kikanu mosi.

Nsilu mosi.

Kena bantu bakitukaka makunzi kukonda kulomba yau.

Lumbu mosi bawu kebaluka ye kemona nde bankaka kesimbama na bawu.

Bana.

Bibuti.

Bantu ya kisalu.

Banduku.

Bantu ya kulemba.

Bantu bazimbala.

Bantu yina ketomba kutelama ya ngolo.

Na ntangu yina kiyekwa keyekula kukala mayindu kaka.

Yau kekituka kukala vava konso lumbu.

Kukala vava yina kena ve konso ntangu ya pete.

Kansi yina kepesaka mambu ntendulu.

Mono keyibuka dilongi mosi yina mono bakisaka kaka na nima ya mvu mingi.

Kiyekwa kabutukanga ve na kulemfuka.

Yau kebutukaka na luzolo.

Luswaswanu yayi kesobaka mambu mawonso.

Vava ngeye zolele kima, ngeye kekeba yau.

Vava ngeye kekeba yau, ngeye kekituka muntu wa kiyekwa.

Vava ngeye kekituka muntu wa kiyekwa, ngeye keyamba mfunda.

Ye mfunda wina, na malembe, kekituka ndambu yaku.

Yau yina biyekwa bya mfunu kuluta ya luzingu kalendi ve kutulwa na ngolo.

Bo lenda kaka kuyambwa.

Nsiku wamosi ko lendi kusindika ngeye kuzola.

Nsiku wamosi ko lendi kusindika ngeye kukala vava.

Mfumu mosi ko lendi kusindika ngeye kusiala vava kwenda ta kala pete kuluta.

Yayi kena nsola ya mu kati.

Ye yau kena na ntalu kuluta konso nsiku ya kutulwa na ngolo kutuka na nganda.

Mbala mingi mono kiyuvulaka kana kiyekwa kepesaka beto kiese.

Lelo mono kekwikila nde ngyuvu yina kena mbi.

Kiyekwa kasalamaka ve mpo na kupesa beto kiese.

Yau salamaka mpo na kukitula beto bantu ya kutudila ntima.

Kiese kekwizaka ye kekwendaka.

Kukala muntu ya kutudila ntima kesialaka.

Ye yau yina kepesaka bantu nzila ya kutudila beto ntima.

Na nsuka, kina tuketunga mu luzingu kelanda mingi na lukwikilu yayi.

Dibuta mosi ko kesimbama kukonda lukwikilu.

Kinduku mosi ko kezingaka kukonda lukwikilu.

Kimvuka mosi ko kekulaka kukonda lukwikilu.

Kikangu mosi ko kezingaka kukonda lukwikilu.

Ye lukwikilu, pene-pene konso ntangu, kebutukaka na ngyuvu kaka mosi.

“Keti muntu yayi ta kala vava kana mfunu kena?”

Ve vava yau kenatina yandi mbote.

Ve vava yau kena pete.

Vava mfunu kena.

Na ntangu mono bakisaka nde ntalu ya kieleka ya bakala to ya nkento kemonikaka kuluta kuna.

Na mvutu ya ngyuvu yina.

Ve na kununga.

Ve na masolo ma nene.

Ve na mayindu ma mbote.

Na kukala vava.

Na kukala muntu ya kutudila ntima.

Na kulandana.

Na kikesa kya lembama kya bana kelanda kukala vava.

Ata na bilumbu bya mbi kuluta.

Kiyekwa kelombanga nki?

Yau kelombanga mingi.

Mbala zankaka kuluta kina tuzolele.

Kansi yau kelombanga fioti mingi-mingi kuluta kuyambula.

Mpo ntalu ya biyekwa bina beto yambaka kena ya nene.

Kansi ntalu ya biyekwa bina beto tekaka kena ya nene kuluta.

Ye vava ntangu keviokila, bonso yau kesalamaka na konso muntu na nsuka, beto keyibuka ve mambu ma pete tukebaka.

Beto keyibuka bantu bana tukebaka.

Nsilu yina tubumbaka.

Mfunda yina tusolele kunata.

Ye beto kemona nde kaka kuna, na kisika yina kudikaba kaka monikaka kukala, ntendulu ya nda kuluta ya luzingu lweto kwakala ya kubumbama.