BANTU YINA BASIKALAKA · Kabu ya Kikongo · N. 05
ZIBULA MWELO NGE MOSI
Kena kikalulu kimosi kya nzenza kina kelanda bantu bayingi mu luzingu lwawu lwawonso.
Bo kevingilanga.
Bo kevingilanga ntangu yifwana.
Bo kevingilanga lubaku lufwana.
Bo kevingilanga kuzabikiswa.
Bo kevingilanga nde muntu mosi kevovila bo nde bo me kubama.
Bo kevingilanga nswa ya kimonika ve yina, kiteso konso ntangu, kekwizanga ve.
Mu mvu miayingi mono talaka babakala ye bakento ya kuyituka basiala kondwa kunikuka na ndilu ya mwelo ya mambu bo lendaka sala.
Ve mpo bo kondwa ngangu.
Ve mpo bo kondwa mayele.
Kansi mpo bo kevingilaka nswa.
Muntu mosi yina zolaka vova:
“Kwenda.”
“Wau ngeye lenda.”
“Ngeye mebaka nswa.”
Luzingu kesalaka mbala fioti mpila yai.
Kieleka, kiteso ata mbala mosi ko.
Kutala nima, mono kebakisa nde kadi mosi ko na baluvu bya mfunu kibeni bya luzingu lwame kyakala na lukwikizu na ntwala.
Kadi mosi ko.
Vava mono yantikaka kima kiampa, mono kakalaka ve ya kubama.
Vava mono sobaka nzila, mono kakalaka ve na nsangu zawonso.
Vava mono ndimaka mambu ma mpasi ma nene kuluta mono, mono kakalaka ve na lusikidisu ata mosi.
Mono kalaka kaka na lukwikizu lumosi.
Nde kutelama kaka zolaka kala mbi kuluta.
Luswaswanu vakati kya luzingu luzingwa ye luzingu lutalwa kena mbala zayingi kuna.
Mu ntangu yina muntu kebika kulomba nswa na bilumbu bikwiza.
Vava tuena baleke, beto kekwikilaka nde kena bantu bana bayekwa kusola mpo na beto.
Balongi.
Bamfumu ya bakompani.
Bimvuka bya nene.
Bamfumu.
Na ntangu beto kemonaka nde bantu bana kena kutala kinsweki kimosi kina beto kena kutala.
Kadi mosi ko kena na karta yalunga.
Kadi mosi ko kezaba kibeni nsuka.
Konso muntu kena kutunga, kondwa kukubama, ndambu mosi ya disolo dyandi.
Diambu diadi dilenda pesa boma.
To dilenda vana kimpwanza.
Mu mono kyakala nsikudulu.
Kadi yau salaka nde mono fwete baka kiyekwa.
Kiyekwa kena mvovo wa nzenza.
Bantu bayingi kevukisaka yau na kilo.
Mono kevukisaka yau na kimpwanza.
Kana muntu yankaka kesola mpo na ngeye, ngeye lenda konso ntangu kufunda yandi.
Vava ngeye kesola, nzila ya kukitanina kena diaka ve.
Kaka ngeye kena.
Ye nzila yina ngeye solaka.
Kwakala ntangu yina kuyambula zolaka kala pete mingi.
Kusiala kuna mono kalaka.
Kubuya kukota mu mambu ma boma.
Kubuya kukimonisa.
Kubuya kusoba.
Konso nzila kena na mpambu zayi.
Zo kekwizaka kondwa kutuma nsangu.
Mwelo mosi kezibuka.
Ndambu mosi ya beto kezola kusabuka wo.
Ndambu yankaka kezola kutina.
Kadi nsobolo kena konso ntangu na ntalu.
Kadi mosi ko kemonaka ntangu yina.
Tuka na nganda mawonso kemonikaka pete.
Tuka na kati yau kena mvita.
Ve na nza.
Na beto mosi.
Na boma ya kubunga.
Boma ya kukonda kufwana.
Boma ya kufundwa.
Boma ya kuvidisa kina beto kena na yau kala.
Mono longukaka nde boma kena ntwadisi ya mbi kansi kidimbu kya mbote kibeni.
Mbala zayingi yau kesongaka kibeni nzila yina beto fwete tala.
Ve mpo yau kena ya kiese.
Kadi yau kena na kukula na kati.
Mambu mono zingaka masobaka luzingu lwame kakalaka ve ya pete.
Mo kakalaka ve ya lusikidisu.
Mo kakalaka ve kondwa mambu ma boma.
Mo kakalaka kaka ya mfunu.
Na ntangu mosi, muntu fwete sola.
Muntu lenda landa kulomba nswa.
To muntu lenda yantika kuzinga.
Mambu mole mama kebwanga kimosi mbala fioti.
Mono kutanaka na bantu bakalaka na konso kima kyalombwaka, ye bayantikaka nzila ve ata fioti.
Ye bankaka bakalaka kiteso na mpamba, kansi basabukaka bikontinenta, batungaka bakompani, banwanaka na bimbevo, batungaka diaka luzingu lwawu mosi.
Luswaswanu kakalaka ve mu CV.
Yau kalaka mu kikalulu.
Bana ba zole bakisaka diambu dimosi.
Kadi mosi ko zolaka kwiza kuvulusa bo.
Kadi mosi ko zolaka kuvana bo ntangu ya kufwana kibeni.
Kadi mosi ko zolaka kusikidisa na mukanda wa kimfumu nde bo me kubama.
Yobo bo yantikaka.
Kaka yina.
Na ntangu mono bakisaka nde kiteso nsobolo zawonso za nene zeyantikaka na mpila ya kukondwa kulunga.
Kitambi kya ntete kya ntembe.
Telefone mosi.
Nzietolo mosi.
Kidimbu kimosi kya nkumbu.
Luvu mosi lumonikaka nene kuluta muntu yina kebaka yau.
Mbala zayingi bantu kevovaka nde kikesa kena kukondwa boma.
Yau kena mambu ma mpamba.
Kikesa kena kwenda ntwala vava boma kelanda kutambula va ndambu aku.
Kuzaba nde yau keta zimbala ve.
Kuzaba nde yau keta sala makelele.
Kuzaba nde yau keta sosa kukwikisa ngeye kuvutuka nima.
Ye kwenda ntwala kaka.
Kina lelo beto kemona bonso nzila yina kewakana mbote, kyakala, na ntangu yau kesalama, ndonga ya baluvu bya lebelebe.
Mbala zayingi mono kakalaka ve na lukwikizu ya kusala diambu dya mbote.
Mono kalaka kaka na lukwikizu nde kusala ve kima kyakala diambu dya mbi.
Yai kena luswaswanu lwa fioti kansi lwa mfunu kibeni.
Luzingu kefutaka ve konso ntangu bantu bana kenunga.
Mbala zayingi yandi kefutaka bana kebasikaka na nzila.
Bana kemeka.
Bana kekota na kikesa.
Bana kesabuka mwelo.
Kadi konso diambu ngeye kezinga kebutaka diambu diankaka.
Konso kitambi ketungaka mabaku mampa.
Konso kunikuka kebutaka nkutakanu zampa.
Kusiala kondwa kunikuka, kansi, kebutaka kaka kukondwa kunikuka.
Lelo bantu bayingi ketombaka bikuma bya kwenda ntwala.
Mono ketombaka nzila.
Bikuma bisobaka.
Nzila zisialaka.
Konso ntangu bantu keta kala bana kubama kusonga ngeye mpo na nki diambu mosi kelendakana ve.
Mpo na nki yau kena ve ntangu.
Mpo na nki ngeye kena ve ya kubama.
Mpo na nki ngeye zingaka ve mambu mafwana.
Mpo na nki diambu kena na boma mingi.
Wa bo.
Na nima sola ngeye mosi.
Kadi, na nsuka, kadi mosi ko na bawu ta zinga luzingu lwaku.
Kadi mosi ko na bawu ta nata kilo kya mambu ngeye yambulaka.
Kadi mosi ko na bawu ta sabuka ntangu na kisika kyaku.
Yai kena kisalu kya ngeye kaka.
Kana kena nlongo mosi ntangu sisilaka mono, kena yai.
Mabaku masobaka luzingu lwame kakwizaka ve na mukanda wa nswa.
Mo kakalaka ve na kidimbu kya kimfumu.
Mo kakalaka ve na mikanda ya kusikidisa.
Mo kakalaka ve na lusikidisu.
Mo kalaka kaka na ngyuvu mosi.
“Nge zolele kota, to nge zolele siala kuna nganda?”
Konso mbala mono kalaka na boma.
Konso mbala mono kalaka na ntembe.
Konso mbala mono bakisaka diambu dimosi.
Kadi mosi ko zolaka vana mono nswa.
Yobo mono zibudi mwelo na mono mosi.
Ye kaka kuna disolo dilandaka kutambula.
Ferdinando Frega
Gillette Man ⚔️
01 MVWALA YA KIMONIKA VE · 02 KIMVWAMA KYA KINDUNDU · 03 KITI KYA KIMPAMBA · 04 PASPO YA NTETE · 05 ZIBULA MWELO NGE MOSI · 06 MESO YA ZOLE · 07 KONDWA ADRESE YA KIELEKA · 08 MUNTU YA NSUKA KESIALA KUNA · 09 MFUNDA YA KIMONIKA VE · 10 LUMBU YA DIKE DIABUKA · 11 MWINDA YA NSUKA YAPELA · 12 KARTA YAVIFUKA · 13 MWINDA MU JANELA · 14 MWELO WAZIBUKA · 15 NZILA YA KUVUTUKA KENA VE · 16 NIMA YA MPASUKA · 17 NGYUVU YIKONDWA · 18 NZO YANA KATI KYETO · 19 BYANTU BYA TUSISAKA KIMONIKA VE · 20 NTAMBU YA NSUKA · 21 KITI KYA KIYULU KENA VE · 22 MATONDO, NZA
Tala Masamu Makaka
The Corpus · Bakalati · ONG Donation · Library · Genesis · International · Vatican · Gillette Saga · Wall Street Saga · L’Oréal Man · P&G Semantic · Kutwadisana
U.S. COPYRIGHT OFFICESeven foundational books deposited on 31 May 2026 — case numbers 1-15167602661, 1-15167855405, 1-15167986353, 1-15168372411, 1-15169108531, 1-15172755761, 1-15173182251.© 2026 Ferdinando Frega / Frega Editore. Licensed under CC BY-NC-ND 4.0: free to read and share; no sale, no modification. gillettenarrative.com is the only authentic source. This license applies to every text and PDF on this site and replaces any earlier copyright notice they contain.Ferdinando Frega · ORCID iD https://orcid.org/0009-0000-1455-8185
THE BIC SAGAThe takeover that never happened.
THE WILKINSON SAGAThe steel aunt.